مرزبان نامه: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''مرزبان نامه،''' كتابي در پند، امثال و حكم و مسائل گوناگون اخلاقي، اجتماعي و جز آن از زبان حيوانات. اين كتاب به لحاظ موضوع داستانها با ''كليله و دمنه''<sup>*</sup> شباهت دارد<sup>1</sup> و اصل آن را مرزبان بن رستم بن شروين، از شاهزادگان...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
مرزبان نامه، کتابی در پند، امثال و حکم و مسائل گوناگون اخلاقی، اجتماعی و جز آن از زبان حیوانات. | |||
این کتاب به لحاظ موضوع داستانها با [[کلیله و دمنه]]<sup>*</sup> شباهت دارد<ref>احمدی، احمد و رزمجو، حسین. '''''سیرسخن'''.'' مشهد: باستان، 1345، ج 1، ص 106.</ref> و اصل آن را مرزبان بن رستم بن شروین، از شاهزادگان آل باوند در اواخر سده 4ق / 10م به زبان قدیم طبرستان نوشت. بعدها این کتاب دو بار به فارسی دری ترجمه شد<ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 458ـ 459.</ref>.نخستین بار محمد بن غازی مَلَطْیَوی، وزیر شاه سلیمان بن قلج ارسلان (حک 588-600ق / 1192-1204م) از سلاجقه روم، ترجمه مرزباننامه را در 598ق / 1202م به پایان برد و آن را رَوضهُالعُقول نامید<ref>حاکمی، اسماعیل. '''''گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84.</ref>.پس از آن سعدالدین وراوینی نویسنده و ادیب ایرانی و از ملازمان خواجه ابوالقاسم ربیب الدین، وزیر اتابک آذربایجان، ازبک بن محمد، بی آنکه از کار مَلَطْیَوی با خبر باشد، میان 607 تا 622ق / 1210 تا 1225م آن را به نام ربیب الدین در 9 باب، یک مقدمه و یک ذیل به فارسی دری برگردانید<ref>صفا، ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 1005 و 1006.</ref>.تفاوت این ترجمه با روضه العقول در استفاده کمتر از لغات عربی غریب و بهرهگیری بیشتر از اشعار فارسی است<ref>بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. '''''سبکشناسی'''''. تهران: کتابهای پرستو، چ 3، 1349، ج 3، ص 16.</ref>.مرزبان نامه وراوینی از جمله شاهکارهای ادب فارسی در نثر مصنوع و مزین به شمار میرود<ref>حاکمی، اسماعیل. '''''گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84 و 85.</ref>.این کتاب از لحاظ شیوه نثر نویسی پیرو سبک نصرالله بن عبدالحمید منشی، مترجم کلیله و دمنه<sup>*</sup> از عربی به فارسی است<ref>خطیب رهبر، خلیل. مقدمه بر '''''مرزباننامه وراوینی'''''. تهران: دانشگاه شهید بهشتی، 1363، ص الف (مقدمه).</ref>. وراوینی در این اثر افزون بر ترکیبهای نامستعمل عربی، از مثلها و شاهدهای بازگفته دیگران پرهیز داشته است<ref>روشن، محمد. مقدمه بر '''''مرزبان نامه وراوینی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1355، ص هفده (پیشگفتار)، 2 ج.</ref>. | |||
مرزباننامه نخست در | مرزباننامه نخست در ایران به تصحیح محمد قزوینی در 1909 و از روی آن چند بار در تهران چاپ شد. چاپ 1310 یکی از اینهاست<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 2741 ـ 2742.</ref>. | ||
نسخهٔ ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۸
مرزبان نامه، کتابی در پند، امثال و حکم و مسائل گوناگون اخلاقی، اجتماعی و جز آن از زبان حیوانات.
این کتاب به لحاظ موضوع داستانها با کلیله و دمنه* شباهت دارد[۱] و اصل آن را مرزبان بن رستم بن شروین، از شاهزادگان آل باوند در اواخر سده 4ق / 10م به زبان قدیم طبرستان نوشت. بعدها این کتاب دو بار به فارسی دری ترجمه شد[۲].نخستین بار محمد بن غازی مَلَطْیَوی، وزیر شاه سلیمان بن قلج ارسلان (حک 588-600ق / 1192-1204م) از سلاجقه روم، ترجمه مرزباننامه را در 598ق / 1202م به پایان برد و آن را رَوضهُالعُقول نامید[۳].پس از آن سعدالدین وراوینی نویسنده و ادیب ایرانی و از ملازمان خواجه ابوالقاسم ربیب الدین، وزیر اتابک آذربایجان، ازبک بن محمد، بی آنکه از کار مَلَطْیَوی با خبر باشد، میان 607 تا 622ق / 1210 تا 1225م آن را به نام ربیب الدین در 9 باب، یک مقدمه و یک ذیل به فارسی دری برگردانید[۴].تفاوت این ترجمه با روضه العقول در استفاده کمتر از لغات عربی غریب و بهرهگیری بیشتر از اشعار فارسی است[۵].مرزبان نامه وراوینی از جمله شاهکارهای ادب فارسی در نثر مصنوع و مزین به شمار میرود[۶].این کتاب از لحاظ شیوه نثر نویسی پیرو سبک نصرالله بن عبدالحمید منشی، مترجم کلیله و دمنه* از عربی به فارسی است[۷]. وراوینی در این اثر افزون بر ترکیبهای نامستعمل عربی، از مثلها و شاهدهای بازگفته دیگران پرهیز داشته است[۸].
مرزباننامه نخست در ایران به تصحیح محمد قزوینی در 1909 و از روی آن چند بار در تهران چاپ شد. چاپ 1310 یکی از اینهاست[۹].
- ↑ احمدی، احمد و رزمجو، حسین. سیرسخن. مشهد: باستان، 1345، ج 1، ص 106.
- ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 458ـ 459.
- ↑ حاکمی، اسماعیل. گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزین. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84.
- ↑ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 1005 و 1006.
- ↑ بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبکشناسی. تهران: کتابهای پرستو، چ 3، 1349، ج 3، ص 16.
- ↑ حاکمی، اسماعیل. گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزین. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84 و 85.
- ↑ خطیب رهبر، خلیل. مقدمه بر مرزباننامه وراوینی. تهران: دانشگاه شهید بهشتی، 1363، ص الف (مقدمه).
- ↑ روشن، محمد. مقدمه بر مرزبان نامه وراوینی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1355، ص هفده (پیشگفتار)، 2 ج.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 2، ص 2741 ـ 2742.