سرخس: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:سرخس.jpg|بندانگشتی|آرامگاه لقمان بابا در سرخس ، قابل بازیابی از https://www.mizanonline.ir/fa/news/396714]] | |||
سرخس، نام شهرستان، شهری مرزی و جلگهای است در گوشه شمال شرقی [[استان خراسان رضوی]]، در همسایگی کشور ترکمنستان. | |||
شهرستان سرخس برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری در 1383ش، دارای 2 شهر، 2 بخش و 6 دهستان است<ref>دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.</ref>. این شهرستان از شمال و شرق با ترکمنستان از غرب با شهرستانهای کلات و [[مشهد]] و از جنوب با شهرستان تربت جام همسایه است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه تقسیمات کشوری'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1383.</ref>. | |||
شهرستان سرخس با مختصات جغرافیایی "00 '10 ْ61 طول شرقی و "15 '32 ْ36 عرض شمالی<ref>جعفری، عباس. '''''نقشهخوانی گیتاشناسی'''''. تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 116.</ref> و با ارتفاع 275 متر از سطح دریا و با نام باستانی «ساریگا»<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 218.</ref>، در جلگهای به همین نام واقع شده و رشته کوه قرهداغ و کوههای بزنگان و مزدوران آن را از [[مشهد]] جدا میسازد. آب و هوای آن در تابستان گرم و در زمستان سرد و سخت و از نظر میزان بارندگی از نواحی خشک کشور است<ref name=":0">جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 689.</ref>. | |||
فاصله سرخس تا تهران 1026 و تا مرکز استان (مشهد)، 188 کم است | فاصله سرخس تا [[استان تهران|تهران]] 1026 و تا مرکز استان ([[مشهد]])، 188 کم است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 133 و 134.</ref>. | ||
پس از جدا ساختن بخشهایی از سرزمین بزرگ خراسان از کشور ایران و تحمیل مرزهای ساختگی، شهر سرخس که روزگاری بر سر راه مرو به طوس، دارای اهمیتی تجاری و مواصلاتی بود، در انزوای جغرافیایی پدید آمده، از بزرگی تاریخی خود فرو افکنده شد و به عنوان شهری مطرود و دورافتاده به حیات خود ادامه داد. پل تاریخی خاتون، رباط شرف و آثار باستانی دیگر، از جمله یادگارهای گذشته و بزرگانی چون فضل ابن سهل و برادرش حسن ابن سهل و نیز احمد بن طبیب سرخسی از افتخارات این شهر هستند | پس از جدا ساختن بخشهایی از سرزمین بزرگ خراسان از [[کشور ایران]] و تحمیل مرزهای ساختگی، شهر سرخس که روزگاری بر سر راه مرو به طوس، دارای اهمیتی تجاری و مواصلاتی بود، در انزوای جغرافیایی پدید آمده، از بزرگی تاریخی خود فرو افکنده شد و به عنوان شهری مطرود و دورافتاده به حیات خود ادامه داد. پل تاریخی خاتون، رباط شرف و آثار باستانی دیگر، از جمله یادگارهای گذشته و بزرگانی چون فضل ابن سهل و برادرش حسن ابن سهل و نیز احمد بن طبیب سرخسی از افتخارات این شهر هستند<ref name=":0" />. | ||
در سالهای اخیر، پس از فروپاشی اتحاد شوروی و تشکیل کشورهای مستقل و برقراری ارتباط و توسعه داد و ستد، شهرهای مرزی امکانات جدیدی برای رشد خود یافتند، از جمله سرخس که پس از احداث خطآهن تجن، سرخس، مشهد و نیز تأسیس مراکز گمرکی و مرزی و دیگر تأسیسات اقتصادی، وارد مرحله امیدبخشی از زندگی تاریخی خود شد. جمعیت شهر در سرشماری 1375ش تعداد 28547 تن بوده که در برآوردهای انجام شده جمعیت آن در 1384ش به 39888 تن رسیده است | در سالهای اخیر، پس از فروپاشی اتحاد شوروی و تشکیل کشورهای مستقل و برقراری ارتباط و توسعه داد و ستد، شهرهای مرزی امکانات جدیدی برای رشد خود یافتند، از جمله سرخس که پس از احداث خطآهن تجن، سرخس، [[مشهد]] و نیز تأسیس مراکز گمرکی و مرزی و دیگر تأسیسات اقتصادی، وارد مرحله امیدبخشی از زندگی تاریخی خود شد. جمعیت شهر در سرشماری 1375ش تعداد 28547 تن بوده که در برآوردهای انجام شده جمعیت آن در 1384ش به 39888 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 99 و 102.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[استان خراسان رضوی]] | |||
* [[مشهد]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
غلامحسین تکمیل همایون | غلامحسین تکمیل همایون | ||
[[رده:جغرافیا]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۱
سرخس، نام شهرستان، شهری مرزی و جلگهای است در گوشه شمال شرقی استان خراسان رضوی، در همسایگی کشور ترکمنستان.
