موزه مردم شناسی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
در | در سومین جلسه مجلس مشورتی نهضت معارفی [[سلسله پهلوی|روزگار پهلوی]] اول که در ششم اسفند 1314 تشکیل شد، دکتر هاز استاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ضرورت تأسیس «موزه انسانشناسی» را مطرح کرد<sup>1</sup> و در سخنانی زیر عنوان «وظایف موزه انسانشناسی»، سازمان و وظایف موزه را بیان داشت.<sup>2</sup> در 1315 طی متحدالمالهایی از رؤسای معارف و اوقاف استانهای مختلف گردآوری و ارسال اشیاء مورد نیاز موزه خواسته شد.<sup>3</sup> همچنین نقشه موزه نژادشناسی وابسته به «مؤسسه نژادشناسی» تدوین گردید. در طرح یاد شده موزه به دو قسمت «اشیاء مرئی» و «آرشیوها» تقسیم شده بود.<sup>4</sup> در پائیز 1316 که اساسنامه «مؤسسه مردمشناسی» به تصویب شورای عالی معارف رسید، «موزه» نیز در آن پیشبینی شده بود.<sup>5</sup> مؤسسه مردمشناسی و موزه آن کمی بعد به «بنگاه مردمشناسی» تغییر نام داد. بنگاه مردمشناسی به کار موزه رونق بخشید و افرادی برای گردآوری اشیاء مورد نیاز روانه شهرستانها کرد و مواد لازم را فراهم ساخت.<sup>6</sup> بنگاه و موزه مردمشناسی شماره 9 مجله آموزش و پرورش را به «ویژهنامه مردمشناسی» اختصاص داد که دکتر هاز مقالهای به نام «موزههای بزرگ اتنوگرافی» در آنجا به چاپ رساند. این ویژهنامه در بردارنده سلسله سخنرانیهایی بود که در محل موزه و بنگاه مردمشناسی ایراد شدند.<sup>7</sup> موزه مردمشناسی در دهه 20 به فعالیت خود ادامه داد و تا 1328 توانست مجسمههایی برای نمایش لباس اقوام ایرانی بسازد و بسیاری از ابزار زندگی روزمره طبقات مختلف جامعه ایران در روزگار قاجار و پهلوی را گردآوری، طبقهبندی و به نمایش بگذارد.<sup>8</sup> در 1329 به «اداره کل هنرهای زیبا» پیوست و «اداره موزهها و فرهنگ عامه» نام گرفت که در سالهای بعد تا سطح «اداره کل» ارتقا یافت.<sup>9</sup> علی هانیبال محقق روسی الاصلی که پس از انقلاب بلشویکی به ایران آمد، در دهههای 20 و 30 به کار موزه مردمشناسی و گردآوری فرهنگ عامه رونق بخشید و «مجله مردمشناسی»<sup>*</sup> را منتشر کرد.<sup>10</sup> اداره کل هنرهای زیبا در 1338 – 1343 موزههای مردمشناسی قزوین، [[گرگان]]، آبادان و تبریز را تأسیس کرد<sup>11</sup> 1343 که وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شد، موزه مردمشناسی هم به این وزارتخانه منتقل گردید و تا 1352 وابسته به اداره کل باستانشناسی و فرهنگ عامه بود ولی در این سال به «اداره کل موزههای» وزارت فرهنگ و هنر انتقال یافت و تا انقلاب اسلامی به فعالیت خود ادامه داد.<sup>12</sup> پس از انقلاب اسلامی موزههای مردمشناسی در سازمان میراث فرهنگی کشور ساماندهی شدند و امروزه موزه مردمشناسی در مجموعه کاخ گلستان فعالیت میکند. همچنین در بیشتر شهرستانهای کشور موزه مردمشناسی برپاست. | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1. ''''' | 1. '''''تعلیم و تربیت'''''. ش1، فروردین 1315، ص27. | ||
2. '''''همان'''''. ص94- 97. | 2. '''''همان'''''. ص94- 97. | ||
3. ''''' | 3. '''''تعلیم''''' '''''و''''' '''''تربیت'''''. ش3، خرداد 1315، ص241-242. | ||
4. '''''همان'''''.ص242-245. | 4. '''''همان'''''.ص242-245. | ||
