ابوهاشم جبایی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''[[ابوهاشم جبایی|ابوهاشم جُبایی]]،''' عبدالسلام بن ابی علی محمد، از علمای معتزله در قرنهای 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلی جبایی اهل «جُبّا» (واقع در خوزستان) بوده است<ref>ابنحوقل، محمد. '''''صورهالارض.''''' به کوشش کرامرس، لیدن: 1938م، ص231.</ref>. ابوهاشم نیز به همین نام مشهور شد. نظریه احوال که وی در باب صفات خداوند مطرح کرده است از مهمترین اراء معتزله محسوب میشود وی ردیههایی نیز بر اندیشههای ارسطو نوشته بود<ref> قفطی، علی. '''''تاریخالحکما'''''. (اختصار روزنی). به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک: 1903م، ص40.</ref> که گویا همان هم، سرانجام موجب قتل وی به دست یکی از پیروان متعصب ارسطو شد<ref> قاضی عبدالجبار، '''''تثبیت دلائل النبوه.''''' به کوشش عبدالکریم عثمان، بیروت: 1386ق، ص628.</ref> ابوهاشم درباره طبیعیات نیز صاحب افکار مهمی است | '''[[ابوهاشم جبایی|ابوهاشم جُبایی]]،''' عبدالسلام بن ابی علی محمد، از علمای معتزله در قرنهای 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلی جبایی اهل «جُبّا» (واقع در [[استان خوزستان|خوزستان]]) بوده است<ref>ابنحوقل، محمد. '''''صورهالارض.''''' به کوشش کرامرس، لیدن: 1938م، ص231.</ref>. ابوهاشم نیز به همین نام مشهور شد. نظریه احوال که وی در باب صفات خداوند مطرح کرده است از مهمترین اراء معتزله محسوب میشود وی ردیههایی نیز بر اندیشههای ارسطو نوشته بود<ref> قفطی، علی. '''''تاریخالحکما'''''. (اختصار روزنی). به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک: 1903م، ص40.</ref> که گویا همان هم، سرانجام موجب قتل وی به دست یکی از پیروان متعصب ارسطو شد<ref> قاضی عبدالجبار، '''''تثبیت دلائل النبوه.''''' به کوشش عبدالکریم عثمان، بیروت: 1386ق، ص628.</ref> | ||
ابوهاشم درباره طبیعیات نیز صاحب افکار مهمی است که بیشتر آنها را در مقابله با آراء ابوالقاسم بلخی کعبی، یکی از بزرگان گروه معتزله بغداد، مطرح کرده بود<ref>ابورشید نیشابوری، سعید. '''''المسائل فی الخلاف بینالبصریین و البغدادیین'''''. به کوشش معن زیاده و رضوان سید، بیروت: 1979م.</ref>. پدرش ابوعلی، از دانشمندان و فقهای بنام و رئیس مکتب اعتزال در بصره بود. پس از مرگ پدر، ابوهاشم جانشین وی شد<ref>بغدادی، عبدالقاهر. '''''الفرق''''' '''''بین''''' '''''الفرق'''''. به کوشش محمد زاهد کوثری، قاهره: 1367ق، ص110.</ref>. اگر چه وی در دوران حیات پدر نیز آنچنان شهرت و نفوذی داشت که گاه با پارهای از عقاید پدر مخالفت میکرد. | |||
نظریه «احوال» وی مخالف آراء ابوعلی بود و ابوعلی در صدد ابطال آن برآمد<ref> شهرستانی، محمد. '''''الملل''''' '''''و''''' '''''النحل'''''. به کوشش عبدالعزیز محمدوکیل، قاهره: 1387ق، ص1/83.</ref> پس از فوت ابوعلی، ابوهاشم به مذهب ویژه خود سرو سامان داد و بدین ترتیب پیروان وی در برابر پیروان ابوعلی قرار گرفتند و دو فرقه «جبائیه» (پیروان ابوعلی) و «بهشمیه» (پیروان ابوهاشم) به وجود آمدند<ref>'''''همان'''''، 1/87.</ref>. ابوهاشم پدرش را تکفیر میکرد و از او تبری میجست و حتی پس از مرگ پدر نیز، ارث او را نپذیرفت<ref> اسفراینی، طاهر. '''''التبصیر''''' '''''فی''''' '''''الدین'''''. به کوشش محمدزاهد کوثری، قاهره: 1374ق، ص82.