پرش به محتوا

زرتشتی، دین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''زرتشتي، دين'''، يكي از قديم‌ترين اديان بزرگ جهان كه به نام مؤسس آن [[زرتشت]]<sup>*</sup> يا [[زرتشت]]، شهرت يافته است. پيروان اين دين آن را «دينِ به»، «بهديني» يا «مزديسنا» (مزداپرستي) مي‌خوانند كه از نام خداي متعال مزدا، به معني دانا، مشتق شده است.<sup>1</sup>  
'''زرتشتی، دین'''، یکی از قدیم‌ترین ادیان بزرگ جهان که به نام مؤسس آن [[زرتشت]]<sup>*</sup> یا [[زرتشت]]، شهرت یافته است. پیروان این دین آن را «دینِ به»، «بهدینی» یا «مزدیسنا» (مزداپرستی) می‌خوانند که از نام خدای متعال مزدا، به معنی دانا، مشتق شده است<ref name=":1">Groli, G. «Zoroastrianism», '''''Encyclopedia of Religion''''', ed. M. Eliade, London, New York: 1987, Vol. XV.</ref>.


زرتشت با ارائة مفاهيم جديد و تعاليم تازه ديانتي نوين پديد آورد كه در تقابل با دين سنتي قرار گرفت.<sup>3</sup> مهم‌ترين و موثق‌ترين منبع اطلاعات دربارة آموزه‌هاي دين زرتشتي كتاب مقدس زرتشتيان، ''اوستا'' خصوصاً بخش ''گاثاها'' است كه سروده‌هاي خود زرتشت هستند. آنچه امروز تحت نام ''اوستا'' بر جاي مانده است مجموعه‌اي از متون است كه پس از زمان زرتشت و طي چند سده فراهم آمده‌اند.<sup>4</sup>  
[[زرتشت]] با ارائه مفاهیم جدید و تعالیم تازه دیانتی نوین پدید آورد که در تقابل با دین سنتی قرار گرفت<ref name=":1" />. مهم‌ترین و موثق‌ترین منبع اطلاعات درباره آموزه‌های دین زرتشتی کتاب مقدس زرتشتیان، ''اوستا'' خصوصاً بخش ''گاثاها'' است که سروده‌های خود زرتشت هستند. آنچه امروز تحت نام ''اوستا'' بر جای مانده است مجموعه‌ای از متون است که پس از زمان زرتشت و طی چند سده فراهم آمده‌اند<ref>'''''یسنه'''''. هات 44.</ref><ref>آسموسن. ج. پ. «اصول عقاید و اعتقادات دیانت زرتشتی»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 102، 105.</ref><ref>Wiliams Jackson, A. V. '''''Zoroastrian Studies'''''. New York: 1928, PP. 40f</ref>.
[[پرونده:دین زرتشت.jpg|بندانگشتی|دین زرتشت،برگرفته از سایت بیتوته،قابل بازیابی از [https://www.beytoote.com/religious/tenet/principles-zoroastrian-religion.html https://www.beytoote.com]]]
آموزه‌های مهم زرتشت درباره خدای واحد متعال، اهورا مزدا، صفات و کیفیات متشخص او، دوگانگی مطلق نیک و بد، وجوه بُعد روحانی در انسان، معاد و داوری فرجامین را می‌توان نام برد. زرتشت به رغم اعتقاد جامعه خود به خدایان متعدد موجود در فرهنگ هند و ایرانی، اهورا مزدا را به عنوان خدای مطلق و آفریدگار آسمان و زمین معرفی کرد<ref name=":1" /><ref>یسنه 1:47، 11:34.</ref><ref>Zaehner, R. C. '''''The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, PP. 45, 46</ref><ref>Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, PP. 195, 202-203, 269-270</ref><ref>Duchesne-Guillemin, J. «The Religion of Ancient Iran», '''''Historia Religion'''''. ed. G. Widengren, Leiden: Brill, PP. 340ff</ref><ref>Wiliams Jackson, A. V. '''''Zoroastrian Studies'''''. New York: 1928, PP. 42ff</ref><ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 47.</ref><ref>Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, P. 22</ref>. در نظر او اهورا مزدا دارای صفات و جنبه‌های گوناگون است که تا اندازه‌ای تشخص دارند و آنها را وهومنه (Vahumana)(اندیشه نیک)، اشه وهیشته (Asha vahishta)(بهترین راستی)، خشثره وئیریه(Kshathra Vairya) (شیوه آرمانی)، سپنته آرمیتی(Spenta Ārmaiti) (پارسایی مقدس)، هئورتات(Haurvatat) (کمال) و امرتات(Ameretat) (جاودانگی) خواند<ref name=":0">Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, P. 22</ref>. 