5. ''''' | 5. '''''تعلیم''''' '''''و''''' '''''تربیت'''''. ش9 و 10، آذر و دی 1316، ص583. | ||
6. آموزش و پرورش ش9، آذر 1317، ص 6. | 6. آموزش و پرورش ش9، آذر 1317، ص 6. | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
7. '''''همان'''''. | 7. '''''همان'''''. | ||
8. آموزش و پرورش ش10، | 8. آموزش و پرورش ش10، تیر 1328، ص34. | ||
9. دفتر مطالعات و | 9. دفتر مطالعات و برنامهریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، '''''تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر'''''. تهران: معاونت طرح و بررسیهای وزارت فرهنگ و هنر 1357، ج1، ص22؛ ایران در عصر پهلوی (پیشرفتهای فرهنگی و هنری)، تهران: واحد طرح و بررسیهای سازمان نمایشگاههای بینالمللی ایران 1355، ج3، ص856. | ||
10. | 10. خلیقی، محمود. «مقدمه». '''''مردمشناسی و فرهنگ عامه'''''. ش1، تابستان 1354، ص13؛ افشار، ایرج. '''''«هدایت و نظام گردآوری فرهنگ مردم ایران از زبان ایرج افشار».''''' فرهنگ مردم، سال 2، ش1، بهار 1382، ص13-14. | ||
11. ''''' | 11. '''''ایران در عصر پهلوی''''' (پیشرفتهای فرهنگی و هنری)، ج3، ص862. | ||
12. دفتر مطالعات و | 12. دفتر مطالعات و برنامهریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، '''''تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر'''''. ج1، ص23-31، 118. | ||
حمیدرضا دالوند | حمیدرضا دالوند | ||
''' | '''موزه مردمشناسی'''، در مجموعه کاخ گلستان در میدان ارک تهران که در آن مجموعه آثار فرهنگی و هنری و اسباب و ابزار و اشیای زندگی نقاط مختلف ایران در دوران تاریخی، باستانی و قدیم و امروز که گردآوری و طبقهبندی و به نمایش گذاشته شده است. در ششم اسفند 1214 دکتر هاز، استاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ضرورت تأسیس «موزه انسانشناسی» را پیشنهاد کرد<sup>1</sup> و در سخنانی زیر عنوان «وظایف موزه انسانشناسی»، سازمان و وظایف موزه را توضیح داد.<sup>2</sup> در بیستم اسفند همان سال، علیاصغر حکمت، وزیر معارف و اوقاف وقت در نامهای تأسیس موزه «نژادشناسی و انسانشناسی» را به سرپرستی هاز و عضویت فنی مسعود کیهان و غلامرضا رشید باسمی به اداره کل عتیقات اعلام میکند. | ||
در 1315 از روسای معارف و اوقاف استانهای مختلف کشور، گردآوری و ارسال اشیاء به موزه خواسته شد.<sup>3</sup> همچنین طرح و | در 1315 از روسای معارف و اوقاف استانهای مختلف کشور، گردآوری و ارسال اشیاء به موزه خواسته شد.<sup>3</sup> همچنین طرح و نقشه موزه نژادشناسی وابسته به «موسسه نژادشناسی» تدوین و در آن موزه به دو قسمت «اشیای مرئی» و «آرشیوها» تقسیم شد.<sup>4</sup> | ||
در 27/6/1316 | در 27/6/1316 اساسنامه «مؤسسه مردمشناسی» به تصویب شورای عالی معارف رسید، و تأسیس «موزه» نیز در آن پیشبینی شد.<sup>5</sup> موسسه مردمشناسی و موزه آن کمی بعد با نام «بنگاه مردمشناسی» در عمارت سرهنگ مختاری (معروف به پارک مختار السلطنه) در خیابان ارامنه گشایش یافت. بنگاه مردمشناسی افرادی را برای گردآوری اشیای موزهای روانه شهرستانها کرد.<sup>6</sup> | ||