شهرستان سرخس برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری در 1383ش، دارای 2 شهر، 2 بخش و 6 دهستان است[۱]. این شهرستان از شمال و شرق با ترکمنستان از غرب با شهرستانهای کلات و مشهد و از جنوب با شهرستان تربت جام همسایه است[۲].
شهرستان سرخس با مختصات جغرافیایی "00 '10 ْ61 طول شرقی و "15 '32 ْ36 عرض شمالی[۳] و با ارتفاع 275 متر از سطح دریا و با نام باستانی «ساریگا»[۴]، در جلگهای به همین نام واقع شده و رشته کوه قرهداغ و کوههای بزنگان و مزدوران آن را از مشهد جدا میسازد. آب و هوای آن در تابستان گرم و در زمستان سرد و سخت و از نظر میزان بارندگی از نواحی خشک کشور است[۵].
فاصله سرخس تا تهران 1026 و تا مرکز استان (مشهد)، 188 کم است[۶].
پس از جدا ساختن بخشهایی از سرزمین بزرگ خراسان از کشور ایران و تحمیل مرزهای ساختگی، شهر سرخس که روزگاری بر سر راه مرو به طوس، دارای اهمیتی تجاری و مواصلاتی بود، در انزوای جغرافیایی پدید آمده، از بزرگی تاریخی خود فرو افکنده شد و به عنوان شهری مطرود و دورافتاده به حیات خود ادامه داد. پل تاریخی خاتون، رباط شرف و آثار باستانی دیگر، از جمله یادگارهای گذشته و بزرگانی چون فضل ابن سهل و برادرش حسن ابن سهل و نیز احمد بن طبیب سرخسی از افتخارات این شهر هستند[۵].
در سالهای اخیر، پس از فروپاشی اتحاد شوروی و تشکیل کشورهای مستقل و برقراری ارتباط و توسعه داد و ستد، شهرهای مرزی امکانات جدیدی برای رشد خود یافتند، از جمله سرخس که پس از احداث خطآهن تجن، سرخس، مشهد و نیز تأسیس مراکز گمرکی و مرزی و دیگر تأسیسات اقتصادی، وارد مرحله امیدبخشی از زندگی تاریخی خود شد. جمعیت شهر در سرشماری 1375ش تعداد 28547 تن بوده که در برآوردهای انجام شده جمعیت آن در 1384ش به 39888 تن رسیده است[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ دفتر تقسیمات کشوری. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.
- ↑ سازمان نقشهبرداری کشور. نقشه تقسیمات کشوری. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1383.
- ↑ جعفری، عباس. نقشهخوانی گیتاشناسی. تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 116.
- ↑ چکنگی، علیرضا. فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 218.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایرهالمعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 689.
- ↑ سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 133 و 134.
- ↑ مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 99 و 102.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
غلامحسین تکمیل همایون