ناصح جرفادقانی(گلپایگانی): تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۱

ناصح جرفادقانی/ گلپایگانی، (اواخر سده 6 و اوایل سده 7ق / ؟م) نویسنده، ‌مترجم، شاعر.

ابوالشرف ناصح بن ظفر جرفادقانی از ادبا و مترجمان توانای عهد سلاجقه بود^[۱]. در خدمت برخی از ممالیک اتابکان آذربایجان به سر می‌برد. در نظم و نثر فارسی تبحر داشت. به دانش‌های رایج زمان از جمله تفسیر و نیز مطالعه کتاب علاقه می‌ورزید. او مانند بیشتر دانشمندان و مردم روزگار خویش بر مذهب تسنن بود^[۲]. در 630ق / ؟م تاریخ یمینی یا تاریخ عتبی (412ق/ ؟م) اثر ابونصر محمد عتبی (د 427ق/ ؟م) را از عربی به فارسی برگرداند^[۳]. این برگردان در شمار بهترین آثار مصنوع و مزین در ادب فارسی است^[۴]. ترجمه تاریخ یمینی^* از لحاظ فصاحت و استحکام پایه با اصل عربی آن برابری می‌کند. سبک آن هم تقلیدی از کلیله و دمنه^* است، با این تفاوت که گاه سجع نیز در آن به کار رفته است^[۵]. از دیگر آثار ناصح جرفادقانی می‌توان: تحفه الآفاق فی محاسن اهل العراق و دو مجموعه شعر به نام‌های روضه الحزن و شعله‌القابس را ذکر کرد. قطعاتی از این دو مجموعه به زبان‌های عربی و فارسی در آثار برخی از نویسندگان آمده است^[۱]. به تصریح خودش مجموعه‌های شعری او نزدیک به 2000 بیت را دربر دارد. تاریخ آل‌عباس را نیز که یکی از مآخذ تاریخ نگارستان است، به ناصح جرفادقانی نسبت داده‌اند^[۶]^[۷]^[۸].

مآخذ:

حکیمیان،‌ ابوالفتح. فهرست مشاهیر ایران. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج2، ص557.
ناصح جرفادقانی، ابوالشرف. ترجمه تاریخ یمینی. به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ص 24، 27، 28 (به اختصار).
صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 6، 1352، ج2، ص 1011 ـ 1012.
حاکمی، ‌اسماعیل. گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص64.
بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، چ 4، 2536 (1356) ، ج2، ص 386 ـ 387.
حکیمیان ، ‌ابوالفتح. همان‌جا.

ابوالقاسم رادفر

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ حكیمیان،‌ ابوالفتح. فهرست مشاهیر ایران. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج2، ص557.
↑ ناصح جرفادقانی، ابوالشرف. ترجمه تاریخ یمینی. به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1340، ص 24، 27، 28 (به اختصار).
↑ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 6، 1352، ج2، ص 1011 ـ 1012.
↑ حاكمی، ‌اسماعیل. گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص64.
↑ بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، چ 4، 2536 (1356) ، ج2، ص 386 ـ 387.
↑ ناصح جرفادقانی، ابوالشرف. ترجمه تاریخ یمینی. به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ص 25، 26.
↑ براون، ‌ادوارد. تاریخ ادبی ایران؛ ‌از سنایی تا سعدی. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ج 2، ب 2، ص 262.
↑ طبری، محمدعلی. زبده الآثار. ‌تهران: امیرکبیر، 1372، ج.1، ص 136 ـ 137.

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ حكیمیان،‌ ابوالفتح. فهرست مشاهیر ایران. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج2، ص557.

[2] ناصح جرفادقانی، ابوالشرف. ترجمه تاریخ یمینی. به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1340، ص 24، 27، 28 (به اختصار).

[3] صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 6، 1352، ج2، ص 1011 ـ 1012.

[4] حاكمی، ‌اسماعیل. گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص64.

[5] بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، چ 4، 2536 (1356) ، ج2، ص 386 ـ 387.