موزه مردمشناسی در | موزه مردمشناسی در نتیجه فعالیتهای خود تا 1328 توانست مجموعهای مجسمه برای نمایش لباس اقوام ایرانی بسازد و مقدار زیادی اسباب و وسایل ابزارهای زندگی روزمره طبقات مختلف جامعه ایران در روزگار قاچار و پهلوی را گردآوری و طبقهبندی کند و در موزه به نمایش بگذارد.<sup>7</sup> بنگاه مردمشناسی تا 1333 تابع اداره کل باستانشناسی وزارت فرهنگ (اداره کل عتیقات وزارت معارف سابق) بود. در این سال نظارت بر آن به اداره کل هنرهای زیبای کشور واگذار شد. پس از تأسیس و تشکیل اداره موزهها و فرهنگ عامه در 1335 ش؛ با نظارت بر بنگاه مردمشناسی به عهده آن گذاشته شد و در مهر 1339 نامش به موزه مردمشناسی تغییر یافت.<sup>8</sup> | ||
علیهانیبان، محقق روسیالاصلی که پس از انقلاب بلشویکی به ایران آمده | علیهانیبان، محقق روسیالاصلی که پس از انقلاب بلشویکی به ایران آمده بوده در دهههای 20 و 30 به فعالیتهای موزه مردمشناسی و گردآوری اسباب و اشیای موزهای و جمعآوری مواد مربوط به فرهنگ عامه ایران رونق بخشید و نخستین بار مجلهای با نام «مردمشناسی»<sup>*</sup> منتشر کرد.<sup>9</sup> | ||
اداره کل هنرهای زیبا تأسیس موزههای مردمشناسی را در ایران گسترش داد و در سالهای 1338- 1343 موزههای مردمشناسی قزوین، گرگان،آبادان و تبریز را بنیاد نهاد.<sup>10</sup> | اداره کل هنرهای زیبا تأسیس موزههای مردمشناسی را در ایران گسترش داد و در سالهای 1338- 1343 موزههای مردمشناسی قزوین، گرگان،آبادان و تبریز را بنیاد نهاد.<sup>10</sup> | ||
در 1343 با تغییرات و گسترش | در 1343 با تغییرات و گسترش اداره هنرهای زیبا، وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شد و موزه مردمشناسی هم تحت نظارت این وزارت در آمد و تا 1352 وابسته و تابع یکی از ادارات کل آن به نام اداره کل باستانشناسی و فرهنگ عامه بود. در این سال به «اداره کل موزهها»ی وزارت فرهنگ و هنر انتقال یافت و تا انقلاب اسلامی به فعالیت خود ادامه داد.<sup>11</sup> پس از انقلاب اسلامی موزههای مردمشناسی ایران، از جمله موزه مردمشناسی تهران در سازمان میراث فرهنگی کشور ساماندهی شدند. | ||
نسخهٔ ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۰
در سومین جلسه مجلس مشورتی نهضت معارفی روزگار پهلوی اول که در ششم اسفند 1314 تشکیل شد، دکتر هاز استاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ضرورت تأسیس «موزه انسانشناسی» را مطرح کرد1 و در سخنانی زیر عنوان «وظایف موزه انسانشناسی»، سازمان و وظایف موزه را بیان داشت.2 در 1315 طی متحدالمالهایی از رؤسای معارف و اوقاف استانهای مختلف گردآوری و ارسال اشیاء مورد نیاز موزه خواسته شد.3 همچنین نقشه موزه نژادشناسی وابسته به «مؤسسه نژادشناسی» تدوین گردید. در طرح یاد شده موزه به دو قسمت «اشیاء مرئی» و «آرشیوها» تقسیم شده بود.4 در پائیز 1316 که اساسنامه «مؤسسه مردمشناسی» به تصویب شورای عالی معارف رسید، «موزه» نیز در آن پیشبینی شده بود.5 مؤسسه مردمشناسی و موزه آن کمی بعد به «بنگاه مردمشناسی» تغییر نام داد. بنگاه مردمشناسی به کار موزه رونق بخشید و افرادی برای گردآوری اشیاء مورد نیاز روانه شهرستانها کرد و مواد لازم را فراهم ساخت.6 بنگاه و موزه مردمشناسی شماره 9 مجله آموزش و پرورش را به «ویژهنامه مردمشناسی» اختصاص داد که دکتر هاز مقالهای به نام «موزههای بزرگ اتنوگرافی» در