</ref>. تشکیل این دو فرقه، خود گواهی است بر اختلافات آن دو تن. ولی گواه دیگر آن که قاضی عبدالجبار و ابوالحسن علی بن عیسی، که هر دو از بزرگان معتزله بودند، هر یک کتابی را به بحث از اختلافهای فکری این پدر و پسر، اختصاص دادهاند<ref> ابنمرتضی، احمد. '''''طبقات''''' '''''المعتزله'''''. به کوشش دیوالد ویلستر، بیروت: 1380ق، ص110.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۸: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
امیر حسین ساکت اف | امیر حسین ساکت اف | ||
[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۵
ابوهاشم جُبایی، عبدالسلام بن ابی علی محمد، از علمای معتزله در قرنهای 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلی جبایی اهل «جُبّا» (واقع در خوزستان) بوده است[۱]. ابوهاشم نیز به همین نام مشهور شد. نظریه احوال که وی در باب صفات خداوند مطرح کرده است از مهمترین اراء معتزله محسوب میشود وی ردیههایی نیز بر اندیشههای ارسطو نوشته بود[۲] که گویا همان هم، سرانجام موجب قتل وی به دست یکی از پیروان متعصب ارسطو شد[۳]
ابوهاشم درباره طبیعیات نیز صاحب افکار مهمی است که بیشتر آنها را در مقابله با آراء ابوالقاسم بلخی کعبی، یکی از بزرگان گروه معتزله بغداد، مطرح کرده بود[۴]. پدرش ابوعلی، از دانشمندان و فقهای بنام و رئیس مکتب اعتزال در بصره بود. پس از مرگ پدر، ابوهاشم جانشین وی شد[۵]. اگر چه وی در دوران حیات پدر نیز آنچنان شهرت و نفوذی داشت که گاه با پارهای از عقاید پدر مخالفت میکرد.
نظریه «احوال» وی مخالف آراء ابوعلی بود و ابوعلی در صدد ابطال آن برآمد[۶] پس از فوت ابوعلی، ابوهاشم به مذهب ویژه خود سرو سامان داد و بدین ترتیب پیروان وی در برابر پیروان ابوعلی قرار گرفتند و دو فرقه «جبائیه» (پیروان ابوعلی) و «بهشمیه» (پیروان ابوهاشم) به وجود آمدند[۷]. ابوهاشم پدرش را تکفیر میکرد و از او تبری میجست و حتی پس از مرگ پدر نیز، ارث او را نپذیرفت[۸]. تشکیل این دو فرقه، خود گواهی است بر اختلافات آن دو تن. ولی گواه دیگر آن که قاضی عبدالجبار و ابوالحسن علی بن عیسی، که هر دو از بزرگان معتزله بودند، هر یک کتابی را به بحث از اختلافهای فکری این پدر و پسر، اختصاص دادهاند[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ابنحوقل، محمد. صورهالارض. به کوشش کرامرس، لیدن: 1938م، ص231.
- ↑ قفطی، علی. تاریخالحکما. (اختصار روزنی). به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک: 1903م، ص40.
- ↑ قاضی عبدالجبار، تثبیت دلائل النبوه. به کوشش عبدالکریم عثمان، بیروت: 1386ق، ص628.
- ↑ ابورشید نیشابوری، سعید. المسائل فی الخلاف بینالبصریین و البغدادیین. به کوشش معن زیاده و رضوان سید، بیروت: 1979م.
- ↑ بغدادی، عبدالقاهر. الفرق بین الفرق. به کوشش محمد زاهد کوثری، قاهره: 1367ق، ص110.
- ↑ شهرستانی، محمد. الملل و النحل. به کوشش عبدالعزیز محمدوکیل، قاهره: 1387ق، ص1/83.
- ↑ همان، 1/87.
- ↑ اسفراینی، طاهر. التبصیر فی الدین. به کوشش محمدزاهد کوثری، قاهره: 1374ق، ص82.
- ↑ ابنمرتضی، احمد. طبقات المعتزله. به کوشش دیوالد ویلستر، بیروت: 1380ق، ص110.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
امیر حسین ساکت اف