آموزه‌هاي مهم زرتشت دربارة خداي واحد متعال، اهورا مزدا، صفات و كيفيات متشخص او، دوگانگي مطلق نيك و بد، وجوه بُعد روحاني در انسان، معاد و داوري فرجامين را مي‌توان نام برد. زرتشت به رغم اعتقاد جامعة خود به خدايان متعدد موجود در فرهنگ هند و ايراني، اهورا مزدا را به عنوان خداي مطلق و آفريدگار آسمان و زمين معرفي كرد.<sup>5</sup> در نظر او اهورا مزدا داراي صفات و جنبه‌هاي گوناگون است كه تا اندازه‌اي تشخص دارند و آنها را وهومنه [1](انديشة نيك)، اشه وهيشته [2](بهترين راستي)، خشثره وئيريه[3] (شيوة آرماني)، سپنته آرميتي[4] (پارسايي مقدس)، هئورتات[5] (كمال) و امرتات[6] (جاودانگي) خواند.<sup>6</sup> هر يك از اين صفات بلافاصله پس از زرتشت نام امشاسپند (امشه سپنته[7]) گرفتند و صورت ايزدان مستقل برتري يافتند.<sup>7</sup> اين وجودهاي صادره از اهورا مزدا در دوره‌هاي بعدي با عناصر گوناگون جهان مادي مرتبط شدند. چنانكه وهومنه با گاو، اشه با آتش، خشثره وئيره با فلزات، آرميتي با زمين، هئورتات با آب و امرتات با گياه و در اين ميان انسان به منزلة آفريدة خاص با اهورا مزدا مرتبط است.<sup>8</sup> همچنين در ادوار پس از زرتشت، ايزدان مختلفي كه غالباً همان خدايان پيشين آريايي بودند، در جامة كارگزاران قابل نيايش اهورا مزدا تعظيم و تكريم شدند.<sup>9</sup>  
هر یک از این صفات بلافاصله پس از زرتشت نام امشاسپند (امشه سپنته(Amesha Spenta)) گرفتند و صورت ایزدان مستقل برتری یافتند. این وجودهای صادره از اهورا مزدا در دوره‌های بعدی با عناصر گوناگون جهان مادی مرتبط شدند. چنانکه وهومنه با گاو، اشه با [[آتش]]، خشثره وئیره با فلزات، آرمیتی با زمین، هئورتات با آب و امرتات با گیاه و در این میان انسان به منزله آفریده خاص با اهورا مزدا مرتبط است<ref name=":0" />. همچنین در ادوار پس از [[زرتشت]]، ایزدان مختلفی که غالباً همان خدایان پیشین آریایی بودند، در جامه کارگزاران قابل نیایش اهورا مزدا تعظیم و تکریم شدند<ref>Zaehner, R.C. '''''The Teachings of The Magi'''''. London, New York: Sheldon, 1956, P. 47</ref><ref>Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, PP. 204ff</ref>.


زرتشت از روح شريري به نام انگره مينو[8]، سخن گفت كه در جدال دائمي با سپنته مينو [9]يا روح مقدس است؛ اولي نمايندة تمامي پليدي‌ها و شرور عالم و دومي نمايندة همة خوبي‌هاست. همراه با اين دو مينوي خوب و بد، تمامي موجودات جهان با انتخاب راه راستي يا اشه و يا راه ناراستي يا دروج با يكديگر در جدالند.<sup>10</sup> زرتشت با طرح اين دوگانگي در الهيات خويش درصدد برآمد تا مسئلة وجود شر را در جهان تبيين كند و اگرچه تمايز آن دو بر ثنويت دلالت دارد، اين ثنويت انديشة توحيدي را كه دين زرتشت بر آن مبتني است نفي نمي‌كند.<sup>11</sup> زرتشت هرگز از ثنويت مطلق كه در آن دو روح و يا دو خداي مستقل وجود داشته باشند، صحبت نمي‌كند، بلكه اهورا مزدا را خالق همه چيز مي‌شمارد. ازسوي ديگر تمايز ميان اين دو روح تنها بر اساس اصل اختياري است كه هر يك از اين دو در پذيرش راه راستي و حقيقت و يا راه مرگ و پليدي اتخاذ كردند. اما در دوره‌هاي بعدي، اعتقاد به ثنويت و وجود دو بن مستقل از هم جزو اصول عقايد دين مزدايي شد و اهورا مزدا همان جايگاه سپنته مينو در برابر انگره مينو ''گاثاها'' را كسب كرد و در مقابل اهريمن قرار گرفت و به مبارزه با او پرداخت.<sup>12</sup>  
[[زرتشت]] از روح شریری به نام انگره مینو(Angra Mainyu)، سخن گفت که در جدال دائمی با سپنته مینو (Spenta  Mainyu)یا روح مقدس است؛ اولی نماینده تمامی پلیدی‌ها و شرور عالم و دومی نماینده همه خوبی‌هاست. همراه با این دو مینوی خوب و بد، تمامی موجودات جهان با انتخاب راه راستی یا اشه و یا راه ناراستی یا دروج با یکدیگر در جدالند<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 45-46.</ref><ref>Wiliams Jackson, A. V. '''''Zoroastrian Studies'''''. New York: 1928, P. 21-22</ref><ref>Zaehner, R.C. '''''The Teachings of The Magi'''''. London, New York Sheldon, 1956, PP. 40-42</ref><ref>Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 198</ref>. زرتشت با طرح این دوگانگی در الهیات خویش درصدد برآمد تا مسئله وجود شر را در جهان تبیین کند و اگرچه تمایز آن دو بر ثنویت دلالت دارد، این ثنویت اندیشه توحیدی را که دین [[زرتشت]] بر آن مبتنی است نفی نمی‌کند<ref name=":1" /><ref>Duchesne-Guillemin, J. «The Religion of Ancient Iran», '''''Historia Religion'''''. ed. G. Widengren, Leiden: Brill,  PP. 323-324</ref>. 


