ابن میثم: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۲

ابن‌مِیْثَم، کمال‌الدین میثم بن علی بحرانی، متکلم، محدث و فقیه پرآوازه شیعه سده 7ق / 13م. از زندگانی وی اطلاع چندانی نداریم جز این‌که گفته‌اند در 636ق / 1239م زاده شد^[۱] و در محضر ابوالسعادات عبدالقاهر اصفهانی و کمال‌الدین علی بحرانی شاگردی کرد^[۲].

وی با خواجه نصیرالدین طوسی هم روزگار بود و گفته‌اند که خواجه از ابن‌میثم فقه اموخت و او نیز نزد خواجه کلام می‌خواند^[۳] شهرت عمده ابن‌میثم در کلام است و حتی در شرحی که بر نهج‌البلاغه نوشته است صبغه کلامی و فلسفی کاملاً برجسته است. در مجموع حدود 30 اثر به وی نسبت داده‌اند. سبک و سیاق نوشته‌های وی به شیوه خواجه طوسی در تجرید الاعتقاد، بسیار نزدیک است و بر خلاف علامه حلی، بیشتر عقل‌گراست تا نقل‌گرا.

ابن‌میثم معرفت و شناخت خدا را عقلاً واجب می‌داند و بر آن است که این معرفت نباید مقلّدانه و برآمده از نقل باشد^[۴] گویا وی در باب اثبات صانع نظر مبتنی بر عقل معتزله را بر اشاعره ترجیح داده است^[۵] درباره حشر و معاد نیز پیرو ابوالحسن بصری است که می‌گفت اجزای اصلی پیکر انسان که تحول و تغییر نمی‌پذیرد محشور خواهد شد^[۶].

درباره تاریخ وفات و مدفن او اختلاف نظر وجود دارد ولی از آن‌جا که وی در 681 تألیف الشرح الصغیر نهج‌البلاغه را به پایان رساند^[۷] می‌بایست پس از تاریخ، در گذشته باشد قبر وی در دو جای: الدونج یا هلتا در ماحوز بحرین ذکر کرده‌اند^[۸].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ماحوزی بحرانی، سیلمان. فهرست ال‌بویه و علماء البحرین. به کوشش احمد حسینی و محمد مرعشی، قم: 1404ق، ص69.
↑ افندی‌اصفهانی، عبدالله. ریاض العلما. به کوشش محمود مرعشی و احمد حسینی، قم: 1401ق، ص5/277.
↑ خوانساری، محمدباقر. روضات الجنات. تهران: 1382ق/ 1962م، ص6/302.
↑ ابن‌میثم، قواعد المرام فی علم الکلام. به کوشش احمد حسینی، قم: 1398ق، ص28.
↑ ابن‌میثم، قواعد المرام فی علم الکلام. به کوشش احمد حسینی، قم: 1398ق. ص63، 82، 84.
↑ ابن‌میثم، قواعد المرام فی علم الکلام. به کوشش احمد حسینی، قم: 1398ق. ص139- 144.
↑ اقا بزرگ. طبقات اعلام الشیعه. قرن 7، به کوشش علی‌نقی منزوی، بیروت: 1972م، ص188.
↑ نوری، میرزاحسین. مستدرک الوسائل. تهران: 1388- 1321ق، ص3/461؛ نامه دانشوران. قم: دارالفکر، ص3/287.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

سیدجعفر سجادی

تلخیص‌کننده: امیرحسین ساکت‌اف

[1] ماحوزی بحرانی، سیلمان. فهرست ال‌بویه و علماء البحرین. به کوشش احمد حسینی و محمد مرعشی، قم: 1404ق، ص69.

[2] افندی‌اصفهانی، عبدالله. ریاض العلما. به کوشش محمود مرعشی و احمد حسینی، قم: 1401ق، ص5/277.

[3] خوانساری، محمدباقر. روضات الجنات. تهران: 1382ق/ 1962م، ص6/302.

