نان سنگک: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
سَنْگَک، نان، نانی که آن را روی سنگ ریزه (ریگ) داغ تنور سنگکپزی میپزند. نان سنگک از مطبوعترین | [[پرونده:4623436.jpg|بندانگشتی|نان سنگک، قابل بازیابی از [https://www.hamshahrionline.ir/news/643975/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B5-%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DA%A9-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%DB%8C-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%AF https://www.hamshahrionline.ir/news/643975]]] | ||
سَنْگَک، نان، نانی که آن را روی سنگ ریزه (ریگ) داغ تنور سنگکپزی میپزند. نان سنگک از مطبوعترین [[نان|نان]]<nowiki/>های بازاری شهری و سفره ایرانی بوده است. پیشه سنگکپزی ظاهراً با گسترش شهرها و نظام یافتن بازارهای بزرگ شهری در ایران پدید آمده است. زمان و محل پیدایی پیشه سنگکپزی و پختن نان سنگک و مردمانی که نخستین بار پختن این نوع [[نان]] را آغاز و رایج کردند، معلوم نیست. بنابر تاریخ مکتوب، این [[نان]] در دوره صفوی (907-1148ق/1502-1736م) در ایران شناخته و رایج بوده و در بسیاری از شهرها پخته میشده است. در لغتنامه برهان قاطع<ref>خلفتبریزی، محمدحسین (1361). برهان قاطع. به کوشش محمد معین، تهران: امیرکبیر، 2/ذیل «سنگک»، ص1179.</ref>، نوشته 1062ق، و در سیاحتنامه شاردن از نان سنگک و پخت آن بر روی سنگریزه در برخی از شهرهای ایران تعریف و وصف شده است<ref>شاردن، ژان (1374). سفرنامه شاردن. ترجمه اقبال یغمایی. تهران: توس، 2/ .</ref>. | |||
نان سنگک را با خمیری که در آب مخلوط ترش و نمک خوب ورز دادهاند، و خوب «چاقشده» و «جاافتاده» (پرورده و رسیده شده) است، میپزند. پزندگان نان سنگک، «شاطر» و «نانْگیر» (کارگران پشت پارو یا نان پزان) و «آتَشْ اَنداز» و «دستْ به سیخ» (کارگران پای تنور یا نان درآران) باید در کار پختن نان فندان و ورزیده و چابک باشند، تا نانهای سنگک همه از لحاظ شکل یک اندازه و قوارهدار، و از لحاظ پختگی همه مغز پخت و یک نواخت آتش دیده و برشته باشند<ref>بلوکباشی، علی (1374). «واژه سنگک و پیشه سنگکپزی در ایران»، هنر و مردم. انتشارات وزارت فرهنگ و هنر، شماره 74-75، ص31، 42، شماره 76، ص47-51.</ref>. | نان سنگک را با خمیری که در آب مخلوط ترش و نمک خوب ورز دادهاند، و خوب «چاقشده» و «جاافتاده» (پرورده و رسیده شده) است، میپزند. پزندگان نان سنگک، «شاطر» و «نانْگیر» (کارگران پشت پارو یا [[نان]] پزان) و «آتَشْ اَنداز» و «دستْ به سیخ» (کارگران پای تنور یا [[نان]] درآران) باید در کار پختن [[نان]] فندان و ورزیده و چابک باشند، تا نانهای سنگک همه از لحاظ شکل یک اندازه و قوارهدار، و از لحاظ پختگی همه مغز پخت و یک نواخت [[آتش]] دیده و برشته باشند<ref>بلوکباشی، علی (1374). «واژه سنگک و پیشه سنگکپزی در ایران»، هنر و مردم. انتشارات وزارت فرهنگ و هنر، شماره 74-75، ص31، 42، شماره 76، ص47-51.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[نان]] | |||
* [[نان تافتون]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
علی بلوکباشی | علی بلوکباشی | ||
نسخهٔ ۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۴
سَنْگَک، نان، نانی که آن را روی سنگ ریزه (ریگ) داغ تنور سنگکپزی میپزند. نان سنگک از مطبوعترین نانهای بازاری شهری و سفره ایرانی بوده است. پیشه سنگکپزی ظاهراً با گسترش شهرها و نظام یافتن بازارهای بزرگ شهری در ایران پدید آمده است. زمان و محل پیدایی پیشه سنگکپزی و پختن نان سنگک و مردمانی که نخستین بار پختن این نوع نان را آغاز و رایج کردند، معلوم نیست. بنابر تاریخ مکتوب، این نان در دوره صفوی (907-1148ق/1502-1736م) در ایران شناخته و رایج بوده و در بسیاری از شهرها پخته میشده است. در لغتنامه برهان قاطع[۱]، نوشته 1062ق، و در سیاحتنامه شاردن از نان سنگک و پخت آن بر روی سنگریزه در برخی از شهرهای ایران تعریف و وصف شده است[۲].
نان سنگک را با خمیری که در آب مخلوط ترش و نمک خوب ورز دادهاند، و خوب «چاقشده» و «جاافتاده» (پرورده و رسیده شده) است، میپزند. پزندگان نان سنگک، «شاطر» و «نانْگیر» (کارگران پشت پارو یا نان پزان) و «آتَشْ اَنداز» و «دستْ به سیخ» (کارگران پای تنور یا نان درآران) باید در کار پختن نان فندان و ورزیده و چابک باشند، تا نانهای سنگک همه از لحاظ شکل یک اندازه و قوارهدار، و از لحاظ پختگی همه مغز پخت و یک نواخت آتش دیده و برشته باشند[۳].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ خلفتبریزی، محمدحسین (1361). برهان قاطع. به کوشش محمد معین، تهران: امیرکبیر، 2/ذیل «سنگک»، ص1179.
- ↑ شاردن، ژان (1374). سفرنامه شاردن. ترجمه اقبال یغمایی. تهران: توس، 2/ .
- ↑ بلوکباشی، علی (1374). «واژه سنگک و پیشه سنگکپزی در ایران»، هنر و مردم. انتشارات وزارت فرهنگ و هنر، شماره 74-75، ص31، 42، شماره 76، ص47-51.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
علی بلوکباشی