اختيار و گزينش آزاد از اصول عام و كلي دين مزدايي است و از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار است تا آنجا كه دين مزدايي را دين اختيار ناميده‌اند. در حوزة انساني اين انتخاب بين نيك و بد، گزينش نيروي يزداني يا اهريمني و ميان رستگاري ابدي و محكوميت و مطرود بودن است.<sup>13</sup> اين گزينش خوبي به معناي نفي جهان مادّي و زيبايي‌هاي زندگي نيست. جهان مادّي امري منفي تلقي نمي‌شود و مورد احترام است. همه چيز داراي دو جنبة مينوي و كيهاني است؛ در آغاز مينوي هر چيز آفريده شده، سپس آن مينو صورت مادي به خود گرفته است. چون هستي مادي در برابر هجوم اهريمن آسيب‌پذير بود پس از تهاجم روح شرير، جهان آميزه‌اي از نيكي و بدي شد و بيماري‌هاي جسمي، پليدي‌هاي اخلاقي و حيوانات موذي، در نتيجة عمل ديوان، بوجود آمد.<sup>14</sup>  
[[زرتشت]] هرگز از ثنویت مطلق که در آن دو روح و یا دو خدای مستقل وجود داشته باشند، صحبت نمی‌کند، بلکه اهورا مزدا را خالق همه چیز می‌شمارد. ازسوی دیگر تمایز میان این دو روح تنها بر اساس اصل اختیاری است که هر یک از این دو در پذیرش راه راستی و حقیقت و یا راه مرگ و پلیدی اتخاذ کردند. اما در دوره‌های بعدی، اعتقاد به ثنویت و وجود دو بن مستقل از هم جزو اصول عقاید دین مزدایی شد و اهورا مزدا همان جایگاه سپنته مینو در برابر انگره مینو ''گاثاها'' را کسب کرد و در مقابل اهریمن قرار گرفت و به مبارزه با او پرداخت<ref>Wiliams Jackson, A. V. '''''Zoroastrian Studies'''''. New York: 1928, PP. 219 ff</ref><ref name=":1" /><ref>آسموسن. ج. پ. «اصول عقاید و اعتقادات دیانت زرتشتی»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 115.</ref><ref>Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, PP. 192-194</ref>.


بر اساس تعاليم زرتشت و در دين مزدايي، انسان با پرستش اهورا مزدا و كمك گرفتن از ايزدان و امشاسپندان، در رسيدن به هدف بزرگ پيروزي خوبي بر بدي و بازسازي جهان، عاملي مهم است: انسان براي هم پيماني با خداوند براي پيروزي بر پليدي آفريده شده است.<sup>15</sup> در تفكر زرتشتي مرگ نتيجة هجوم قواي شر و پليدي به جهان است، اما روان را مرگي نيست. از نظر زرتشت، چون روان از تن جدا شود، اعمال او با آنچه كه در زندگي‌اش در راه ياري نيكي انجام داده سنجيده خواهد شد و در نتيجه به سوي سعادت جاوداني يا به بدترين جايگاه خواهد رفت. بر اساس تعاليم زرتشت چون رستگاري صرفاً نتيجة انديشه‌ها، گفتارها و كردارها است؛ هر انساني اعم از مرد يا زن مسئول سرنوشت روان خويش است و ايزدان در تغيير آن هيچ دخالتي ندارند.<sup>16</sup> زندگي هر فرد زرتشتي بر اساس اصول اخلاقي سه‌گانة مزدايي يعني انديشة نيك، گفتار نيك و كردار نيك بنيان گرفته است.<sup>17</sup>  
اختیار و گزینش آزاد از اصول عام و کلی دین مزدایی است و از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است تا آنجا که [[مزدکی، آئین|دین مزدایی]] را دین اختیار نامیده‌اند. در حوزه انسانی این انتخاب بین نیک و بد، گزینش نیروی یزدانی یا اهریمنی و میان رستگاری ابدی و محکومیت و مطرود بودن است<ref>آسموسن. ج. پ. «اصول عقاید و اعتقادات دیانت زرتشتی»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 113.</ref><ref>Zaehner, R. C. '''''The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, P. 36                                   </ref>. این گزینش خوبی به معنای نفی جهان مادّی و زیبایی‌های زندگی نیست. جهان مادّی امری منفی تلقی نمی‌شود و مورد احترام است. همه چیز دارای دو جنبه مینوی و کیهانی است؛ در آغاز مینوی هر چیز آفریده شده، سپس آن مینو صورت مادی به خود گرفته است. چون هستی مادی در برابر هجوم اهریمن آسیب‌پذیر بود پس از تهاجم روح شریر، جهان آمیزه‌ای از نیکی و بدی شد و بیماری‌های جسمی، پلیدی‌های اخلاقی و حیوانات موذی، در نتیجه عمل [[دیوان]]، بوجود آمد<ref name=":1" /><ref>Wiliams Jackson, A. V. '''''Zoroastrian Studies'''''. New York: 1928, PP. 67ff</ref><ref>Zaehner, R. C. '''''The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, P 278</ref>.


در ادوار بعدي بر پاية آموزة زرتشت، معاد شناسي شكل گرفت كه در آن به تفصيل به مراحل و چگونگي سير روح از بدن به سوي جهان ديگر پرداخته شده است.<sup>18</sup> زرتشت در تعاليم خود از منجي بشري به ‌نام سئوشينت [10]به معني كسي كه سود خواهد رساند سخن گفته است. او مردي است بهتر از يك انسان نيك كه مردمان را در نبرد فرجامين با بدي و فرشوكرتي (بازسازي جهان، زماني كه نيك از بد جدا شده و بدي از جهان هستي زدوده شده است) رهبري خواهد كرد.<sup>19</sup> بعدها در نظام اعتقادي زرتشتي، سه منجي مطرح شد كه هر سه پسران زرتشت هستند و در مقاطع خاصي از تاريخ ظهور خواهند كرد و نجات نهايي توسط واپسين آنها صورت خواهد گرفت.<sup>20</sup>  
بر اساس تعالیم [[زرتشت]] و در دین مزدایی، انسان با پرستش اهورا مزدا و کمک گرفتن از ایزدان و [[امشاسپندان]]، در رسیدن به هدف بزرگ پیروزی خوبی بر بدی و بازسازی جهان، عاملی مهم است: انسان برای هم پیمانی با خداوند برای پیروزی بر پلیدی آفریده شده است<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 50-51.</ref><ref>Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 25 </ref>. در تفکر زرتشتی مرگ نتیجه هجوم قوای شر و پلیدی به جهان است، اما روان را مرگی نیست. از نظر زرتشت، چون روان از تن جدا شود، اعمال او با آنچه که در زندگی‌اش در راه یاری نیکی انجام داده سنجیده خواهد شد و در نتیجه به سوی سعادت جاودانی یا به بدترین جایگاه خواهد رفت. بر اساس تعالیم زرتشت چون رستگاری صرفاً نتیجه اندیشه‌ها، گفتارها و کردارها است؛ هر انسانی اعم از مرد یا زن مسئول سرنوشت روان خویش است و ایزدان در تغییر آن هیچ دخالتی ندارند<ref>یسنه 14:51، 11:49، 11:46، 13:32، 14:31، 20؛ 6:53.</ref><ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 51-52.</ref><ref>Zaehner, R.C. '''''The Teachings of The Magi'''''. London, New York: Sheldon, 1956, PP.85ff,137ff</ref><ref>Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 27</ref>. زندگی هر فرد زرتشتی بر اساس اصول اخلاقی سه‌گانه مزدایی یعنی اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک بنیان گرفته است<ref name=":1" /><ref>Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 251</ref>.


