ایل هَرکی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''هَرْکی،''' نام یکی از ایلات کُرد مرزنشین در استان [[آذربایجان غربی]] [[کشور ایران|ایران]]. | '''هَرْکی،''' نام یکی از ایلات کُرد مرزنشین در استان [[آذربایجان غربی]] [[کشور ایران|ایران]]. | ||
هرکیها در غرب و جنوب شهرستان | هرکیها در غرب و جنوب شهرستان [[ارومیه]] در منطقهای زندگی میکنند که از شمال به برادُست در شهرستان سلماس، از جنوب به اشنویه، از خاور به [[ارومیه]] و از باختر به دو سرزمین ترکیه و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] محدود است<ref>یادداشت مؤلف.</ref>. گروهی از هرکیها نیز در بخشهایی از [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 سرزمین عراق]، به ویژه در منطقه سوران، به سر می برند<ref>اسکندری نیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410.</ref>. | ||
ایل هرکی از 3 طایفه مَندان، سیدان و سَرهاتی و هر یک از آنها از چند طایفه، باوْ، تیره و زوَمْه شکل می یابد<ref>اسکندری نیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص. 412-415.</ref><ref>بلوکباشی، علی. '''''جامعه ایلی در ایران'''''. تهران: 1382، دفتر پژوهشهای فرهنگی، نمودار 1، ص74.</ref>. اعضای دو طایفه مندان و سرهاتی با یکدیگر پیوند خویشاوندی دارند. در جنگ و ستیزهای درون ایلی این دو طایفه با هم، و در جنگهای برون ایلی هر سه طایفه ایل با هم متحد می شوند. «رِسْپی» (ریشسفید) و «بیگ» یا «خان» دو مقام ایلی- سیاسی بودند که اولی زُومَه (گروهی از عشایر دامدار که یک واحد اقتصادی را در طایفه تشکیل میدادند) و دومی تیره و طایفه را سرپرستی می کردند | ایل هرکی از 3 طایفه مَندان، سیدان و سَرهاتی و هر یک از آنها از چند طایفه، باوْ، تیره و زوَمْه شکل می یابد<ref>اسکندری نیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص. 412-415.</ref><ref>بلوکباشی، علی. '''''جامعه ایلی در ایران'''''. تهران: 1382، دفتر پژوهشهای فرهنگی، نمودار 1، ص74.</ref>. اعضای دو طایفه مندان و سرهاتی با یکدیگر پیوند خویشاوندی دارند. در جنگ و ستیزهای درون ایلی این دو طایفه با هم، و در جنگهای برون ایلی هر سه طایفه ایل با هم متحد می شوند. «رِسْپی» (ریشسفید) و «بیگ» یا «خان» دو مقام ایلی- سیاسی بودند که اولی زُومَه (گروهی از عشایر دامدار که یک واحد اقتصادی را در طایفه تشکیل میدادند) و دومی تیره و طایفه را سرپرستی می کردند. | ||
نیز | در رأس ایل نیز «ایلبیگ» قرار داشت. از زمان دِهنشین شدن ایل، عنوان «کدخدا»، مسئول اداره امور دِه نیز به مناصب ایلی افزوده شد<ref>پژوهشهای میدانی مؤلف.</ref>. در ایل هرکی مقام ایلبیگی انتخابی بود و از تیره لِیاسی طایفه سیدان برگزیده می شد. عزل و نصب او فقط بر عهده اعضای تیره لیاسی و 13 تیره خویشاوند آنها بود، که به «پیس آقا» معروف بودند<ref>اسکندری نیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410 - 411.</ref>. در گذشته، هرکیها همه کوچنده و دامدار بودند، لیکن از چند دهه پیش بیشترشان یکجانشین شده و به زراعت می پردازند. شمار کوچندگان هرکی طبق سرشماری 1377ش 1772 خانوار بوده است<ref>بلوکباشی، علی. '''''جامعه ایلی در ایران'''''. تهران: 1382، دفتر پژوهشهای فرهنگی، شماره102، جدول ص104.</ref>. | ||
[[آذربایجان غربی]] | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[آذربایجان غربی]] | |||
* [[ارومیه]] | |||
* [[کشور ایران]] | |||
== ''مآخذ'' == | == ''مآخذ'' == | ||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
علی بلوکباشی | علی بلوکباشی | ||
[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]] | |||
[[رده:مردم شناسی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۴
هَرْکی، نام یکی از ایلات کُرد مرزنشین در استان آذربایجان غربی ایران.
هرکیها در غرب و جنوب شهرستان ارومیه در منطقهای زندگی میکنند که از شمال به برادُست در شهرستان سلماس، از جنوب به اشنویه، از خاور به ارومیه و از باختر به دو سرزمین ترکیه و عراق محدود است[۱]. گروهی از هرکیها نیز در بخشهایی از سرزمین عراق، به ویژه در منطقه سوران، به سر می برند[۲].
ایل هرکی از 3 طایفه مَندان، سیدان و سَرهاتی و هر یک از آنها از چند طایفه، باوْ، تیره و زوَمْه شکل می یابد[۳][۴]. اعضای دو طایفه مندان و سرهاتی با یکدیگر پیوند خویشاوندی دارند. در جنگ و ستیزهای درون ایلی این دو طایفه با هم، و در جنگهای برون ایلی هر سه طایفه ایل با هم متحد می شوند. «رِسْپی» (ریشسفید) و «بیگ» یا «خان» دو مقام ایلی- سیاسی بودند که اولی زُومَه (گروهی از عشایر دامدار که یک واحد اقتصادی را در طایفه تشکیل میدادند) و دومی تیره و طایفه را سرپرستی می کردند.
در رأس ایل نیز «ایلبیگ» قرار داشت. از زمان دِهنشین شدن ایل، عنوان «کدخدا»، مسئول اداره امور دِه نیز به مناصب ایلی افزوده شد[۵]. در ایل هرکی مقام ایلبیگی انتخابی بود و از تیره لِیاسی طایفه سیدان برگزیده می شد. عزل و نصب او فقط بر عهده اعضای تیره لیاسی و 13 تیره خویشاوند آنها بود، که به «پیس آقا» معروف بودند[۶]. در گذشته، هرکیها همه کوچنده و دامدار بودند، لیکن از چند دهه پیش بیشترشان یکجانشین شده و به زراعت می پردازند. شمار کوچندگان هرکی طبق سرشماری 1377ش 1772 خانوار بوده است[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ یادداشت مؤلف.
- ↑ اسکندری نیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410.
- ↑ اسکندری نیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص. 412-415.
- ↑ بلوکباشی، علی. جامعه ایلی در ایران. تهران: 1382، دفتر پژوهشهای فرهنگی، نمودار 1، ص74.
- ↑ پژوهشهای میدانی مؤلف.
- ↑ اسکندری نیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410 - 411.
- ↑ بلوکباشی، علی. جامعه ایلی در ایران. تهران: 1382، دفتر پژوهشهای فرهنگی، شماره102، جدول ص104.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
علی بلوکباشی