[6] ناصح جرفادقانی، ابوالشرف. ترجمه تاریخ یمینی. به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ص 25، 26.

[7] براون، ‌ادوارد. تاریخ ادبی ایران؛ ‌از سنایی تا سعدی. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ج 2، ب 2، ص 262.

[8] طبری، محمدعلی. زبده الآثار. ‌تهران: امیرکبیر، 1372، ج.1، ص 136 ـ 137.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''ناصح جرفادقاني/ گلپايگاني،''' (اواخر سدة 6 و اوايل سدة 7ق / ؟م) نويسنده، ‌مترجم، شاعر.
+'''ناصح جرفادقانی/ گلپایگانی،''' (اواخر سده 6 و اوایل سده 7ق / ؟م) نویسنده، ‌مترجم، شاعر.
-ابوالشرف ناصح بن ظفر جرفادقاني از ادبا و مترجمان تواناي عهد سلاجقه بود.<sup>1</sup> در خدمت برخي از مماليك اتابكان آذربايجان به سر مي‌برد. در نظم و نثر فارسي تبحر داشت. به دانش‌هاي رايج زمان از جمله تفسير و نيز مطالعة كتاب علاقه مي‌ورزيد. او مانند بيشتر دانشمندان و مردم روزگار خويش بر مذهب تسنن بود.<sup>2</sup> در 630ق / ؟م ''تاريخ يميني'' يا ''تاريخ عتبي'' (412ق/ ؟م) اثر ابونصر محمد عتبي (د 427ق/ ؟م) را از عربي به فارسي برگرداند.<sup>3</sup> اين برگردان در شمار بهترين آثار مصنوع و مزين در ادب فارسي است.<sup>4</sup> ''ترجمة تاريخ يميني''<sup>*</sup> از لحاظ فصاحت و استحكام پايه با اصل عربي آن برابري مي‌كند. سبك آن هم تقليدي از ''كليله و دمنه''<sup>*</sup> است، با اين تفاوت كه گاه سجع نيز در آن به كار رفته است.<sup>5</sup> از ديگر آثار ناصح جرفادقاني مي‌توان: ''تحفةالآفاق في محاسن اهل العراق'' و دو مجموعة شعر به نام‌هاي ''روضةالحزن'' ''و شعلة‌القابس'' را ذكر كرد. قطعاتي از اين دو مجموعه  به زبان‌هاي عربي و فارسي در آثار برخي از نويسندگان آمده است.<sup>6</sup> به تصريح خودش مجموعه‌هاي شعري او نزديك به 2000 بيت را دربر دارد. ''تاريخ آل‌عباس'' را نيز كه يكي از مآخذ ''تاريخ نگارستان'' است، به ناصح جرفادقاني نسبت داده‌اند.<sup>7</sup>
+ابوالشرف ناصح بن ظفر جرفادقانی از ادبا و مترجمان توانای عهد سلاجقه بود<ref name=":0">حكیمیان،‌ ابوالفتح. '''''فهرست مشاهیر ایران'''''. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج2، ص557.</ref>. در خدمت برخی از ممالیک [[اتابکان]] آذربایجان به سر می‌برد. در نظم و [[نثر فارسی]] تبحر داشت. به دانش‌های رایج زمان از جمله تفسیر و نیز مطالعه کتاب علاقه می‌ورزید. او مانند بیشتر دانشمندان و مردم روزگار خویش بر [[اهل سنت و جماعت|مذهب تسنن]] بود<ref>ناصح جرفادقانی، ابوالشرف'''''. ترجمه تاریخ یمینی'''''. به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1340، ص 24، 27، 28 (به اختصار).</ref>. در 630ق / ؟م ''تاریخ یمینی'' یا ''تاریخ عتبی'' (412ق/ ؟م) اثر ابونصر محمد عتبی (د 427ق/ ؟م) را از عربی به فارسی برگرداند<ref>صفا، ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 6، 1352، ج2، ص 1011 ـ 1012.</ref>. این برگردان در شمار بهترین آثار مصنوع و مزین در ادب فارسی است<ref>حاكمی، ‌اسماعیل. '''''گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص64.