حقیقت: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
اصغر دادبه | اصغر دادبه | ||
[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۲
حقیقت، در لغت به معنی راستی و درستی و نیز به معنی اصل هر چیز و واقع امر است. از دیدگاه فلسفی و عرفانی، حقیقت در چهار معنی به کار میرود:
1) در معنی هستیشناسی
حقیقت در این معنی عبارت است از حقیقت مطلق، یا وجود مطلق که در دین از آن به خدا تعبیر میشود. در فلسفه با روش عقلی ـ استدلالی و در عرفان با روش شهودی از ذات و صفات و افعال وجود مطلق (= حقیقت مطلق = خدا) بحث میشود. از منظر عرفانی، حقیقت مطلق دارای دو چهره است: چهره نهان که واحد است و چهره اشکار که کثیر مینماید،[۱] امّا این کثرت، که عبارت است از جهان یا موجودات گوناگون، کثرتی ظاهری است، نه واقعی و این از آن روست که وجود یگانه مطلق، یک حقیقت است که به صور گوناگون متجلی میشود[۲]. اهل عرفان، به ویژه شاعران عارف از حقیقت مطلق یگانه به آفتاب و به خورشید تعبیر کردهاند و از آفتاب یا خورشید حقیقت سخن گفتهاند:
«... تا به خلوتگه خورشید [= حقیقت] رسی چرخ زنان»[۳] و «...که به خورشید [= حقیقت] رسیدیم و غبار [= شک و کثرت] آخر شد»[۴]
2) در معنی جهانشناسی
حقیقت در این معنی عبارت است از عالم ملکوت، که همان عالَم غیب و عالم معناست و در برابر عالم ملک، عالم شهادت و عالم صورت قرار دارد[۵][۶] و از آن به عالم مجردات نیز تعبیر میشود.
3) در معنی معرفتشناسی
از این دیدگاه، حقیقت، عین معرفت است و سالک در سیر و سلوک باطنی و معنوی خود از شریعت به طریقت میرسد و با طی طریقت، به معرفت حق، که همان حقیقت است نائل میآید[۷][۸]. شریعت، آداب و احکام دینی است که به وسیله پیامبر به مردم ابلاغ میشود و سالک راه حق باید نخست، این آداب و احکام را به طور کامل رعایت کند. طریقت، روشی است که سالک باید در سیر به سوی حقیقت در پیش گیرد [←طریقت] تا به حقیقت [= معرفت] برسد[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ لاهیجی، شرح گلشنراز. چاپ زوّار، ص416.
- ↑ لاهیجی، شرح گلشنراز. ص17، 320، 414.
- ↑ حافظ، دیوان. چاپ قزوینی – غنی، غزل 387 بیت 3.
- ↑ حافظ، دیوان. چاپ سلیم نیساری، غزل.
- ↑ رازی، نجمالدین. مرصادالعباد. چاپ ریاحی، ص46.
- ↑ لاهیجی، شرح گلشنراز. ص435.
- ↑ لاهیجی، شرح گلشنراز. ص246 – 248، 252، 260.
- ↑ رازی، نجمالدین. مرصادالعباد. ص216.
- ↑ لاهیجی، شرح گلشنراز. ص26- 27، 246 – 247.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
اصغر دادبه