ارتباطات

ارتباطات، مفاهیم گوناگونی نظیر انتقال و انتشار آگاهی‌ها و اندیشه‌ها، ایجاد پیوستگی اجتماعی و اشتراک فکری و همکاری عمومی را در بر می‌گیرد.

ارتباط، تبادل اندیشه، پیام یا اطلاعات با استفاده از گفتار، نوشتار، علائم، و رفتار فرایندی مبتنی بر همگرایی و اعتقاد متقابل است که حداقل عوامل مورد نیاز برای ایجاد آن، فرستنده، گیرنده و پیام است.

کلود ای. شانون(Claude E.shanon) و وارن ویور(Warren Weaver) ارتباط را معرف تمام جریان‌هایی می‌دانند که به وسیله آن‌ها یک اندیشه می‌تواند اندیشه دیگری را تحت تأثیر قرار دهد. ارتباطات مجموعه لوازم و وسایلی مانند رادیو، تلویزیون، روزنامه^*، تلفن، و غیره است که به وسیله آن‌ها ارتباط برقرار می‌شود.

روشن کردن آتش از جمله نخستین راه‌های برقراری  ارتباط و خبر‌رسانی بوده است.

پس از آن، ایرانیان قدیم افرادی را تربیت می‌کردند که بر اسب نشسته و خبر را سریع می‌رساندند، این اشخاص را پیک می‌نامیدند. به عبارت دیگر هر ایرانی برای آن‌که شخص دیگری را از نیت و قصد خود آگاه نماید دو راه بیشتر نداشت یا منظور و مقصود خود را شخصاً و بدون واسطه به طرف مقابل می‌فهماند یا شخص دیگری را واسطه انتقال مقصود و خواسته خود می‌ساخت. در زبان فارسی برای روش اول کلمه «پیام» و برای روش دوم «پیک» به کار برده می‌شد. اختراع خط تحول بزرگی در ارتباطات به وجود آورد و با اختراع چاپ^* و ورود آن به ایران، روش برقراری ارتباط به مرحله نوینی رسید و با افزوده شدن تعداد با سوادان جامعه، کتاب^* و جراید، عمده‌ترین راه برقراری ارتباطات خبری و مبادله افکار شدند. با اختراع دستگاه مورس (تلگراف^*)، تلفن^*، رادیو^*، تلویزیون^* و تحولات نوین در پست^*، امکان برقراری ارتباط از راه دور فراهم شد. امروزه نیز رایانه‌ها و ماهوار‌ها راه‌های ارتباطی سریع و آسانی را برای ما مهیا کرده‌اند.

با اختراع اولین خط تلگراف^* در ایران، زیرساخت‌های ارتباطات ایران تحت انحصار دولت قرار گرفت. از آنجا که ایران در چهارراه اروپا و آسیا قرار گرفته بود، جزو اولین کشورهایی بود که خطوط تلگراف در آن کشیده شد و خطوط ارتباطی تهران با شهرهای بزرگ مثل تبریز، اصفهان، مشهد و شیراز برقرار شد. خطوط تلگراف، توسط بریتانیا و با امتیازات اعطایی حکومت شروع به کار کردند که نتیجه آن تحول مهم در ساختار ارتباطات در ایران بود. تأسیس خطوط تلگراف باعث شد دولت و مطبوعات بهتر به اخبار ملی و بین‌المللی دست یابند. رشد ارتباطات با توسعه سیستم‌های حمل و نقل ملی تسریع شد و همچنین ایجاد سازمان رادیو^* و نلویزیون^* و وزارت پست، تلگراف و تلفن به روند گسترش ارتباطات ایران کمک کرد. در سال‌های پس از انقلاب اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت دفاع و اطلاعات و بازرگانی و وزارت پست و تلگراف و تلفن بر گسترش ارتباطات در بعد داخلی و خارجی تأکید بسیار داشتند. به طور مثال، پیش از انقلاب تنها 28 شهر به خطوط تلفن بین‌المللی متصل بودند، ولی بعد از انقلاب، تعداد شهرهایی که از شماره گیر خودکار استفاده می‌کردند، به رقم 70 می‌رسید. دولت بعد از انقلاب، اهمیت‌ ویژه‌ای به ارتباطات راه دور در روستاها مبذول داشته است و بسیاری از روستاهای ایران از سرویس‌های ارتباطی از جمله تلفن، رادیو، و تلویزیون بهره‌مند شدند.

امروزه نیز رایانه‌های و شبکه‌های ماهواره‌ای، راه‌های ارتباطی سریع و آسان را برای ما ایجاد کرده‌اند. این فرآیند  با ساخت ایستگاه‌های جدید ماهواره‌ای در تهران، اصفهان، کرمان، بندرعباس، زاهدان، سنندج و بوشهر انجام می‌شود. 1300 کانال بین‌المللی آماده شده و ایران از این طریق می‌تواند با 39 کشور مختلف ارتباط برقرار کند. قرار است 20 ایستگاه زمینی ماهواره‌ای در بخش‌های مختلف کشور جهت داده شود تا ظرفیت ارتباطات گسترش یافته و شبکه‌ای از بانک اطلاعاتی کل کشور را تحت پوشش قرار دهد.

علاوه بر این، در بخش فیبر نوری شرکت ارتباطات راه دور ایران در نظر دارد تا شش فیبر اصلی و تعدادی رابط کابل دیجیتال بین شهری نصب کند. در سال 1382ش نیز شبکه ملی فیبر نوری برای برقراری سریع و بهتر ارتباطات راه دور افتتاح گردید.

نیز نگاه کنید به

• تلفن
• تلگراف
• روزنامه
• رادیو
• تلویزیون
• پست
• پست تصویری

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

میترا صمیعی