[4] ابن‌میثم، قواعد المرام فی علم الکلام. به کوشش احمد حسینی، قم: 1398ق، ص28.

[5] ابن‌میثم، قواعد المرام فی علم الکلام. به کوشش احمد حسینی، قم: 1398ق. ص63، 82، 84.

[6] ابن‌میثم، قواعد المرام فی علم الکلام. به کوشش احمد حسینی، قم: 1398ق. ص139- 144.

[7] اقا بزرگ. طبقات اعلام الشیعه. قرن 7، به کوشش علی‌نقی منزوی، بیروت: 1972م، ص188.

[8] نوری، میرزاحسین. مستدرک الوسائل. تهران: 1388- 1321ق، ص3/461؛ نامه دانشوران. قم: دارالفکر، ص3/287.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''ابن‌مِيْثَم،''' كمال‌الدين ميثم بن علي بحراني، متكلم، محدث و فقيه پرآوازة شيعه سدة 7ق / 13م. از زندگاني وي اطلاع چنداني نداريم جز اين‌كه گفته‌اند در 636ق / 1239م زاده شد<sup>1</sup> و در محضر ابوالسعادات عبدالقاهر اصفهاني و كمال‌الدين علي بحراني شاگردي كرد<sup>2</sup> وي با خواجه نصيرالدين طوسي هم روزگار بود و گفته‌اند كه خواجه از ابن‌ميثم فقه آموخت و او نيز نزد خواجه كلام مي‌خواند<sup>3</sup> شهرت عمدة ابن‌ميثم در كلام است و حتي در شرحي كه بر نهج‌البلاغه نوشته است صبغة كلامي و فلسفي كاملاً برجسته است. در مجموع حدود 30 اثر به وي نسبت داده‌اند. سبك و سياق نوشته‌هاي وي به شيوة خواجه طوسي در تجريد الاعتقاد، بسيار نزديك است و بر خلاف علامه حلي، بيشتر عقل‌گراست تا نقل‌گرا. ابن‌ميثم معرفت و شناخت خدا را عقلاً واجب مي‌داند و بر آن است كه اين معرفت نبايد مقلّدانه و برآمده از نقل باشد<sup>4</sup> گويا وي در باب اثبات صانع نظر مبتني بر عقل معتزله را بر اشاعره ترجيح داده است<sup>5</sup> دربارة حشر و معاد نيز پيرو ابوالحسن بصري است كه مي‌گفت اجزاي اصلي پيكر انسان كه تحول و تغيير نمي‌پذيرد محشور خواهد شد.<sup>6</sup> دربارة تاريخ وفات و مدفن او اختلاف نظر وجود دارد ولي از آن‌جا كه وي در 681 تأليف الشرح الصغير نهج‌البلاغه را به پايان رساند<sup>7</sup> مي‌بايست پس از تاريخ، در گذشته باشد قبر وي در دو جاي: الدونج يا هلتا در ماحوز بحرين ذكر كرده‌اند.<sup>8</sup>
+'''[[ابن میثم|ابن‌مِیْثَم]]،''' کمال‌الدین میثم بن علی بحرانی، متکلم، محدث و فقیه پرآوازه شیعه سده 7ق / 13م. از زندگانی وی اطلاع چندانی نداریم جز این‌که گفته‌اند در 636ق / 1239م زاده شد<ref>ماحوزی بحرانی، سیلمان. '''''فهرست ال‌بویه و علماء البحرین'''''. به کوشش احمد حسینی و محمد مرعشی، قم: 1404ق، ص69.</ref> و در محضر ابوالسعادات عبدالقاهر اصفهانی و کمال‌الدین علی بحرانی شاگردی کرد<ref>افندی‌اصفهانی، عبدالله. '''''ریاض العلما'''''. به کوشش محمود مرعشی و احمد حسینی، قم: 1401ق، ص5/277.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+وی با [[خواجه نصیرالدین طوسی]] هم روزگار بود و گفته‌اند که خواجه از ابن‌میثم فقه اموخت و او نیز نزد خواجه کلام می‌خواند<ref>خوانساری، محمدباقر. '''''روضات الجنات'''''. تهران: 1382ق/ 1962م، ص6/302.