دين زرتشتي، همچون اديان ديگر، دربردارندة اعمال و شعائر ديني است كه فرد مؤمن بايد به دقت آنها را رعايت كند. تأكيد خاص زرتشتيان بر احكام طهارت، ريشه در آموزه‌هاي ثنوي اين دين دارد. از آنجا كه بيماري، ناپاكي و فساد تماماً نتيجة عملكرد اهريمن و سپاهيان او است، جلوگيري از هر يك از اين نقايص و كاستن آنها پاسداري از آفرينش نيك و تضعيف مهاجم به آن است.<sup>21</sup>  
در ادوار بعدی بر پایه آموزه [[زرتشت]]، معاد شناسی شکل گرفت که در آن به تفصیل به مراحل و چگونگی سیر روح از بدن به سوی جهان دیگر پرداخته شده است<ref name=":1" /><ref>Wiliams Jackson, A. V. '''''Zoroastrian Studies'''''. New York: 1928, PP. 145ff</ref><ref>Zaehner, R. C. '''''The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, PP. 302-305</ref>. [[زرتشت]] در تعالیم خود از منجی بشری به ‌نام سئوشینت(Saoshyant)به معنی کسی که سود خواهد رساند سخن گفته است. او مردی است بهتر از یک انسان نیک که مردمان را در نبرد فرجامین با بدی و فرشوکرتی (بازسازی جهان، زمانی که نیک از بد جدا شده و بدی از جهان هستی زدوده شده است) رهبری خواهد کرد<ref name=":1" /><ref>یسنه، 13:34؛ 11:45؛ 2:53؛ 3:46.</ref><ref>Zaehner, R.C. '''''The Teachings of The Magi'''''. London, New York: Sheldon, 1956, PP. 145-150</ref>. بعدها در نظام اعتقادی زرتشتی، سه منجی مطرح شد که هر سه پسران زرتشت هستند و در مقاطع خاصی از تاریخ ظهور خواهند کرد و نجات نهایی توسط واپسین آنها صورت خواهد گرفت<ref name=":1" /><ref>Wiliams Jackson, A. V. '''''Zoroastrian Studies'''''. New York: 1928, PP. 198ff</ref><ref>Zaehner, R. C. '''''The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, PP. 142-143
</ref>.


نخستين مراسم ديني در زندگي هر فرد زرتشتي آئين تشرف و ورود به جرگة مؤمنان است كه با مراسم سدره پوشي صورت مي‌گيرد. كودك زرتشتي در سن هفت تا ده سالگي پيراهني به نام سدره بر تن كرده و موبد ريسماني مقدس به نام كُستي به كمر طفل مي‌بندد كه نشانة ورود او به جرگة مؤمنان و انجام اعمال عبادي چون نمازهاي روزانه است.<sup>22</sup>  
[[زرتشتی، دین|دین زرتشتی]]، همچون ادیان دیگر، دربردارنده اعمال و شعائر دینی است که فرد مؤمن باید به دقت آنها را رعایت کند. تأکید خاص زرتشتیان بر احکام طهارت، ریشه در آموزه‌های ثنوی این دین دارد. از آنجا که بیماری، ناپاکی و فساد تماماً نتیجه عملکرد اهریمن و سپاهیان او است، جلوگیری از هر یک از این نقایص و کاستن آنها پاسداری از آفرینش نیک و تضعیف مهاجم به آن است<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 69.</ref><ref>Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 43 </ref>.


پنج بار نماز در شبانه‌روز تكليف هر فرد زرتشتي است كه جزو عبادات شخص و ضروري براي خداوند در مقابله با بدي است و با سه بار باز و بستن كستي رو به سوي روشنايي يا آتش، اهورا مزدا را نماز برده و انگره مينو را لعنت مي‌كند.<sup>23</sup>
نخستین مراسم دینی در زندگی هر فرد زرتشتی آئین تشرف و ورود به جرگه مؤمنان است که با مراسم سدره پوشی صورت می‌گیرد. کودک زرتشتی در سن هفت تا ده سالگی پیراهنی به نام سدره بر تن کرده و موبد ریسمانی مقدس به نام کُستی به کمر طفل می‌بندد که نشانه ورود او به جرگه مؤمنان و انجام اعمال عبادی چون نمازهای روزانه است<ref name=":1" /><ref>Wiliams Jackson, A. V. '''''Zoroastrian Studies'''''. New York: 1928, PP. 185, 200.</ref>.


