سبک نثر فارسی در دوره بازگشت ادبی

پس از انقراض صفویه در نیمه‌ی اول قرن دوازدهم، شاهد سه نوع نثر هستیم:

1. نثر ساده مانند تذکره‌ی حزین و آثار آذر بیگدلی؛
2. نثر مصنوع و متکلف مانند آثار میرزا مهدی خان، منشی نادر چون درّه‌ی نادره و جهانگشای نادری؛ آثار میرزا صادق نامی؛
3. نثر بین‌بین مثل آثار ابوالحسن‌گلستانه چون مجمل التواریخ.

از بررسی سبک شناسی در این دوره به‌این نتیجه می‌رسیم که نویسندگان این دوره، ثبات سبکی ندارند و در آثارشان اضطراب سبکی دیده می‌شود. از آن جمله میرزا مهدی‌خان، منشی نادر هم به سبک فنی و متکلف نگاشته و هم به نثر میانه و بین‌بین و اندکی هم به نثر ساده. البته در این دوره اشتباه در به‌کارگیری دستور زبان یا اصطلاحاً ضعف تألیف هم مشاهده می شود. عبدالرزاق دنبلی، عبدالوهاب نشاط از جمله‌ی کسانی هستند که در قرن ۱۲ و ۱۳ به سبک مصنوع می‌نگاشتند.

نیز نگاه کنید به

• سبک نثر دوره سلجوقیان و خوارزمشاهیان اول
• سبک نثر مصنوع و سبک عراقی
• سبک نثر فارسی در دوره معاصر

منبع اصلی

تمیم داری، احمد (1379). کتاب ایران: تاریخ ادب فارسی: مکتب ها، دورها، سبک ها و انواع ادبی. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.

نویسنده مقاله

احمد تمیم داری