آفرینش(دردین زرتشت): تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[آفرینش(دردین زرتشت)|'''آفرینش''' (در دین زرتشتی)]]، فرآیند پیدایش کائنات در دوره دوازده هزار ساله هستی مطابق دین مزدایی. | [[آفرینش(دردین زرتشت)|'''آفرینش''' (در دین زرتشتی)]]، فرآیند پیدایش کائنات در دوره دوازده هزار ساله هستی مطابق [[مزدکی، آئین|دین مزدایی]]. | ||
در [[زرتشتی، دین|دین زرتشتی]] / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدوده زمانی دوازده هزار سالهای حرکت میکند، و این دوازده هزار سال به چهار دوره سه هزار ساله تقسیم میشود،<ref>كریستنسن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص | در [[زرتشتی، دین|دین زرتشتی]] / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث [[آخرالزمان(در دین زرتشتی)|آخرالزمان]] در محدوده زمانی دوازده هزار سالهای حرکت میکند، و این دوازده هزار سال به چهار دوره سه هزار ساله تقسیم میشود،<ref>كریستنسن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.</ref><ref name=":0">'''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.</ref>. یعنی یک سال کیهانی. | ||
در متون پهلوی، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشنی بی پایان و در بالا و اهریمن نادان در تاریکی بی پایان و در پایین هستی جای داشتند و میان آنها خلأ بود. اهریمن به بالا آمد، روشنی را دید و آن را از خود برتر یافت، پس به جهان تاریکی رفت و دیوان را آفرید تا به قلمرو نورانی خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پیشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهریمن که از آینده ناآگاه بود، آن را پذیرفت. سپس اهورا مزدا دست به کار آفرینش زد<ref>'''''گزیدههای زادسپرم'''''. ترجمه محمدتقی راشد محصل، تهران: 1366، ص 1 | در متون پهلوی، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشنی بی پایان و در بالا و اهریمن نادان در تاریکی بی پایان و در پایین هستی جای داشتند و میان آنها خلأ بود. اهریمن به بالا آمد، روشنی را دید و آن را از خود برتر یافت، پس به جهان تاریکی رفت و دیوان را آفرید تا به قلمرو نورانی خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پیشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهریمن که از آینده ناآگاه بود، آن را پذیرفت. سپس اهورا مزدا دست به کار آفرینش زد<ref name=":0" /><ref>'''''گزیدههای زادسپرم'''''. ترجمه محمدتقی راشد محصل، تهران: 1366، ص 1.</ref>. او جهان را در دو مرحله آفرید: نخست حالت مینوی و آن گاه بدان هستی مادی بخشید (گیتی) و با این کار آفرینش کامل و عرصه برای نبرد با بدی و از بین بردن آن فراهم شد<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 49. </ref><ref>موله، م. '''''ایران باستان'''''. ترجمه ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و 101.</ref><ref>Boyce, M. Zoroastrians, '''''Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 25.</ref>. | ||
او ابتدا امشاسپندان را آفرید که جلوههای خود اویند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.</ref> و سپس ایزدان را به وجود آورد که قوای مقابل دیواناند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 17-33.</ref>. در ''اوستای متأخر'' آمده که پس از ایزدان، از روشنی بی کران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمین و همه هستی مادی آفریده شد<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 45.</ref>. | او ابتدا امشاسپندان را آفرید که جلوههای خود اویند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.</ref> و سپس ایزدان را به وجود آورد که قوای مقابل دیواناند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 17-33.</ref>. در ''اوستای متأخر'' آمده که پس از ایزدان، از روشنی بی کران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمین و همه هستی مادی آفریده شد<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 45.</ref>.<blockquote>ترتیب آفرینش گیتی در سه هزاره دوم بدین قرار است: آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و انسان.</blockquote>در ''بندهش'' آمده که اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یک از این آفرینشها 5 روز درنگ کرد<ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42.</ref><ref>Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213</ref><ref>'''''گزیدههای زادسپرم'''''. ص 3.</ref>. | ||
همچنین، وی گاو «ایوداد» یا «ایوَکْداد»(Ēvakdād)، یعنی یکتا آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای زنده میرا، را که نمونه انسان کامل است، خلق کرد<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 41.</ref><ref>كریستنسن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 28.</ref><ref>اسماعیلپور، ابوالقاسم. '''''اسطوره بیان نمادین'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94</ref>. این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی حرکت و فعالیت بر جای ماندند<ref>كریستنسن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.</ref>. | |||
در ابتدای ''سه هزاره سوم اهریمن''، به آفریدههای مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شکاند و لرزاند و کوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله کرد؛ همچنین به گاو حمله کرد و چون او مرد، از اندامهایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفه او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری کردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفه او با روشنی خورشید پاک شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخه ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آنگاه تبدیل به پیکر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان بهوجود آمد<ref>'''''بندهش'''''. ص 51-67.</ref><ref>'''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 56.</ref><ref>كریستنسن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 27 به بعد.</ref><ref>'''''Encyclopedia Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.</ref>. | |||
در ابتدای ''سه هزاره سوم اهریمن''، به آفریدههای مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شکاند و لرزاند و کوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله کرد؛ همچنین به گاو حمله کرد و چون او مرد، از اندامهایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفه او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری کردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفه او با روشنی خورشید پاک شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخه ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آنگاه تبدیل به پیکر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان بهوجود آمد<ref>'''''بندهش'''''. ص 51- | |||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
[[زرتشت]] | * [[آفرینش(در اسلام)]] | ||
* [[زرتشتی، دین]] | |||
* [[زرتشت]] | |||
* [[آخرالزمان(در دین زرتشتی)]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۵
آفرینش (در دین زرتشتی)، فرآیند پیدایش کائنات در دوره دوازده هزار ساله هستی مطابق دین مزدایی.