در اجراي مراسم ديني، آتش مهم‌ترين عامل است. اگرچه آتش از ديرباز در زندگي و عبادت اقوام هند و اروپايي از اهميت برخوردار بود، زرتشت به آن مفهومي اخلاقي و معنوي بخشيد و آن را نشانة زندة پاكي و طهارت معرفي كرد. آتش‌هاي مقدس سه درجه دارند. مهم‌ترين آنها آتش بهرام است كه از تركيب شانزده نوع آتش ساخته شده و مورد تقدس و ستايش است. آتش بهرام بايد همواره فروزان باشد و مراسم عبادي خاصي در احترام آن برگزار مي‌شود و تنها موبدي كه از هر لحاظ شايستگي داشته باشد مي‌تواند وارد حريم آن شود. دو نوع ديگر آتش، يكي آتش آذران است كه با تشريفات كمتري ستايش مي‌شود و آتش دادگاه كه موبد آن را مي‌افروزد، ولي هر فرد زرتشتي مي‌تواند آن را در منزل خود نگهداري كند.<sup>24</sup>  
پنج بار نماز در شبانه‌روز تکلیف هر فرد زرتشتی است که جزو عبادات شخص و ضروری برای خداوند در مقابله با بدی است و با سه بار باز و بستن کستی رو به سوی روشنایی یا [[آتش]]، اهورا مزدا را نماز برده و انگره مینو را لعنت می‌کند<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 57-58.</ref><ref>Duchesne-Guillemin, J. «The Religion of Ancient Iran», '''''Historia Religion'''''. ed. G. Widengren, Leiden: Brill, P. 356</ref><ref>Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 33  </ref>.


در اجرای مراسم دینی، [[آتش]] مهم‌ترین عامل است. اگرچه [[آتش]] از دیرباز در زندگی و عبادت اقوام هند و اروپایی از اهمیت برخوردار بود، [[زرتشت]] به آن مفهومی اخلاقی و معنوی بخشید و آن را نشانه زنده پاکی و طهارت معرفی کرد. آتش‌های مقدس سه درجه دارند. مهم‌ترین آنها آتش [[بهرام]] است که از ترکیب شانزده نوع [[آتش]] ساخته شده و مورد تقدس و ستایش است. [[آتش]] [[بهرام]] باید همواره فروزان باشد و مراسم عبادی خاصی در احترام آن برگزار می‌شود و تنها موبدی که از هر لحاظ شایستگی داشته باشد می‌تواند وارد حریم آن شود. دو نوع دیگر [[آتش]]، یکی [[آتش]] آذران است که با تشریفات کمتری ستایش می‌شود و آتش دادگاه که موبد آن را می‌افروزد، ولی هر فرد [[زرتشتی، دین|زرتشتی]] می‌تواند آن را در منزل خود نگهداری کند<ref>بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 156-157. </ref>.


'''مآخذ:'''
== نیز نگاه کنید به ==


1-             Groli, G. «Zoroastrianism», '''''Encyclopedia of Religion''''', ed. M. Eliade, London, New York: 1987, Vol. XV.
* [[زرتشت]]


2-    بويس، مري. '''''زرتشتيان، باورها و آداب ديني آنها'''''. ترجمة عسكر بهرامي، تهران: ققنوس، 1381، ص 44؛
* [[بهرام]]


Boyce, M. '''''Zoroastrianism,Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, PP. 19-20.
* [[آتش]]


3-    Groli, art. cit.
== '''مآخذ''' ==
<references />


4-    '''''يسنه'''''. هات 44؛ و نيز نك: آسموسن. ج. پ. «اصول عقايد و اعتقادات ديانت زرتشتي»، '''''ديانت زرتشتي'''''. ترجمة فريدون وهمن، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1348، ص 102، 105؛
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


Wiliams Jackson, A. V. '''''Zoroastrian Studies'''''. New York: 1928, PP. 40f.
== پیوند به بیرون ==
دین زرتشت، سایت [https://fa.wikifeqh.ir ویکی فقه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/دین_زرتشت دین_زرتشت/https://fa.wikifeqh.ir]


6  و 7 و 8- براي نمونه: يسنه 1:47، 11:34؛ نيز نك:
== نویسنده مقاله ==
 
نامعلوم
Groli. Ibid; Zaehner, R. C. '''''The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, PP. 45, 46; Boyce, M. '''''A History of Zorastranism'''''. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, PP. 195, 202-203, 269-270; Duchesne-Guillemin, J. «The Religion of Ancient Iran», '''''Historia Religion'''''. ed. G. Widengren, Leiden: Brill, PP. 340ff.; Williams Jackson. Ibid. PP. 42ff.;
[[رده:ادیان و مذاهب]]
 
[[رده:ادیان]]
بويس. همان. ص 47؛ Boyce. '''''Zoroastrian…''''' . P. 22 .
[[رده:مذاهب و فرق]]
 
9-    Zaehner. Ibid. P. 47; Boyce. '''''A History… .''''' Vol. I, PP. 204ff.
 
10-  بويس. همان. ص 45-46؛ Ibid. '''''Zoroastrians'''''…, P. 21-22 .
 
Zaehner. Ibid. PP. 40-42; Boyce. '''''A History… .''''' Ibid. Vol. I, P. 198.
 
11-          Groli. Ibid; Duchesne-Guillemin. Ibid.  PP. 323-324.
 
12-  آسموسن. همان. ص 115؛
 
Williams-Jackson. Ibid. PP. 219, ff.; Boyce. '''''A History… .''''' Vol. I, PP. 192-194.
 
13-  Zaehner. Ibid. P. 36;
 
                                   آسموسن. همان. ص 113.
 
14-  Groli. Ibid.; Williams-Jackson. Ibid. PP. 67ff.; Zaehner.Ibid. P. 278.
 
15-  بويس. همان. ص 50-51؛ Boyce. '''''Zoroastrian…''''' . P. 25 .
 