</ref>. ''ترجمه تاریخ یمینی''<sup>*</sup> از لحاظ فصاحت و استحکام پایه با اصل عربی آن برابری می‌کند. سبک آن هم تقلیدی از ''کلیله و دمنه''<sup>*</sup> است، با این تفاوت که گاه سجع نیز در آن به کار رفته است<ref>بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. '''''سبک شناسی'''''. تهران: کتاب‌های پرستو، چ 4، 2536 (1356) ، ج2، ص 386 ـ 387.</ref>. از دیگر آثار ناصح جرفادقانی می‌توان: ''تحفه الآفاق فی محاسن اهل العراق'' و دو مجموعه شعر به نام‌های ''روضه الحزن'' ''و شعله‌القابس'' را ذکر کرد. قطعاتی از این دو مجموعه  به زبان‌های عربی و فارسی در آثار برخی از نویسندگان آمده است<ref name=":0" />. به تصریح خودش مجموعه‌های شعری او نزدیک به 2000 بیت را دربر دارد. ''تاریخ آل‌عباس'' را نیز که یکی از مآخذ ''تاریخ نگارستان'' است، به ناصح جرفادقانی نسبت داده‌اند<ref>ناصح جرفادقانی، ابوالشرف'''''. ترجمه تاریخ یمینی'''''. به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ص 25، 26.</ref><ref>براون، ‌ادوارد'''''. تاریخ ادبی ایران؛ ‌از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ج 2، ب 2، ص  262.</ref><ref>طبری، محمدعلی'''''. زبده الآثار'''''. ‌تهران: امیرکبیر، 1372، ج.1، ص 136 ـ 137.</ref>.
 '''مآخذ:'''
-# حكيميان،‌ ابوالفتح. '''''فهرست مشاهير ايران'''''. تهران: دانشگاه ملي ايران، 1357، ج2، ص557.
+# حکیمیان،‌ ابوالفتح. '''''فهرست مشاهیر ایران'''''. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج2، ص557.
-# ناصح جرفادقاني، ابوالشرف'''''. ترجمة تاريخ يميني'''''. به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1340، ص 24، 27، 28 (به اختصار).
+# ناصح جرفادقانی، ابوالشرف'''''. ترجمه تاریخ یمینی'''''. به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ص 24، 27، 28 (به اختصار).
-# صفا، ذبيح الله. '''''تاريخ ادبيات در ايران'''''. تهران: ابن سينا، چ 6، 1352، ج2، ص 1011 ـ 1012.
+# صفا، ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 6، 1352، ج2، ص 1011 ـ 1012.
-# حاكمي، ‌اسماعيل. '''''گزيده‌اي از نثرهاي مصنوع و مزين'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص64.
+# حاکمی، ‌اسماعیل. '''''گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص64.
-# بهار (ملك الشعرا)، محمدتقي. '''''سبك شناسي'''''. تهران: كتاب‌هاي پرستو، چ 4، 2536 (1356) ، ج2، ص 386 ـ 387.
+# بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. '''''سبک شناسی'''''. تهران: کتاب‌های پرستو، چ 4، 2536 (1356) ، ج2، ص 386 ـ 387.
-# حكيميان ، ‌ابوالفتح. همان‌جا.
+# حکیمیان ، ‌ابوالفتح. همان‌جا.
-# ناصح جرفادقاني، ابوالشرف. همان، ص 25، 26. و نيز نگ: براون، ‌ادوارد'''''. تاريخ ادبي ايران؛ ‌از سنايي تا سعدي'''''. ترجمة غلامحسين صدري افشار، تهران: مرواريد، چ1، 1351، ج 2، ب 2، ص  262؛ طبري، محمدعلي'''''. زبدةالآثار'''''. ‌تهران: اميركبير، چ1، 1372، ص 136 ـ 137.
+#
 ابوالقاسم رادفر