در دین زرتشتی / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدوده زمانی دوازده هزار سالهای حرکت میکند، و این دوازده هزار سال به چهار دوره سه هزار ساله تقسیم میشود،[۱][۲]. یعنی یک سال کیهانی.
در متون پهلوی، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشنی بی پایان و در بالا و اهریمن نادان در تاریکی بی پایان و در پایین هستی جای داشتند و میان آنها خلأ بود. اهریمن به بالا آمد، روشنی را دید و آن را از خود برتر یافت، پس به جهان تاریکی رفت و دیوان را آفرید تا به قلمرو نورانی خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پیشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهریمن که از آینده ناآگاه بود، آن را پذیرفت. سپس اهورا مزدا دست به کار آفرینش زد[۲][۳]. او جهان را در دو مرحله آفرید: نخست حالت مینوی و آن گاه بدان هستی مادی بخشید (گیتی) و با این کار آفرینش کامل و عرصه برای نبرد با بدی و از بین بردن آن فراهم شد[۴][۵][۶].
او ابتدا امشاسپندان را آفرید که جلوههای خود اویند[۷] و سپس ایزدان را به وجود آورد که قوای مقابل دیواناند[۸]. در اوستای متأخر آمده که پس از ایزدان، از روشنی بی کران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمین و همه هستی مادی آفریده شد[۹].
ترتیب آفرینش گیتی در سه هزاره دوم بدین قرار است: آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و انسان.
در بندهش آمده که اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یک از این آفرینشها 5 روز درنگ کرد[۱۰][۱۱][۱۲].
همچنین، وی گاو «ایوداد» یا «ایوَکْداد»(Ēvakdād)، یعنی یکتا آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای زنده میرا، را که نمونه انسان کامل است، خلق کرد[۱۳][۱۴][۱۵]. این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی حرکت و فعالیت بر جای ماندند[۱۶].
در ابتدای سه هزاره سوم اهریمن، به آفریدههای مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شکاند و لرزاند و کوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله کرد؛ همچنین به گاو حمله کرد و چون او مرد، از اندامهایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفه او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری کردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفه او با روشنی خورشید پاک شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخه ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آنگاه تبدیل به پیکر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان بهوجود آمد[۱۷][۱۸][۱۹][۲۰].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ كریستنسن، آرتور. نخستین انسان و نخستین شهریار. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ Encyclopaedia Iranica. Vol. VI, P. 303.
- ↑ گزیدههای زادسپرم. ترجمه محمدتقی راشد محصل، تهران: 1366، ص 1.
- ↑ بویس، مری. زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 49.
- ↑ موله، م. ایران باستان. ترجمه ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و 101.
- ↑ Boyce, M. Zoroastrians, Their Religious Beliefs and Practices. London: Routledge, 1979, P. 25.
- ↑ آموزگار، ژاله. تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.
- ↑ آموزگار، ژاله. تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت، 1374، ص 17-33.
- ↑ بهار، مهرداد. ادیان آسیایی. تهران: چشمه، 1375، ص 45.
- ↑ بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42.
- ↑ Duchesne - Guillemin, J., Religion of Ancient Iran. Bombay: 1973, PP. 212-213
- ↑ گزیدههای زادسپرم. ص 3.
- ↑ آموزگار، ژاله. تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت، 1374، ص 41.
- ↑ كریستنسن، آرتور. نخستین انسان و نخستین شهریار. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 28.
- ↑ اسماعیلپور، ابوالقاسم. اسطوره بیان نمادین. تهران: سروش، 1377، ص 94
- ↑ كریستنسن، آرتور. نخستین انسان و نخستین شهریار. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.
- ↑ بندهش. ص 51-67.
- ↑ روایت پهلوی. ترجمه مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 56.
- ↑ كریستنسن، آرتور. نخستین انسان و نخستین شهریار. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 27 به بعد.
- ↑ Encyclopedia Iranica, Vol. VI, PP. 303-304.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ندا اخوان اقدم