16-  براي نمونه: يسنه 14:51، 11:49، 11:46، 13:32، 14:31، 20؛ 6:53؛ نيزنك. بويس. همان. ص 51-52؛
 
Zaehner, R.C. '''''The Teachings of The Magi'''''. London, New York: Sheldon, 1956, PP.85ff., 137ff; Boyce. Ibid. P. 27.
 
17-  Groli. Ibid; Boyce. '''''A History…''''' . Vol. I, P. 251.
 
18-  Groli. Ibid.; Zaehner. '''''The Dawn…''''' . PP. 302-305; Williams-Jackson. Ibid. PP. 145ff.
 
19-  يسنه، 13:34؛ 11:45؛ 2:53؛ 3:46؛ نيز نك:
 
Groli. Ibid; Zaehner. '''''The Teachings… .''''' PP. 145-150.
 
20-  Groli. Ibid; Zaehner. op. cit., pp. 142-143; Williams-Jackson. Ibid. PP. 198ff.
 
21-                 بويس. همان. ص 69؛ Boyce. '''''Zoroastrians…''''' . P. 43 .
 
22-  Groli. Ibid; Williams-Jackson. Ibid. PP. 185, 200.
 
23-  Duchesne-Guillemin. Ibid. P. 356;
 
                                   بويس. همان. ص 57-58؛ Boyce. Ibid. P. 33 .
 
24-  بويس، مري. «ديانت زرتشتي در دوران متأخر»، '''''ديانت زرتشتي'''''. ترجمة فريدون وهمن. تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1348، ص 156-157؛
 
25-  Zaehner. Ibid. pp. 120ff; Duchesne-Guillemin. Ibid. PP. 352-354; Williams-Jackson. Ibid. PP. 137, 195-97, 199, 270, 272.
 
 
----[1]. Vahumana
 
[2]. Asha vahishta
 
[3]. Kshathra Vairya
 
[4]. Spenta Ārmaiti
 
[5]. Haurvatat
 
[6]. Ameretat
 
[7]. Amesha Spenta
 
[8]. Angra Mainyu
 
[9]. Spenta  Mainyu
 
[10]. Saoshyant

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۱

زرتشتی، دین، یکی از قدیم‌ترین ادیان بزرگ جهان که به نام مؤسس آن زرتشت* یا زرتشت، شهرت یافته است. پیروان این دین آن را «دینِ به»، «بهدینی» یا «مزدیسنا» (مزداپرستی) می‌خوانند که از نام خدای متعال مزدا، به معنی دانا، مشتق شده است[۱].

زرتشت با ارائه مفاهیم جدید و تعالیم تازه دیانتی نوین پدید آورد که در تقابل با دین سنتی قرار گرفت[۱]. مهم‌ترین و موثق‌ترین منبع اطلاعات درباره آموزه‌های دین زرتشتی کتاب مقدس زرتشتیان، اوستا خصوصاً بخش گاثاها است که سروده‌های خود زرتشت هستند. آنچه امروز تحت نام اوستا بر جای مانده است مجموعه‌ای از متون است که پس از زمان زرتشت و طی چند سده فراهم آمده‌اند[۲][۳][۴].

دین زرتشت،برگرفته از سایت بیتوته،قابل بازیابی از https://www.beytoote.com

آموزه‌های مهم زرتشت درباره خدای واحد متعال، اهورا مزدا، صفات و کیفیات متشخص او، دوگانگی مطلق نیک و بد، وجوه بُعد روحانی در انسان، معاد و داوری فرجامین را می‌توان نام برد. زرتشت به رغم اعتقاد جامعه خود به خدایان متعدد موجود در فرهنگ هند و ایرانی، اهورا مزدا را به عنوان خدای مطلق و آفریدگار آسمان و زمین معرفی کرد[۱][۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱]. در نظر او اهورا مزدا دارای صفات و جنبه‌های گوناگون است که تا اندازه‌ای تشخص دارند و آنها را وهومنه (Vahumana)(اندیشه نیک)، اشه وهیشته (Asha vahishta)(بهترین راستی)، خشثره وئیریه(Kshathra Vairya) (شیوه آرمانی)، سپنته آرمیتی(Spenta Ārmaiti) (پارسایی مقدس)، هئورتات(Haurvatat) (کمال) و امرتات(Ameretat) (جاودانگی) خواند[۱۲].

هر یک از این صفات بلافاصله پس از زرتشت نام امشاسپند (امشه سپنته(Amesha Spenta)) گرفتند و صورت ایزدان مستقل برتری یافتند. این وجودهای صادره از اهورا مزدا در دوره‌های بعدی با عناصر گوناگون جهان مادی مرتبط شدند. چنانکه وهومنه با گاو، اشه با آتش، خشثره وئیره با فلزات، آرمیتی با زمین، هئورتات با آب و امرتات با گیاه و در این میان انسان به منزله آفریده خاص با اهورا مزدا مرتبط است[۱۲]. همچنین در ادوار پس از زرتشت، ایزدان مختلفی که غالباً همان خدایان پیشین آریایی بودند، در جامه کارگزاران قابل نیایش اهورا مزدا تعظیم و تکریم شدند[۱۳][۱۴].

زرتشت از روح شریری به نام انگره مینو(Angra Mainyu)، سخن گفت که در جدال دائمی با سپنته مینو (Spenta  Mainyu)یا روح مقدس است؛ اولی نماینده تمامی پلیدی‌ها و شرور عالم و دومی نماینده همه خوبی‌هاست. همراه با این دو مینوی خوب و بد، تمامی موجودات جهان با انتخاب راه راستی یا اشه و یا راه ناراستی یا دروج با یکدیگر در جدالند[۱۵][۱۶][۱۷][۱۸]. زرتشت با طرح این دوگانگی در الهیات خویش درصدد برآمد تا مسئله وجود شر را در جهان تبیین کند و اگرچه تمایز آن دو بر ثنویت دلالت دارد، این ثنویت اندیشه توحیدی را که دین زرتشت بر آن مبتنی است نفی نمی‌کند[۱][۱۹].