آنجا به چاپ رساند. این ویژهنامه در بردارنده سلسله سخنرانیهایی بود که در محل موزه و بنگاه مردمشناسی ایراد شدند.7 موزه مردمشناسی در دهه 20 به فعالیت خود ادامه داد و تا 1328 توانست مجسمههایی برای نمایش لباس اقوام ایرانی بسازد و بسیاری از ابزار زندگی روزمره طبقات مختلف جامعه ایران در روزگار قاجار و پهلوی را گردآوری، طبقهبندی و به نمایش بگذارد.8 در 1329 به «اداره کل هنرهای زیبا» پیوست و «اداره موزهها و فرهنگ عامه» نام گرفت که در سالهای بعد تا سطح «اداره کل» ارتقا یافت.9 علی هانیبال محقق روسی الاصلی که پس از انقلاب بلشویکی به ایران آمد، در دهههای 20 و 30 به کار موزه مردمشناسی و گردآوری فرهنگ عامه رونق بخشید و «مجله مردمشناسی»* را منتشر کرد.10 اداره کل هنرهای زیبا در 1338 – 1343 موزههای مردمشناسی قزوین، گرگان، آبادان و تبریز را تأسیس کرد11 1343 که وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شد، موزه مردمشناسی هم به این وزارتخانه منتقل گردید و تا 1352 وابسته به اداره کل باستانشناسی و فرهنگ عامه بود ولی در این سال به «اداره کل موزههای» وزارت فرهنگ و هنر انتقال یافت و تا انقلاب اسلامی به فعالیت خود ادامه داد.12 پس از انقلاب اسلامی موزههای مردمشناسی در سازمان میراث فرهنگی کشور ساماندهی شدند و امروزه موزه مردمشناسی در مجموعه کاخ گلستان فعالیت میکند. همچنین در بیشتر شهرستانهای کشور موزه مردمشناسی برپاست.
مآخذ:
1. تعلیم و تربیت. ش1، فروردین 1315، ص27.
2. همان. ص94- 97.
3. تعلیم و تربیت. ش3، خرداد 1315، ص241-242.
4. همان.ص242-245.
5. تعلیم و تربیت. ش9 و 10، آذر و دی 1316، ص583.
6. آموزش و پرورش ش9، آذر 1317، ص 6.
7. همان.
8. آموزش و پرورش ش10، تیر 1328، ص34.
9. دفتر مطالعات و برنامهریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر. تهران: معاونت طرح و بررسیهای وزارت فرهنگ و هنر 1357، ج1، ص22؛ ایران در عصر پهلوی (پیشرفتهای فرهنگی و هنری)، تهران: واحد طرح و بررسیهای سازمان نمایشگاههای بینالمللی ایران 1355، ج3، ص856.
10. خلیقی، محمود. «مقدمه». مردمشناسی و فرهنگ عامه. ش1، تابستان 1354، ص13؛ افشار، ایرج. «هدایت و نظام گردآوری فرهنگ مردم ایران از زبان ایرج افشار». فرهنگ مردم، سال 2، ش1، بهار 1382، ص13-14.
11. ایران در عصر پهلوی (پیشرفتهای فرهنگی و هنری)، ج3، ص862.
12. دفتر مطالعات و برنامهریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر. ج1، ص23-31، 118.
حمیدرضا دالوند
موزه مردمشناسی، در مجموعه کاخ گلستان در میدان ارک تهران که در آن مجموعه آثار فرهنگی و هنری و اسباب و ابزار و اشیای زندگی نقاط مختلف ایران در دوران تاریخی، باستانی و قدیم و امروز که گردآوری و طبقهبندی و به نمایش گذاشته شده است. در ششم اسفند 1214 دکتر هاز، استاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ضرورت تأسیس «موزه انسانشناسی» را پیشنهاد کرد1 و در سخنانی زیر عنوان «وظایف موزه انسانشناسی»، سازمان و وظایف موزه را توضیح داد.2 در بیستم اسفند همان سال، علیاصغر حکمت، وزیر معارف و اوقاف وقت در نامهای تأسیس موزه «نژادشناسی و انسانشناسی» را به سرپرستی هاز و عضویت فنی مسعود کیهان و غلامرضا رشید باسمی به اداره کل عتیقات اعلام میکند.
