پرش به محتوا

آتش: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «'''آتش'''، از مهم‌ترين پديده‌هاي مرتبط با بشر كه حيرت، كشش و خوف را در او برانگيخت و تاريخ بشر را به دو دورة قبل از آتش و دورة استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پيش) تقسيم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگي شدن آن، زندگي و آتش چنان به يكديگر پيوند...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''آتش'''، از مهم‌ترين پديده‌هاي مرتبط با بشر كه حيرت، كشش و خوف را در او برانگيخت و تاريخ بشر را به دو دورة قبل از آتش و دورة استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پيش) تقسيم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگي شدن آن، زندگي و آتش چنان به يكديگر پيوند خوردند كه با مرگ يك فرد، مي‌پنداشتند كه آتش خانة او نيز به خاموشي مي‌گرايد. به لحاظ ديني، آتش در اساطير و عقايد و آئين‌هاي پرستش جوامع مختلف نقش بسيار مهمي ايفا كرده است و به همين سبب در بيشتر اديان باستاني نمونه‌هايي از اين پرستش را مي‌بينيم به گونه‌اي كه آتش يا نشانه‌اي از الهيت و يا خود يك خدا بوده است.<sup>1</sup>
[[پرونده:90088.jpg|بندانگشتی|آتش در دین زرتشت، برگرفته از سایت شیعه کویست، قابل بازیابی از<nowiki/>https://shiaquest.net/kalam-adyan/6005-2015-05-29-19-44-24.html]]
'''آتش'''، از مهم‌ترین پدیده‌های مرتبط با بشر که حیرت، کشش و خوف را در او برانگیخت و تاریخ بشر را به دو دوره قبل از آتش و دوره استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پیش) تقسیم کرد. در دوران استفاده از آتش و خانگی شدن آن، زندگی و آتش چنان به یکدیگر پیوند خوردند که با مرگ یک فرد، می‌پنداشتند که آتش خانه او نیز به خاموشی می‌گراید. به لحاظ دینی، آتش در اساطیر و عقاید و آئین‌های پرستش جوامع مختلف نقش بسیار مهمی ایفا کرده است و به همین سبب در بیشتر ادیان باستانی نمونه‌هایی از این پرستش را می‌بینیم به گونه‌ای که آتش یا نشانه‌ای از الهیت و یا خود یک خدا بوده است<ref>."Pike, R.(1958). Encyclopaedia of Religion and Religion, New York, "Fire </ref><ref>."Edsman, C.(1987). Encyclopaedia of Religion, New York, "Fire</ref>.


اين حال در ايران پيش از اسلام نيز برقرار بود؛ در عقايد زرتشتيان آتش جنبة الاهيت دارد و مظهر فروغ ايزدي و پسر اهورا مزدا به شمار مي‌آيد.<sup>2</sup> اهورا مزدا همة آفريدگان مينوي را پيش از آمدن به گيتي، نخست به شكل اخگر آتشي برخاسته از نور ازلي خود آفريد.<sup>3</sup> امشاسپند نگهبان آن، اشدوهيشته يا ارديبهشت است.<sup>4</sup>
این حال در ایران پیش از اسلام نیز برقرار بود؛ در عقاید زرتشتیان آتش جنبه الاهیت دارد و مظهر فروغ ایزدی و پسر اهورا مزدا به شمار می‌آید<ref>'''''یسنه'''''. 7:25.</ref>. اهورا مزدا همه آفریدگان مینوی را پیش از آمدن به گیتی، نخست به شکل اخگر آتشی برخاسته از نور ازلی خود آفرید<ref name=":0">'''''بندهش'''''. به كوشش انكلساریا، بمبئی، 1908م، 1الف.</ref>. امشاسپند نگهبان آن، اشدوهیشته یا اردیبهشت است<ref>'''''یسنه'''''. 4:34، 4:43، 6:47.</ref>.


در مراسم ديني و عبادات زرتشتيان، آتش عاملي مهم و مورد توجه و احترام بسيار است، به گونه‌اي كه به آن جنبة اخلاقي و معنوي مي‌دهند و آن را نشانة زنده‌اي از پاكي مي‌دانند.<sup>5</sup> از جمله كاربردهاي ديني آتش مي‌توان به استفاده از آن در آزمايش‌هاي خاص ديني (ور) اشاره كرد كه متهمان را از آن گذر مي‌دادند تا اگر گناهكارند آتش آنان را نابود كند و اگر بي‌گناه‌اند، نجات يابند.<sup>6</sup> دعاي ويژة آتش «آتش نيايش» نام دارد كه در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، كه آذر نام دارد، و همچنين در جشن‌هاي ويژة آتش در آتشكده‌ها به وسيلة موبدان تلاوت مي‌شود.<sup>7</sup>
در مراسم دینی و عبادات زرتشتیان، آتش عاملی مهم و مورد توجه و احترام بسیار است، به گونه‌ای که به آن جنبه اخلاقی و معنوی می‌دهند و آن را نشانه زنده‌ای از پاکی می‌دانند<ref>بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155-156</ref><ref name=":0" />. از جمله کاربردهای دینی آتش می‌توان به استفاده از آن در آزمایش‌های خاص دینی (ور) اشاره کرد که متهمان را از آن گذر می‌دادند تا اگر گناهکارند آتش آنان را نابود کند و اگر بی‌گناه‌اند، نجات یابند<ref>تفضلی، احمد. «آتش در ایران باستان»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 1، تهران: 1367، ص 94</ref>. دعای ویژه آتش «آتش نیایش» نام دارد که در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، که آذر نام دارد، و همچنین در جشن‌های ویژه آتش در آتشکده‌ها به وسیله موبدان تلاوت می‌شود<ref>رضی، هاشم. '''''اوستا'''''. تهران: 1374، ص 380.</ref>.