زرتشت هرگز از ثنویت مطلق که در آن دو روح و یا دو خدای مستقل وجود داشته باشند، صحبت نمی‌کند، بلکه اهورا مزدا را خالق همه چیز می‌شمارد. ازسوی دیگر تمایز میان این دو روح تنها بر اساس اصل اختیاری است که هر یک از این دو در پذیرش راه راستی و حقیقت و یا راه مرگ و پلیدی اتخاذ کردند. اما در دوره‌های بعدی، اعتقاد به ثنویت و وجود دو بن مستقل از هم جزو اصول عقاید دین مزدایی شد و اهورا مزدا همان جایگاه سپنته مینو در برابر انگره مینو گاثاها را کسب کرد و در مقابل اهریمن قرار گرفت و به مبارزه با او پرداخت[۲۰][۱][۲۱][۲۲].

اختیار و گزینش آزاد از اصول عام و کلی دین مزدایی است و از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است تا آنجا که دین مزدایی را دین اختیار نامیده‌اند. در حوزه انسانی این انتخاب بین نیک و بد، گزینش نیروی یزدانی یا اهریمنی و میان رستگاری ابدی و محکومیت و مطرود بودن است[۲۳][۲۴]. این گزینش خوبی به معنای نفی جهان مادّی و زیبایی‌های زندگی نیست. جهان مادّی امری منفی تلقی نمی‌شود و مورد احترام است. همه چیز دارای دو جنبه مینوی و کیهانی است؛ در آغاز مینوی هر چیز آفریده شده، سپس آن مینو صورت مادی به خود گرفته است. چون هستی مادی در برابر هجوم اهریمن آسیب‌پذیر بود پس از تهاجم روح شریر، جهان آمیزه‌ای از نیکی و بدی شد و بیماری‌های جسمی، پلیدی‌های اخلاقی و حیوانات موذی، در نتیجه عمل دیوان، بوجود آمد[۱][۲۵][۲۶].

بر اساس تعالیم زرتشت و در دین مزدایی، انسان با پرستش اهورا مزدا و کمک گرفتن از ایزدان و امشاسپندان، در رسیدن به هدف بزرگ پیروزی خوبی بر بدی و بازسازی جهان، عاملی مهم است: انسان برای هم پیمانی با خداوند برای پیروزی بر پلیدی آفریده شده است[۲۷][۲۸]. در تفکر زرتشتی مرگ نتیجه هجوم قوای شر و پلیدی به جهان است، اما روان را مرگی نیست. از نظر زرتشت، چون روان از تن جدا شود، اعمال او با آنچه که در زندگی‌اش در راه یاری نیکی انجام داده سنجیده خواهد شد و در نتیجه به سوی سعادت جاودانی یا به بدترین جایگاه خواهد رفت. بر اساس تعالیم زرتشت چون رستگاری صرفاً نتیجه اندیشه‌ها، گفتارها و کردارها است؛ هر انسانی اعم از مرد یا زن مسئول سرنوشت روان خویش است و ایزدان در تغییر آن هیچ دخالتی ندارند[۲۹][۳۰][۳۱][۳۲]. زندگی هر فرد زرتشتی بر اساس اصول اخلاقی سه‌گانه مزدایی یعنی اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک بنیان گرفته است[۱][۳۳].

در ادوار بعدی بر پایه آموزه زرتشت، معاد شناسی شکل گرفت که در آن به تفصیل به مراحل و چگونگی سیر روح از بدن به سوی جهان دیگر پرداخته شده است[۱][۳۴][۳۵]. زرتشت در تعالیم خود از منجی بشری به ‌نام سئوشینت(Saoshyant)به معنی کسی که سود خواهد رساند سخن گفته است. او مردی است بهتر از یک انسان نیک که مردمان را در نبرد فرجامین با بدی و فرشوکرتی (بازسازی جهان، زمانی که نیک از بد جدا شده و بدی از جهان هستی زدوده شده است) رهبری خواهد کرد[۱][۳۶][۳۷]. بعدها در نظام اعتقادی زرتشتی، سه منجی مطرح شد که هر سه پسران زرتشت هستند و در مقاطع خاصی از تاریخ ظهور خواهند کرد و نجات نهایی توسط واپسین آنها صورت خواهد گرفت[۱][۳۸][۳۹].

دین زرتشتی، همچون ادیان دیگر، دربردارنده اعمال و شعائر دینی است که فرد مؤمن باید به دقت آنها را رعایت کند. تأکید خاص زرتشتیان بر احکام طهارت، ریشه در آموزه‌های ثنوی این دین دارد. از آنجا که بیماری، ناپاکی و فساد تماماً نتیجه عملکرد اهریمن و سپاهیان او است، جلوگیری از هر یک از این نقایص و کاستن آنها پاسداری از آفرینش نیک و تضعیف مهاجم به آن است[۴۰][۴۱].

نخستین مراسم دینی در زندگی هر فرد زرتشتی آئین تشرف و ورود به جرگه مؤمنان است که با مراسم سدره پوشی صورت می‌گیرد. کودک زرتشتی در سن هفت تا ده سالگی پیراهنی به نام سدره بر تن کرده و موبد ریسمانی مقدس به نام کُستی به کمر طفل می‌بندد که نشانه ورود او به جرگه مؤمنان و انجام اعمال عبادی چون نمازهای روزانه است[۱][۴۲].

