کتابخانه آستان قدس رضوی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۵

کتابخانه آستان قدس رضوی، برگرفته از درگاه اصلی آستان قدس رضوی، قابل بازیابی از https://www.razavi.ir/fa/335901/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%84%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C

آستان قدس رضوی، کتابخانه، قدیمی‌ترین کتابخانه عمومی شهر مشهد که به «قرائتخانه حضرت»، «کتابخانه مشهد رضا» و غیره نیز شهرت داشته است. تاریخ تأسیس آن را به مناسبت یک مجلد قرآن وقفی در 363ق/ 974م که به شماره 3004 در نسخ خطی ثبت است به آن سال نسبت می‌دهند. برخی تحقیقات دیگر، تاریخ تأسیس آن را سده پنجم هجری دانسته‌اند^[۱] و برخی نیز از وجود کتابخانه در سده 7ق خبر داده‌اند^[۲]. اما آنچه مسلم است این کتابخانه بنابر وقف‌نامه مربوط به تفسیر شیخ ابوالفتوح رازی به تاریخ 861ق/ 1457م در آن سال دایر و مورد استفاده عموم مردم بوده است. در سده 10ق/ 16م کتابخانه مورد تجاوز ازبکان قرار گرفت و بسیاری از نفایس آن به تاراج رفت^[۳].

در زمان سلطان حسین میرزا بایقرا و امیرعلیشیر نوایی وزیر دانشمند تیموری توجه به کتابخانه آستان قدس رضوی بیشتر شد^[۲]. در زمان شاه عباس صفوی برخی از آثاری که در هندوستان فروخته شده بود، باز پس گرفته شد. در دوران صفویه کتابخانه دارای نسّاخان، ورّاقان، و مصّححانی بوده که به طور مرتب کتاب برای کتابخانه تهیه کرده‌اند.

«خازن الکتب» را شاهان صفوی از یکی از علمای برجسته زمان تعیین می‌کرده‌اند^[۳]. عادل شاه افشار جانشین نادرشاه که در مشهد حکومت می‌کرد، در نظم و رونق آستان قدس کوشید و املاکی برای آن وقف کرد، سازمانی برای آن تعیین و وظایف کارکنان را در آیین‌نامه‌ای نوشت که به طور «طومار عادلشاهی» معروف است. حدود 1150/ 1737م قرآن‌خانه و کتابخانه در محلی پشت ایوان طلای صحن عتیق قرار داشت.

بعداً بین 1289 تا 1290ق/ 1872- 1873م به دستور سلطان محمد میرزا سیف‌الدوله نایب التولیه، محل کتابخانه را تغییر دادند و به قسمت غربی مدرسه علینقی میرزا انتقال یافت. در 1290- 1297ق/ 1873- 1880م نواقص کتابخانه تا حدی برطرف شد. در دوره نیابت تولیت محمد ولیخان اسدی فهرست کتابخانه طبع و توزیع گردید. بدین گونه نخستین کتابخانه که در ایران موفق به نشر فهرست با اسلوب جدید شد این کتابخانه بود. در 1315ش ساختمان جدیدی برای کتابخانه و موزه با زیربنای 1034 متر برای کتابخانه و موزه در نظر گرفته شد که از مهر 1323 مورد استفاده مراجعان قرار گرفت^[۴].

در 1356، کتابخانه به ساختمان جدیدی در 2 هزار متر زیربنا در سه طبقه که برای کتابخانه ساخته شده بود انتقال یافت. در 1359 مقرر شد ساختمان جدیدی برای کتابخانه مطابق با نیازها و تکنولوژی نوین ساخته شود. کتابخانه جدید با 28 هزار متر مربع زیربنا و مجهز به انواع تجهیزات ایمنی در تاریخ فروردین 1374 افتتاح شد. گنجایش کتابخانه یک میلیون است که تا 5 میلیون قابل گسترش است. در کتابخانه به 42 زبان دنیا کتاب نگهداری می‌شود^[۳].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ شاکری، رمضانعلی. گنج هزار ساله: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی قبل و بعد از انقلاب. مشهد: آستان قدس رضوی، 1367، ص29- 32.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ رفیع، عبدالرفیع حقیقت. تاریخ علوم و فلسفه ایرانی از جاماسب حکیم تا حکیم سبزواری. تهران: کومش، 1372، ص 250.
↑ ^۳٫۰ ^۳٫۱ ^۳٫۲ سلطانی، پوری؛ راستین، فروردین. دانشنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی. تهران: فرهنگ معاصر، 1379.
↑ طاهری عراقی. احمد. «کتابخانه آستان قدس»، خبرنامه انجمن کتابداران ایران. س5، شمـ2، تابستان 1351، ص 75-80.