در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است كه با توجه به تفسير پهلوي عبارت‌اند از: 1- آتش بهرام كه نزد اورمزد مي‌درخشد؛ 2- آتشي كه در تن انسان و چارپايان است؛ 3- آتشي كه در گياهان است؛ 4- آتشي كه در ابرها است؛ 5- آتشي كه در جهان به كار مي‌برند.<sup>8</sup>
در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است که با توجه به تفسیر پهلوی عبارت‌اند از:  


آتشكده‌ها نيز بنا بر اهميت نوع آتشي كه در آن است تقسيم مي‌شدند. سه آتشكدة معروف دورة ساساني كه هر يك مربوط به يكي از طبقات اجتماعي اين دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقة روحانيان، آذرگشنسب، مخصوص طبقة جنگجويان، و آتش برزين مهر، كه مخصوص طبقة كشاورزان بود.<sup>9</sup>  
# آتش بهرام که نزد اورمزد می‌درخشد؛
# آتشی که در تن انسان و چارپایان است؛
# آتشی که در گیاهان است؛
# آتشی که در ابرها است؛
# آتشی که در جهان به کار می‌برند<ref>'''''یسنه.''''' 11:17</ref><ref>'''''بندهش'''''. 1:18-5</ref><ref>'''''روایات پهلوی'''''. به كوشش دابار، بمبئی: 1913م، ص 58 به بعد.</ref>.


'''مآخذ:'''
آتشکده‌ها نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی که در آن است تقسیم می‌شدند. سه آتشکده معروف دوره ساسانی که هر یک مربوط به یکی از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، که مخصوص طبقه کشاورزان بود<ref>كریستن سن، آرتور، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.</ref>.


# Pike, R., '''''Encyclopaedia of Religion and Religion''''', New York, 1958, "Fire"; Edsman, C. '''''Encyclopaedia of Religion''''', New York, 1987, "Fire".
== نیز نگاه کنید به ==
# '''''يسنه'''''. 7:25.
# '''''بندهش'''''. به كوشش انكلساريا، بمبئي، 1908م، 1الف.
# '''''يسنه'''''. 4:34، 4:43، 6:47.
# بويس، مري. «ديانت زرتشتي در دوران متأخر»، '''''ديانت زرتشتي'''''. ترجمة فريدون وهمن، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1348، ص 155-156؛ '''''بندهش'''''. به كوشش انكلساريا، بمبئي، 1908م.
# تفضلي، احمد. «آتش در ايران باستان»، '''''دايرة المعارف بزرگ اسلامي'''''. ج 1، تهران: 1367، ص 94.
# رضي، هاشم. '''''اوستا'''''. تهران: 1374، ص 380.
# '''''يسنه.''''' 11:17؛ '''''بندهش'''''. 1:18-5'''''؛ روايات پهلوي'''''. به كوشش دابار، بمبئي: 1913م، ص 58 به بعد.
# كريستن سن، آرتور، '''''ايران در زمان ساسانيان'''''. رشيد ياسمي، تهران: 1345، ص 182، 192.


* [[زرتشت]]
* [[زرتشتی، دین]]
== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
== پیوند به بیرون ==
جایگاه آتش در دین زرتشتی، سایت شیعه کویست، قابل بازیابی از https://shiaquest.net/kalam-adyan/6005-2015-05-29-19-44-24.html
آتش در قرآن، [https://fa.wikifeqh.ir/ ویکی فقه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 https://fa.wikifeqh.ir/]
آتش پرستی ایران باستان، [https://fa.wikifeqh.ir/ ویکی فقه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 https://fa.wikifeqh.ir/]
شادالویی، سیما( 1386). "آتش در عرفان اسلامی و زرتشتی"، ادیان و عرفان، 4(11)، قابل بازیابی از سایت پورتال جامع علوم انسانی، قابل بازیابی از[https://ensani.ir/fa/article/191751/-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C-#:~:text=%D8%A2%D8%AA%D8%B4%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86%20%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%20%D9%86%D9%88%D8%B1,%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%20%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%20%D9%85%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D8%AF. https://ensani.ir/fa/article/191751/]
== نویسنده مقاله ==
مریم فلاحتی موحد
مریم فلاحتی موحد
[[رده:ادیان و مذاهب]]
[[رده:ادیان]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۴