پنج بار نماز در شبانه‌روز تکلیف هر فرد زرتشتی است که جزو عبادات شخص و ضروری برای خداوند در مقابله با بدی است و با سه بار باز و بستن کستی رو به سوی روشنایی یا آتش، اهورا مزدا را نماز برده و انگره مینو را لعنت می‌کند[۴۳][۴۴][۴۵].

در اجرای مراسم دینی، آتش مهم‌ترین عامل است. اگرچه آتش از دیرباز در زندگی و عبادت اقوام هند و اروپایی از اهمیت برخوردار بود، زرتشت به آن مفهومی اخلاقی و معنوی بخشید و آن را نشانه زنده پاکی و طهارت معرفی کرد. آتش‌های مقدس سه درجه دارند. مهم‌ترین آنها آتش بهرام است که از ترکیب شانزده نوع آتش ساخته شده و مورد تقدس و ستایش است. آتش بهرام باید همواره فروزان باشد و مراسم عبادی خاصی در احترام آن برگزار می‌شود و تنها موبدی که از هر لحاظ شایستگی داشته باشد می‌تواند وارد حریم آن شود. دو نوع دیگر آتش، یکی آتش آذران است که با تشریفات کمتری ستایش می‌شود و آتش دادگاه که موبد آن را می‌افروزد، ولی هر فرد زرتشتی می‌تواند آن را در منزل خود نگهداری کند[۴۶].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ Groli, G. «Zoroastrianism», Encyclopedia of Religion, ed. M. Eliade, London, New York: 1987, Vol. XV.
  2. ↑ یسنه. هات 44.
  3. ↑ آسموسن. ج. پ. «اصول عقاید و اعتقادات دیانت زرتشتی»، دیانت زرتشتی. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 102، 105.
  4. ↑ Wiliams Jackson, A. V. Zoroastrian Studies. New York: 1928, PP. 40f
  5. ↑ یسنه 1:47، 11:34.
  6. ↑ Zaehner, R. C. The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, PP. 45, 46
  7. ↑ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, PP. 195, 202-203, 269-270
  8. ↑ Duchesne-Guillemin, J. «The Religion of Ancient Iran», Historia Religion. ed. G. Widengren, Leiden: Brill, PP. 340ff
  9. ↑ Wiliams Jackson, A. V. Zoroastrian Studies. New York: 1928, PP. 42ff
  10. ↑ بویس، مری. زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 47.
  11. ↑ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, P. 22
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, P. 22
  13. ↑ Zaehner, R.C. The Teachings of The Magi. London, New York: Sheldon, 1956, P. 47
  14. ↑ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, PP. 204ff
  15. ↑ بویس، مری. زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 45-46.
  16. ↑ Wiliams Jackson, A. V. Zoroastrian Studies. New York: 1928, P. 21-22
  17. ↑ Zaehner, R.C. The Teachings of The Magi. London, New York Sheldon, 1956, PP. 40-42
  18. ↑ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 198
  19. ↑ Duchesne-Guillemin, J. «The Religion of Ancient Iran», Historia Religion. ed. G. Widengren, Leiden: Brill,  PP. 323-324
  20. ↑ Wiliams Jackson, A. V. Zoroastrian Studies. New York: 1928, PP. 219 ff
  21. ↑ آسموسن. ج. پ. «اصول عقاید و اعتقادات دیانت زرتشتی»، دیانت زرتشتی. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 115.
  22. ↑ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, PP. 192-194
  23. ↑ آسموسن. ج. پ. «اصول عقاید و اعتقادات دیانت زرتشتی»، دیانت زرتشتی. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 113.
  24. ↑ Zaehner, R. C. The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, P. 36                                 
  25. ↑ Wiliams Jackson, A. V. Zoroastrian Studies. New York: 1928, PP. 67ff
  26. ↑ Zaehner, R. C. The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, P 278
  27. ↑ بویس، مری. زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 50-51.
  28. ↑ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 25
  29. ↑ یسنه 14:51، 11:49، 11:46، 13:32، 14:31، 20؛ 6:53.
  30. ↑ بویس، مری. زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 51-52.
  31. ↑ Zaehner, R.C. The Teachings of The Magi. London, New York: Sheldon, 1956, PP.85ff,137ff
  32. ↑ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 27
  33. ↑ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 251
  34. ↑ Wiliams Jackson, A. V. Zoroastrian Studies. New York: 1928, PP. 145ff
  35. ↑ Zaehner, R. C. The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, PP. 302-305
  36. ↑ یسنه، 13:34؛ 11:45؛ 2:53؛ 3:46.
  37. ↑ Zaehner, R.C. The Teachings of The Magi. London, New York: Sheldon, 1956, PP. 145-150
  38. ↑ Wiliams Jackson, A. V. Zoroastrian Studies. New York: 1928, PP. 198ff
  39. ↑ Zaehner, R. C. The Dawn and Twinlight of Zoroastrianism. London: Weidenfeld and Nicolson, 1975, PP. 142-143
  40. ↑ بویس، مری. زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 69.
  41. ↑ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 43
  42. ↑ Wiliams Jackson, A. V. Zoroastrian Studies. New York: 1928, PP. 185, 200.
  43. ↑ بویس، مری. زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 57-58.
  44. ↑ Duchesne-Guillemin, J. «The Religion of Ancient Iran», Historia Religion. ed. G. Widengren, Leiden: Brill, P. 356
  45. ↑ Boyce, M. A History of Zorastranism. Leiden: Brill, 1975, Vol. I, P. 33
  46. ↑ بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، دیانت زرتشتی. ترجمه فریدون وهمن. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 156-157.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

پیوند به بیرون

دین زرتشت، سایت ویکی فقه، قابل بازیابی از دین_زرتشت/https://fa.wikifeqh.ir

نویسنده مقاله

نامعلوم

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=زرتشتی،_دین&oldid=8397»