خفتان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
محمدرضا چیت ساز | محمدرضا چیت ساز | ||
[[رده:پوشاک]] | |||
[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]] | |||
نسخهٔ ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۱
خَفْتان، بالاپوشی کوتاه و تا کمر، از پارچه کلفت دو لایه و نسبتاً چسبان با آستینهایی بلند و جلو بسته که بر بدن به صورتی خفت و چسبان قرار میگرفت و معمولاً آن را به هنگام رزم میپوشیدند[۱].
ایران باستان
خفتانی از دوره هخامنشی با آستینهایی بلند و جلو بسته که تا کمر را میپوشانیده به دست آمده است. اغلب خفتانها دولایه و از پوست سمور و یا نمد بسیار ظریف و نازک بود[۲][۳]. در دورههای اشکانی[۴][۵] و به ویژه ساسانی[۶] استفاده از آن رواج بیشتری یافت.
ایران بعد از اسلام
در صدر اسلام شعرا نیز از خفتان (قفطن) استفاده میکرده اند[۷][۸]. خلیفه عباسی، خفتان ملیلهدوزی شدهای داشت، بدون یقه و به همراه دگمههایی کوچک و نزدیک به هم در روی سینه. جنس آن ابریشمی و یا از دیبای شوشتری و زربفت بود و تصاویری گل و بوتهای نقرهای رنگی داشت[۹]. ظاهراً این خفتانها، را میتوان نوعی "بدنه" (جامهای کوتاه تا کمر که به صورت یکدست بافته میشد) دانست که جامه ویژه خلفا نیز بود[۷]. کاربرد اصلی خفتان آن بود که معمولاً میان دو رویه آن را از ریزههای ابریشم پُر میکردند تا ضربهگیری آن در برابر شمشیر و تیر و مانند آن بهتر باشد، و به این ترتیب نوعی زره پارچهای به شمار میرفت. به همین خاطر است که به آن غژآگند = آکنده از قز (ابریشم) نیز گفتهاند[۱۰]. سعدی به خفتانی با صد لایه ابریشمی اشاره می کند[۱۱]. به هنگام نبرد زره را در زیر و خفتان را روی آن بر تن میکردند[۱۲]. یعقوب لیث صفاری خفتانی ساده اما رنگ شده از جنس نوع کرباس به نام "فاختی یا فاختهای" می پوشیدند[۹]. ظاهراً این جامه بدون نیاز به بریدن و دوختن، به صورت یکدست بافته میشد[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ Rudenko,S.I.Frozen tombs of Siberia,tr.Thompson,Berkeley-Los Angeles, 1970, Pp.82-88, fig 30
- ↑ Schlumberger,D.Le temple de Surkh Kotal en Bactriane,JA,270,1952, Pp. 440-451,Pl.VI
- ↑ Ghirshman,R.Terrasses sacrées Bard-è Néchandeh et Masjid -I Solaiman, Téhéran,1976,vol 2,Pl.19,GMIS 168,Pl.87,no 5-6.
- ↑ Herrmann,G.The Iranian revival,Oxford,1977,P.15
- ↑ Orbeli,J.Sasanian and early Islamic metalwork,SPA,1938,vol I,chapter 33,Pp.725-726,Pl.229, no A
- ↑ ابن ندیم، الفهرست. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ متز، آدام. الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع. نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج1، ص 16- 17، 227.
- ↑ Dozy, R. P. R; Dictionnaire détaillé noms des vêtements chez les Arabes, Amsterdam, 1845, pp.162-168, 246-247
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ متز، آدام. الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع. نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج2، ص297.
- ↑ سعدی، بوستان. تصحیح غلامحسین یوسفی، خوارزمی، 1368، ص 129، باب چهارم، بیت 2338.
- ↑ زره زیر و خفتانش از بَر کبود. به نقل از دهخدا ذیل خفتان.
- ↑ مسعودی، ابی الحسن علی. مروج الذهب و معادن الجوهرفی التاریخ. بتحقیق محمد محییالدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص204.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدرضا چیت ساز