در 1315 از روسای معارف و اوقاف استانهای مختلف کشور، گردآوری و ارسال اشیاء به موزه خواسته شد.3 همچنین طرح و نقشه موزه نژادشناسی وابسته به «موسسه نژادشناسی» تدوین و در آن موزه به دو قسمت «اشیای مرئی» و «آرشیوها» تقسیم شد.4
در 27/6/1316 اساسنامه «مؤسسه مردمشناسی» به تصویب شورای عالی معارف رسید، و تأسیس «موزه» نیز در آن پیشبینی شد.5 موسسه مردمشناسی و موزه آن کمی بعد با نام «بنگاه مردمشناسی» در عمارت سرهنگ مختاری (معروف به پارک مختار السلطنه) در خیابان ارامنه گشایش یافت. بنگاه مردمشناسی افرادی را برای گردآوری اشیای موزهای روانه شهرستانها کرد.6
موزه مردمشناسی در نتیجه فعالیتهای خود تا 1328 توانست مجموعهای مجسمه برای نمایش لباس اقوام ایرانی بسازد و مقدار زیادی اسباب و وسایل ابزارهای زندگی روزمره طبقات مختلف جامعه ایران در روزگار قاچار و پهلوی را گردآوری و طبقهبندی کند و در موزه به نمایش بگذارد.7 بنگاه مردمشناسی تا 1333 تابع اداره کل باستانشناسی وزارت فرهنگ (اداره کل عتیقات وزارت معارف سابق) بود. در این سال نظارت بر آن به اداره کل هنرهای زیبای کشور واگذار شد. پس از تأسیس و تشکیل اداره موزهها و فرهنگ عامه در 1335 ش؛ با نظارت بر بنگاه مردمشناسی به عهده آن گذاشته شد و در مهر 1339 نامش به موزه مردمشناسی تغییر یافت.8
علیهانیبان، محقق روسیالاصلی که پس از انقلاب بلشویکی به ایران آمده بوده در دهههای 20 و 30 به فعالیتهای موزه مردمشناسی و گردآوری اسباب و اشیای موزهای و جمعآوری مواد مربوط به فرهنگ عامه ایران رونق بخشید و نخستین بار مجلهای با نام «مردمشناسی»* منتشر کرد.9
اداره کل هنرهای زیبا تأسیس موزههای مردمشناسی را در ایران گسترش داد و در سالهای 1338- 1343 موزههای مردمشناسی قزوین، گرگان،آبادان و تبریز را بنیاد نهاد.10
در 1343 با تغییرات و گسترش اداره هنرهای زیبا، وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شد و موزه مردمشناسی هم تحت نظارت این وزارت در آمد و تا 1352 وابسته و تابع یکی از ادارات کل آن به نام اداره کل باستانشناسی و فرهنگ عامه بود. در این سال به «اداره کل موزهها»ی وزارت فرهنگ و هنر انتقال یافت و تا انقلاب اسلامی به فعالیت خود ادامه داد.11 پس از انقلاب اسلامی موزههای مردمشناسی ایران، از جمله موزه مردمشناسی تهران در سازمان میراث فرهنگی کشور ساماندهی شدند.
مآخذ:
1- تعلیم و تربیت، ش 1، فروردین 1315، ص 27.
2- همان، صص 94- 97.
3- تعلیم و تربیت، ش 3، خرداد 1315، صص 241- 242.
4- همان، صص 242- 245.
5- تعلیم و تربیت، ش 9 و 10، آذر و دی 1316، ص 583.
6- آموزش و پرورش ش 9، آذر 1317، ص 6.
7- آموزش و پرورش ش 10، تیر 1328، ص 34.
8- از یادداشتهای علی بلوکباشی.
9- خلیقی، محمود، «مقدمه»، مردمشناسی و فرهنگ عامه، ش 1، تابستان 1354، ص 13؛ افشار، ایرج «هدایت و نظام گردآوری فرهنگ مردم ایران از زبان ایرج افشار»، فرهنگ مردم ، سال 2، ش 1، بهار 1382، ص ص 13- 14.
10- ایران در عصر پهلوی (پیشرفتهای فرهنگی و هنری)، ج 3، ص 862.
11- دفتر مطالعات و برنامهریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر، تهران: معاونت طرح و بررسیهای وزارت فرهنگ و هنر: 1357. ج 1، صص 23- 31، 118.