فقر: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
=== ب) فقر معنوی === | === ب) فقر معنوی === | ||
رفته رفته، فقر معنای باطنی یافت و به صورت فقر معنوی درآمد؛ به طوری که صوفیانِ دورههای بعد، نه بیچیزی و تهیدستی، که بیمیلی و عدم رغبت نسبت به مال را فقر واقعی شمردند و اعلام داشتند که فقیر واقعی آن کس است که هم از دنیا دل برکَنَد، هم از [[آخرت]]، و جز معشوق را نخواهد و خود را جز بدو نیازمند نبیند. چنین فقری الزاماً با تهیدستی همراه نیست. چه بسا که فقیر معنوی، صاحب ثروت و جاه و مقام نیز باشد<ref>نیشابوری، سراج. '''''اللّمع فی التصوف'''''. به کوشش نیکلسن، لیدن: 1914م، ص47- 48.</ref> و به گفته لاهیجی این «فقر عبارت از فناء فی الله است و اتحاد قطره با دریا»<ref>لاهیجی. '''''مفاتیح الاعجاز'''''. چاپ زوّار، تهران: 1317، ص87.</ref> و این که عطار در روششناسی عاشقانه خود «فقر و فنا» را با هم آورده و آخرین وادی قرار داده است نیز بیانگر همین معناست.<ref> عطار نیشابوری،. '''''منطقالطیر'''''.</ref> صوفیه برآنند فقری که پیامبر اکرم(ص) بدان میبالید (الفَقْرُ فَخْری)<ref>فروزانفر. '''''احادیث مثنوی'''''. چاپ دانشگاه تهران، ص23.</ref> جز فقر معنوی نتواند بود. | رفته رفته، فقر معنای باطنی یافت و به صورت فقر معنوی درآمد؛ به طوری که صوفیانِ دورههای بعد، نه بیچیزی و تهیدستی، که بیمیلی و عدم رغبت نسبت به مال را فقر واقعی شمردند و اعلام داشتند که فقیر واقعی آن کس است که هم از دنیا دل برکَنَد، هم از [[آخرت]]، و جز معشوق را نخواهد و خود را جز بدو نیازمند نبیند. چنین فقری الزاماً با تهیدستی همراه نیست. چه بسا که فقیر معنوی، صاحب ثروت و جاه و مقام نیز باشد<ref>نیشابوری، سراج. '''''اللّمع فی التصوف'''''. به کوشش نیکلسن، لیدن: 1914م، ص47- 48.</ref> و به گفته [[عبدالرزاق لاهیجی|لاهیجی]] این «فقر عبارت از فناء فی الله است و اتحاد قطره با دریا»<ref>لاهیجی. '''''مفاتیح الاعجاز'''''. چاپ زوّار، تهران: 1317، ص87.</ref> و این که عطار در روششناسی عاشقانه خود «فقر و فنا» را با هم آورده و آخرین وادی قرار داده است نیز بیانگر همین معناست.<ref> عطار نیشابوری،. '''''منطقالطیر'''''.</ref> صوفیه برآنند فقری که پیامبر اکرم(ص) بدان میبالید (الفَقْرُ فَخْری)<ref>فروزانفر. '''''احادیث مثنوی'''''. چاپ دانشگاه تهران، ص23.</ref> جز فقر معنوی نتواند بود. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
نسخهٔ ۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۹
فقر، در لغت به معنی بیچیزی و تنگدستی است و در تصوّف، چهارمین مقام در طریقت به شمار میآید و مراد از آن، آن است که سالک، از ماسوی الله بینیاز گردد و خود را تنها به حق (خدا) نیازمند بیند. این نیازمندی، عینِ بینیازی است و این فقر، عینِ فنا*ست. فقر در تصوّف اسلامی شامل دو مرحله است:
الف) فقر مادّی
در آغاز، صوفیه به فقر مادّی توجه داشتند. زاهد (صوفی) نه تنها از لذتها و نعمتهای نامشروع پرهیز میکرد، بلکه از نِعَم و لذایذ مشروع نیز دوری میجُست، چرا که به گفته شقیق بلخی (در گذشته174ق / ؟م) «سه چیز قرین فقر است: فراغتِ دل و سبکیِ حساب و راحتِ نَفْس؛ و سه چیز لازمه توانگری است: رنجِ تن و شغلِ دل و سختیِ حساب».
ب) فقر معنوی
رفته رفته، فقر معنای باطنی یافت و به صورت فقر معنوی درآمد؛ به طوری که صوفیانِ دورههای بعد، نه بیچیزی و تهیدستی، که بیمیلی و عدم رغبت نسبت به مال را فقر واقعی شمردند و اعلام داشتند که فقیر واقعی آن کس است که هم از دنیا دل برکَنَد، هم از آخرت، و جز معشوق را نخواهد و خود را جز بدو نیازمند نبیند. چنین فقری الزاماً با تهیدستی همراه نیست. چه بسا که فقیر معنوی، صاحب ثروت و جاه و مقام نیز باشد[۱] و به گفته لاهیجی این «فقر عبارت از فناء فی الله است و اتحاد قطره با دریا»[۲] و این که عطار در روششناسی عاشقانه خود «فقر و فنا» را با هم آورده و آخرین وادی قرار داده است نیز بیانگر همین معناست.[۳] صوفیه برآنند فقری که پیامبر اکرم(ص) بدان میبالید (الفَقْرُ فَخْری)[۴] جز فقر معنوی نتواند بود.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
اصغر دادبه