فرهنگ جهانگیری: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''فرهنگ جهانگیری'''، كتابی در لغات زبان فارسی، تألیف میر جمالالدین حسین اینجو'''.''' این فرهنگ كامل ترین و مهم ترین فرهنگ با شواهد شعری در قیاس با سایر فرهنگهای پیشین است. میرجمالالدین حسین اینجو یا انجو (د 1035ق / 1626م)، فرزند فخرالدین...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
فرهنگ جهانگیری، کتابی در لغات [[فارسی|زبان فارسی]]، تألیف میر جمالالدین حسین اینجو. | |||
این فرهنگ | این فرهنگ کامل ترین و مهم ترین فرهنگ با شواهد شعری در قیاس با سایر فرهنگهای پیشین است. میرجمالالدین حسین اینجو یا انجو (د 1035ق / 1626م)، فرزند فخرالدین حسن شیرازی، از امرای اکبرشاه گورکانی (حک 963-1014ق / 1556-1605م) و پسرش جهانگیر شاه (حک 1014-1037ق / 1605-1628م) در 1005ق / 1596م تألیف آن را آغاز کرد و در 1017ق / 1608م آن را به پایان رسانید<ref>نقوی، شهریار. '''''فرهنگنویسی فارسی در هندو پاکستان'''''. تهران: اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص 81.</ref>. سپس به تجدید نظر در آن پرداخت و در 1032ق / 1623م نسخه مجددی از آن را فراهم آورد. این مجموعه لغت به نام جهانگیرشاه به فرهنگ جهانگیری شهرت یافت. مؤلف در تدوین آن از 44 فرهنگ و رساله لغت شناخته شده به [[فارسی|زبان فارسی]] و 9 فرهنگ که مؤلف آنها ناشناس بوده، بهره برده است<ref>مرادی، نورالله. '''''مرجعشناسی'''''. تهران: فرهنگ معاصر، 1372، ص 136.</ref>. روش وی در تحقیق تنها تکیه کردن بر فرهنگها نیست، بلکه در خلال کار، پژوهش، پرسش و فحص نیز کرده و مراجعه به متون نیز داشته و موارد مبهم و متناقض را با هم سنجیده است<ref>دبیرسیاقی، محمد. '''''فرهنگهای فارسی و فرهنگگونهها'''''. تهران: اسپرک، 1368، ص 118.</ref>. این فرهنگ، شامل دیباچه مؤلف، یک مقدمه و یک خاتمه است. مقدمه آن خود به دوازده آیین تقسیم میشود. بخش اصلی کتاب، در بیست و چهار باب، حاوی واژگان فارسی سَره با معنی آنها به فارسی است و برای اکثر واژگان شواهد شعری آورده است. بزرگترین نقص فرهنگ جهانگیری ترتیب واژگان آن است، چنان که مؤلف حرف اول واژگان را اساس کار، یعنی باب و حرف دوم را فصل قرار داه است<ref>'''''دانشنامه شبه قاره'''.'' به کوشش حسن انوشه، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1380، (3)، ص 1958.</ref>. یکی از مزایای آن جمعآوری الفاظ نواحی ولایات و توجه به لغات زند و پازند است. مؤلفان فرهنگ سُروری، فرهنگ رشیدی و بُرهان قاطع از آن بسیار استفاده کردهاند<ref>حکمت، علیاصغر. «فرهنگ جهانگیری»، '''''لغتنامه دهخدا'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1337ش، مقدمه.</ref><ref>دبیرسیاقی، محمد. '''''فرهنگهای فارسی و فرهنگگونهها'''''. تهران: اسپرک، 1368، ص 119 و 120.</ref><ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1890.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[فارسی]] | |||
== مآخذ == | |||
نسخهٔ ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۸
فرهنگ جهانگیری، کتابی در لغات زبان فارسی، تألیف میر جمالالدین حسین اینجو.
این فرهنگ کامل ترین و مهم ترین فرهنگ با شواهد شعری در قیاس با سایر فرهنگهای پیشین است. میرجمالالدین حسین اینجو یا انجو (د 1035ق / 1626م)، فرزند فخرالدین حسن شیرازی، از امرای اکبرشاه گورکانی (حک 963-1014ق / 1556-1605م) و پسرش جهانگیر شاه (حک 1014-1037ق / 1605-1628م) در 1005ق / 1596م تألیف آن را آغاز کرد و در 1017ق / 1608م آن را به پایان رسانید[۱]. سپس به تجدید نظر در آن پرداخت و در 1032ق / 1623م نسخه مجددی از آن را فراهم آورد. این مجموعه لغت به نام جهانگیرشاه به فرهنگ جهانگیری شهرت یافت. مؤلف در تدوین آن از 44 فرهنگ و رساله لغت شناخته شده به زبان فارسی و 9 فرهنگ که مؤلف آنها ناشناس بوده، بهره برده است[۲]. روش وی در تحقیق تنها تکیه کردن بر فرهنگها نیست، بلکه در خلال کار، پژوهش، پرسش و فحص نیز کرده و مراجعه به متون نیز داشته و موارد مبهم و متناقض را با هم سنجیده است[۳]. این فرهنگ، شامل دیباچه مؤلف، یک مقدمه و یک خاتمه است. مقدمه آن خود به دوازده آیین تقسیم میشود. بخش اصلی کتاب، در بیست و چهار باب، حاوی واژگان فارسی سَره با معنی آنها به فارسی است و برای اکثر واژگان شواهد شعری آورده است. بزرگترین نقص فرهنگ جهانگیری ترتیب واژگان آن است، چنان که مؤلف حرف اول واژگان را اساس کار، یعنی باب و حرف دوم را فصل قرار داه است[۴]. یکی از مزایای آن جمعآوری الفاظ نواحی ولایات و توجه به لغات زند و پازند است. مؤلفان فرهنگ سُروری، فرهنگ رشیدی و بُرهان قاطع از آن بسیار استفاده کردهاند[۵][۶][۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ نقوی، شهریار. فرهنگنویسی فارسی در هندو پاکستان. تهران: اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص 81.
- ↑ مرادی، نورالله. مرجعشناسی. تهران: فرهنگ معاصر، 1372، ص 136.
- ↑ دبیرسیاقی، محمد. فرهنگهای فارسی و فرهنگگونهها. تهران: اسپرک، 1368، ص 118.
- ↑ دانشنامه شبه قاره. به کوشش حسن انوشه، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1380، (3)، ص 1958.
- ↑ حکمت، علیاصغر. «فرهنگ جهانگیری»، لغتنامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران، 1337ش، مقدمه.
- ↑ دبیرسیاقی، محمد. فرهنگهای فارسی و فرهنگگونهها. تهران: اسپرک، 1368، ص 119 و 120.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 2، ص 1890.