منبع اصلی

دانشنامه ایران

پیوند به بیرون

مثالات مرتبط با کتابخانه آستان قدس رضوی، نور مگز، قابل بازیابی از https://www.noormags.ir/view/fa/keyword

نویسنده مقاله

بهارعلی فتحی

[1] شاکری، رمضانعلی. گنج هزار ساله: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی قبل و بعد از انقلاب. مشهد: آستان قدس رضوی، 1367، ص29- 32.

[:0-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ رفیع، عبدالرفیع حقیقت. تاریخ علوم و فلسفه ایرانی از جاماسب حکیم تا حکیم سبزواری. تهران: کومش، 1372، ص 250.

[:1-3] ۳٫۰ ^۳٫۱ ^۳٫۲ سلطانی، پوری؛ راستین، فروردین. دانشنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی. تهران: فرهنگ معاصر، 1379.

[4] طاهری عراقی. احمد. «کتابخانه آستان قدس»، خبرنامه انجمن کتابداران ایران. س5، شمـ2، تابستان 1351، ص 75-80.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۶: / خط ۶: @@
 «خازن الکتب» را شاهان صفوی از یکی از علمای برجسته زمان تعیین می‌کرده‌اند<ref name=":1" />. عادل شاه افشار جانشین نادرشاه که در مشهد حکومت می‌کرد، در نظم و رونق [[آستان قدس رضوی|آستان قدس]] کوشید و املاکی برای آن وقف کرد، سازمانی برای آن تعیین و وظایف کارکنان را در آیین‌نامه‌ای نوشت که به طور «طومار عادلشاهی» معروف است. حدود 1150/ 1737م قرآن‌خانه و کتابخانه در محلی پشت ایوان طلای صحن عتیق قرار داشت.
-بعداً بین 1289 تا 1290ق/ 1872- 1873م به دستور سلطان محمد میرزا سیف‌الدوله نایب التولیه، محل کتابخانه را تغییر دادند و به قسمت غربی مدرسه علینقی میرزا انتقال یافت. در 1290- 1297ق/ 1873- 1880م نواقص کتابخانه تا حدی برطرف شد. در دوره نیابت تولیت محمد ولیخان اسدی فهرست کتابخانه طبع و توزیع گردید. بدین گونه نخستین کتابخانه که در ایران موفق به نشر فهرست با اسلوب جدید شد این کتابخانه بود. در 1315ش ساختمان جدیدی برای کتابخانه و موزه با زیربنای 1034 متر برای کتابخانه و موزه در نظر گرفته شد که از مهر 1323 مورد استفاده مراجعان قرار گرفت<ref>طاهری عراقی. احمد. «کتابخانه آستان قدس»، '''''خبرنامه انجمن کتابداران ایران'''''. س5، شمـ2، تابستان 1351، ص 75-80.</ref>.
+بعداً بین 1289 تا 1290ق/ 1872- 1873م به دستور سلطان محمد میرزا سیف‌الدوله نایب التولیه، محل کتابخانه را تغییر دادند و به قسمت غربی مدرسه علینقی میرزا انتقال یافت. در 1290- 1297ق/ 1873- 1880م نواقص کتابخانه تا حدی برطرف شد. در دوره نیابت تولیت محمد ولیخان اسدی فهرست کتابخانه طبع و توزیع گردید. بدین گونه نخستین کتابخانه که در ایران موفق به نشر فهرست با اسلوب جدید شد این کتابخانه بود. در 1315ش ساختمان جدیدی برای کتابخانه و موزه با زیربنای 1034 متر برای کتابخانه و موزه در نظر گرفته شد که از مهر 1323 مورد استفاده مراجعان قرار گرفت<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/keyword/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C طاهری عراقی. احمد. «کتابخانه آستان قدس»، '''''خبرنامه انجمن کتابداران ایران'''''. س5، شمـ2، تابستان 1351]، ص 75-80.</ref>.
 در 1356، کتابخانه به ساختمان جدیدی در 2 هزار متر زیربنا در سه طبقه که برای کتابخانه ساخته شده بود انتقال یافت. در 1359 مقرر شد ساختمان جدیدی برای کتابخانه مطابق با نیازها و تکنولوژی نوین ساخته شود. کتابخانه جدید با 28 هزار متر مربع زیربنا و مجهز به انواع تجهیزات ایمنی در تاریخ فروردین 1374 افتتاح شد. گنجایش کتابخانه یک میلیون است که تا 5 میلیون قابل گسترش است. در کتابخانه به 42 زبان دنیا کتاب نگهداری می‌شود<ref name=":1" />.
@@ خط ۲۲: / خط ۲۲: @@
 == منبع اصلی ==
 دانشنامه ایران
+== پیوند به بیرون ==
+مثالات مرتبط با کتابخانه آستان قدس رضوی، نور مگز، قابل بازیابی از [https://www.noormags.ir/view/fa/keyword/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C https://www.noormags.ir/view/fa/keyword]
 == نویسنده مقاله ==
 بهارعلی فتحی