اَرخالُق: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۲۰

اَرخالُق، یا ارخلیق (ترکی) نیم تنه پنبه‌دوزی شده جلو باز که مردان زیر قبا و زنان روی پیراهن می‌پوشیدند^[۱]. نوع مردانه آن آستین کوتاه بود و دو جیب در پهلو، یک جیب روی سینه و دو چاک در دو طرف ران‌ها داشت^[۲]. گاهی سرآستین‌ها و یقه ارخالق را حاشیه‌دوزی و تزئین می‌کردند^[۲]^[۳]. ارخالق‌های زمستانی دو لایه بود که در تابستان فقط با آستر پوشیده می‌شد^[۱]. نوعی از آن را که از پارچه دستباف راه‌راه دوخته می‌شد «اَلجه» یا «اَلیجه» می‌گفتند^[۱]^[۲].

اندازه ارخالق‌ها بستگی به قشر استفاده کننده از آن داشت. هرچه طبقه اجتماعی فرد بالاتر بود، ارخالقش نیز بلندتر بود^[۴]. رفته رفته این تن‌پوش کوتاه و شبیه جلیقه شد^[۱]. ارخالق زنان بدون یقه بود و چین‌هایی در کمر داشت^[۲]. ارخالق زنان مرفه با مروارید و دیگر رُیورها تزیین می‌شد^[۱]. این جامه از عهد زندیه مرسوم شد^[۱].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ ^۱٫۳ ^۱٫۴ ^۱٫۵ «واژه‌نامه تاریخی پوشاک ایران»، از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا. زیر نظر احسان یارشاطر، ترجمه پیمان متین، ص 370.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ ^۲٫۳ پوشاک ایرانیان. پیمان متین، ص 95.
↑ چیت‌ساز، محمدرضا. تاریخ پوشاک ایرانیان از ابتدای اسلام تا حمله مغول. ص 12.
↑ شریعت‌پناهی، حسام الدین. اروپائی‌ها و لباس ایرانیان، واژه‌نامه لباس. ص 332.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اعظم محبوبی

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ ^۱٫۳ ^۱٫۴ ^۱٫۵ «واژه‌نامه تاریخی پوشاک ایران»، از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا. زیر نظر احسان یارشاطر، ترجمه پیمان متین، ص 370.

[:1-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ ^۲٫۳ پوشاک ایرانیان. پیمان متین، ص 95.

[3] چیت‌ساز، محمدرضا. تاریخ پوشاک ایرانیان از ابتدای اسلام تا حمله مغول. ص 12.

[4] شریعت‌پناهی، حسام الدین. اروپائی‌ها و لباس ایرانیان، واژه‌نامه لباس. ص 332.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''اَرخالُق'''، یا ارخلیق (ترکی) [[نیم تنه]] پنبه‌دوزی شده جلو باز که مردان زیر [[قبا]] و زنان روی پیراهن می‌پوشیدند<ref name=":0">«واژه‌نامه تاریخی پوشاک ایران»، از سری مقالات '''''دانشنامه ایرانیکا'''''. زیر نظر احسان یارشاطر، ترجمه پیمان متین، ص 370. </ref>. نوع مردانه آن آستین کوتاه بود و دو جیب در پهلو، یک جیب روی سینه و دو چاک در دو طرف ران‌ها داشت<ref name=":1">'''''پوشاک ایرانیان'''''. پیمان متین، ص 95.</ref>. گاهی سرآستین‌ها و یقه ارخالق را حاشیه‌دوزی و تزئین می‌کردند<ref name=":1" /><ref>چیت‌ساز'''''،''''' محمدرضا. '''''تاریخ پوشاک ایرانیان از ابتدای اسلام تا حمله مغول'''''. ص 12. </ref>. ارخالق‌های زمستانی دو لایه بود که در تابستان فقط با آستر پوشیده می‌شد<ref name=":0" />. نوعی از آن را که از پارچه دستباف راه‌راه دوخته می‌شد «اَلجه» یا «اَلیجه» می‌گفتند<ref name=":0" /><ref name=":1" />.
+[[پرونده:ارخالق 1.jpg|بندانگشتی|اَرخالُق ، قابل بازیابی از https://arkhalegh.com/]]
+اَرخالُق، یا ارخلیق (ترکی) [[نیم تنه]] پنبه‌دوزی شده جلو باز که مردان زیر [[قبا]] و زنان روی پیراهن می‌پوشیدند<ref name=":0">«واژه‌نامه تاریخی پوشاک ایران»، از سری مقالات '''''دانشنامه ایرانیکا'''''. زیر نظر احسان یارشاطر، ترجمه پیمان متین، ص 370. </ref>. نوع مردانه آن آستین کوتاه بود و دو جیب در پهلو، یک جیب روی سینه و دو چاک در دو طرف ران‌ها داشت<ref name=":1">'''''پوشاک ایرانیان'''''. پیمان متین، ص 95.</ref>. گاهی سرآستین‌ها و یقه ارخالق را حاشیه‌دوزی و تزئین می‌کردند<ref name=":1" /><ref>چیت‌ساز'''''،''''' محمدرضا. '''''تاریخ پوشاک ایرانیان از ابتدای اسلام تا حمله مغول'''''. ص 12. </ref>. ارخالق‌های زمستانی دو لایه بود که در تابستان فقط با آستر پوشیده می‌شد<ref name=":0" />. نوعی از آن را که از پارچه دستباف راه‌راه دوخته می‌شد «اَلجه» یا «اَلیجه» می‌گفتند<ref name=":0" /><ref name=":1" />.
 اندازه ارخالق‌ها بستگی به قشر استفاده کننده از آن داشت. هرچه طبقه اجتماعی فرد بالاتر بود، ارخالقش نیز بلندتر بود<ref>شریعت‌پناهی، حسام الدین. '''''اروپائی‌ها و لباس ایرانیان، واژه‌نامه لباس.''''' ص 332.</ref>. رفته رفته این تن‌پوش کوتاه و شبیه جلیقه شد<ref name=":0" />. ارخالق زنان بدون یقه بود و چین‌هایی در کمر داشت<ref name=":1" />. ارخالق زنان مرفه با مروارید و دیگر رُیورها تزیین می‌شد<ref name=":0" />. این جامه از عهد زندیه مرسوم شد<ref name=":0" />.
@@ خط ۱۶: / خط ۱۷: @@
 == نویسنده مقاله ==
 اعظم محبوبی
+[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]
+[[رده:پوشاک]]