</ref> شهرت عمده ابن‌میثم در کلام است و حتی در شرحی که بر نهج‌البلاغه نوشته است صبغه کلامی و فلسفی کاملاً برجسته است. در مجموع حدود 30 اثر به وی نسبت داده‌اند. سبک و سیاق نوشته‌های وی به شیوه [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه طوسی]] در تجرید الاعتقاد، بسیار نزدیک است و بر خلاف علامه حلی، بیشتر عقل‌گراست تا نقل‌گرا.
-# ماحوزي بحراني، سيلمان. '''''فهرست آل‌بويه و علماء البحرين'''''. به كوشش احمد حسيني و محمد مرعشي، قم: 1404ق، ص69.
+ابن‌میثم معرفت و شناخت خدا را عقلاً واجب می‌داند و بر آن است که این معرفت نباید مقلّدانه و برآمده از نقل باشد<ref>ابن‌میثم، '''''قواعد المرام فی علم الکلام'''''. به کوشش احمد حسینی، قم: 1398ق، ص28.</ref> گویا وی در باب اثبات صانع نظر مبتنی بر عقل معتزله را بر اشاعره ترجیح داده است<ref>ابن‌میثم، '''''قواعد المرام فی علم الکلام'''''. به کوشش احمد حسینی، قم: 1398ق. ص63، 82، 84.</ref> درباره حشر و معاد نیز پیرو ابوالحسن بصری است که می‌گفت اجزای اصلی پیکر انسان که تحول و تغییر نمی‌پذیرد محشور خواهد شد<ref>ابن‌میثم، '''''قواعد المرام فی علم الکلام'''''. به کوشش احمد حسینی، قم: 1398ق. ص139- 144.</ref>.
-# افندي‌اصفهاني، عبدالله. '''''رياض العلما'''''. به كوشش محمود مرعشي و احمد حسيني، قم: 1401ق، ص5/277.
-# خوانساري، محمدباقر. '''''روضات الجنات'''''. تهران: 1382ق/ 1962م، ص6/302.
-# ابن‌ميثم، '''''قواعد المرام في علم الكلام'''''. به كوشش احمد حسيني، قم: 1398ق، ص28.
-# '''''همان'''''. ص63، 82، 84.
-# '''''همان'''''. ص139- 144.
-# آقا بزرگ. '''''طبقات اعلام الشيعه'''''. قرن 7، به كوشش علي‌نقي منزوي، بيروت: 1972م، ص188.
-# نوري، ميرزاحسين'''''. مستدرك الوسائل'''''. تهران: 1388- 1321ق، ص3/461؛ '''''نامة دانشوران'''''. قم: دارالفكر، ص3/287.
+درباره تاریخ وفات و مدفن او اختلاف نظر وجود دارد ولی از آن‌جا که وی در 681 تألیف الشرح الصغیر نهج‌البلاغه را به پایان رساند<ref>اقا بزرگ. '''''طبقات اعلام الشیعه'''''. قرن 7، به کوشش علی‌نقی منزوی، بیروت: 1972م، ص188.</ref> می‌بایست پس از تاریخ، در گذشته باشد قبر وی در دو جای: الدونج یا هلتا در ماحوز بحرین ذکر کرده‌اند<ref>نوری، میرزاحسین'''''. مستدرک الوسائل'''''. تهران: 1388- 1321ق، ص3/461؛ '''''نامه دانشوران'''''. قم: دارالفکر، ص3/287.</ref>.
+== نیز نگاه کنید به ==
+* [[ابن میمون]]
+* [[خواجه نصیرالدین طوسی]]<br />
+== مآخذ ==
+<references />
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
+== نویسنده مقاله ==
 سیدجعفر سجادی
 تلخیص‌کننده: امیرحسین ساکت‌اف
+[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]