آتش در دین زرتشت، برگرفته از سایت شیعه کویست، قابل بازیابی ازhttps://shiaquest.net/kalam-adyan/6005-2015-05-29-19-44-24.html

آتش، از مهم‌ترین پدیده‌های مرتبط با بشر که حیرت، کشش و خوف را در او برانگیخت و تاریخ بشر را به دو دوره قبل از آتش و دوره استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پیش) تقسیم کرد. در دوران استفاده از آتش و خانگی شدن آن، زندگی و آتش چنان به یکدیگر پیوند خوردند که با مرگ یک فرد، می‌پنداشتند که آتش خانه او نیز به خاموشی می‌گراید. به لحاظ دینی، آتش در اساطیر و عقاید و آئین‌های پرستش جوامع مختلف نقش بسیار مهمی ایفا کرده است و به همین سبب در بیشتر ادیان باستانی نمونه‌هایی از این پرستش را می‌بینیم به گونه‌ای که آتش یا نشانه‌ای از الهیت و یا خود یک خدا بوده است[۱][۲].

این حال در ایران پیش از اسلام نیز برقرار بود؛ در عقاید زرتشتیان آتش جنبه الاهیت دارد و مظهر فروغ ایزدی و پسر اهورا مزدا به شمار می‌آید[۳]. اهورا مزدا همه آفریدگان مینوی را پیش از آمدن به گیتی، نخست به شکل اخگر آتشی برخاسته از نور ازلی خود آفرید[۴]. امشاسپند نگهبان آن، اشدوهیشته یا اردیبهشت است[۵].

در مراسم دینی و عبادات زرتشتیان، آتش عاملی مهم و مورد توجه و احترام بسیار است، به گونه‌ای که به آن جنبه اخلاقی و معنوی می‌دهند و آن را نشانه زنده‌ای از پاکی می‌دانند[۶][۴]. از جمله کاربردهای دینی آتش می‌توان به استفاده از آن در آزمایش‌های خاص دینی (ور) اشاره کرد که متهمان را از آن گذر می‌دادند تا اگر گناهکارند آتش آنان را نابود کند و اگر بی‌گناه‌اند، نجات یابند[۷]. دعای ویژه آتش «آتش نیایش» نام دارد که در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، که آذر نام دارد، و همچنین در جشن‌های ویژه آتش در آتشکده‌ها به وسیله موبدان تلاوت می‌شود[۸].

در اوستا از 5 نوع آتش نام برده شده است که با توجه به تفسیر پهلوی عبارت‌اند از:

  1. آتش بهرام که نزد اورمزد می‌درخشد؛
  2. آتشی که در تن انسان و چارپایان است؛
  3. آتشی که در گیاهان است؛
  4. آتشی که در ابرها است؛
  5. آتشی که در جهان به کار می‌برند[۹][۱۰][۱۱].

آتشکده‌ها نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی که در آن است تقسیم می‌شدند. سه آتشکده معروف دوره ساسانی که هر یک مربوط به یکی از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، که مخصوص طبقه کشاورزان بود[۱۲].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ ."Pike, R.(1958). Encyclopaedia of Religion and Religion, New York, "Fire
  2. ↑ ."Edsman, C.(1987). Encyclopaedia of Religion, New York, "Fire
  3. ↑ یسنه. 7:25.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ بندهش. به كوشش انكلساریا، بمبئی، 1908م، 1الف.
  5. ↑ یسنه. 4:34، 4:43، 6:47.
  6. ↑ بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، دیانت زرتشتی. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155-156
  7. ↑ تفضلی، احمد. «آتش در ایران باستان»، دایره المعارف بزرگ اسلامی. ج 1، تهران: 1367، ص 94
  8. ↑ رضی، هاشم. اوستا. تهران: 1374، ص 380.
  9. ↑ یسنه. 11:17
  10. ↑ بندهش. 1:18-5
  11. ↑ روایات پهلوی. به كوشش دابار، بمبئی: 1913م، ص 58 به بعد.
  12. ↑ كریستن سن، آرتور، ایران در زمان ساسانیان. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

پیوند به بیرون

جایگاه آتش در دین زرتشتی، سایت شیعه کویست، قابل بازیابی از https://shiaquest.net/kalam-adyan/6005-2015-05-29-19-44-24.html

آتش در قرآن، ویکی فقه، قابل بازیابی از https://fa.wikifeqh.ir/

آتش پرستی ایران باستان، ویکی فقه، قابل بازیابی از https://fa.wikifeqh.ir/

شادالویی، سیما( 1386). "آتش در عرفان اسلامی و زرتشتی"، ادیان و عرفان، 4(11)، قابل بازیابی از سایت پورتال جامع علوم انسانی، قابل بازیابی ازhttps://ensani.ir/fa/article/191751/

نویسنده مقاله

مریم فلاحتی موحد

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=آتش&oldid=7820»