فروغی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''فروغي،''' خاندان، اعضاي خاندان فروغي اغلب از رجال عالم و شاعر و سياستمدار بودند كه از دوره صفويه تا پايان دوره پهلوي در عرصههاي مختلف فعاليت داشتند. محمدحسين فروغي(ذكاءالملك اول) متولد اصفهان و فرزند محمد مهدي ارباب اصفهاني. اديب و نويسنده...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''فروغی،''' خاندان، اعضای خاندان فروغی اغلب از رجال عالم و شاعر و سیاستمدار بودند كه از دوره صفویه تا پایان [[سلسله پهلوی|دوره پهلوی]] در عرصههای مختلف فعالیت داشتند. | ||
محمدحسین فروغی(ذكاءالملك اول) متولد اصفهان و فرزند محمد مهدی ارباب اصفهانی. ادیب و نویسنده بود كه توسط صنیعالدوله وزیر انطباعات وارد دربار ناصرالدین شاه شد و با دستور شاه تخلص فروغی را انتخاب كرد و به مدیریت و مترجمی دارالطباعه و مدتی بعد (1308ق / ؟م) به ریاست آنجا منصوب و در آن زمان از طرف شاه به ذكاءالملك ملقب شد.<sup>1</sup> وی در بقیه عمر خویش به غیر از انتشار روزنامه تربیت<sup>*</sup> (1314 تا 1325ق / ؟م) به تدریس و مدیریت مدرسه علوم سیاسی مشغول بود و در سن 70 سالگی درگذشت.<sup>2</sup> | |||
محمدعلی فروغی (ذكاءالملك دوم)، فرزند محمد حسین در متولد شد. وی در سن دوازده سالگی به دارالفنون رفته و در رشته ادبیات به تحصیل پرداخت و دست به ترجمه و تألیف مقالاتی فلسفی و تاریخی برای روزنامه تربیت زد.<sup>3</sup> وی همچنین به ترجمه كتابهایی برای تدریس در مدرسه علوم سیاسی زد و از اولین ترجمههای او میتوان به ''ثروت ملل'' و ''تاریخ ملل مشرق زمین'' اشاره كرد. با رسیدن محمدحسین ذكاءالملك به ریاست مدرسه علوم سیاسی وی نیز به معاونت و تدریس تاریخ در آنجا انتخاب شد.<sup>4</sup> وی در دوره اول مجلس شورای ملی رئیس دفتر و در دوره دوم و سوم مجلس از تهران به وكالت و در دوره دوم به ریاست مجلس انتخاب شد. وی از 1329 تا 1333 / ؟م به ترتیب به وزارت دارائی، وزارت دادگستری، ریاست دیوان عالی كشور رسید. در واقع وی در مدت حیات خود پنج بار وزیر خارجه، چهار بار وزیر دارائی، سه بار وزیر دادگستری، چهار بار وزیر جنگ، یك بار وزیر اقتصاد ملی و دربار و چهار بار نخست وزیری را برعهده داشت.<sup>5</sup> وی اولین و آخرین نخست وزیر رضاشاه بود و نقش مهمی در روی كار آمدن محمدرضا شاه پهلوی و تثبیت قدرت او در زمان اشغال ایران (شهریور 1320) داشت.<sup>6</sup> پس از آن از نخست وزیری استعفا داد و مدتی وزارت دربار را داشت. | |||
در دوران رضاشاه، از | در دوران رضاشاه، از وقایع مهم نخست وزیری او تشكیل كنگره هزاره فردوسی، افتتاح دانشگاه تهران، تشكیل فرهنگستان بود.<sup>7</sup> پس از واقعه مسجد گوهرشاد وی از نخست وزیری بر كنار و به مدت شش سال خانهنشین شد. كه در این مدت به ترجمه آثاری چون ''سیر حكمت در اروپا، حكمت سقراط'' و ''آئین سخنوری'' و ''تصحیح گلستان'' و ''بوستان سعدی، شاهنامه فردوسی'' و ''خمسه نظامی'' و مقالات ارزشمند دیگری پرداخت.<sup>8</sup> در اواخر عمر پس از بركناری از وزارت دربار به سفارت ایران در واشنگتن انتخاب شد.<sup>9</sup> ولی قبل از حركت براثر عارضه قلبی در 5 آذر 1321 در سن 67 سالگی درگذشت.<sup>10</sup> | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1. بامداد، | 1. بامداد، مهدی. '''''شرح حال رجال ایران ('''''در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384. | ||
2. ملكزاده، | 2. ملكزاده، مهدی. '''''تاریخ انقلاب مشروطیت ایران'''''. تهران: علمی، 1363، ص193- 192. | ||
3. | 3. طلوعی، محمود. '''''بازیگران عصر پهلوی'''''. ج1، تهران: علم، 1373، ص45- 17. | ||
4. | 4. مستوفی، عبدالله. '''''شرح زندگانی من'''''. ج2، تهران: زوار، 1371، ص14- 313. | ||
5. | 5. اتحادیه (نظام مافی)، منصور. '''''پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت در تهران'''''. تهران: گستره، 1361، ص262 به بعد. | ||
6. | 6. رجاییزاده، جلالاندر؛ جدیدی، مختار. '''''پهلویها'''''. ج2، تهران: مؤسسه فرهنگی و پژوهشی و نثر و نظر، 1378، ص336. | ||
7. مسعود، بهنود. '''''از | 7. مسعود، بهنود. '''''از سید ضیاء تا بختیار'''''. تهران: جاویدان، 1374، ص133- 127. | ||
8. | 8. عاقلی، باقر. '''''شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران'''''. ج2، تهران: گفتار، 1380، ص 1120- 1107. | ||
9. | 9. عاقلی، باقر. '''''ذكاءالملك فروغی و شهریور 1320.''''' تهران: علمی و سخن. 1367، ص16- 15. | ||
10. فردوست، | 10. فردوست، حسین. '''''ظهور و سقوط سلطنت پهلوی'''''. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44. | ||
'''اکبر قاسمی''' | '''اکبر قاسمی''' | ||
نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۸
فروغی، خاندان، اعضای خاندان فروغی اغلب از رجال عالم و شاعر و سیاستمدار بودند كه از دوره صفویه تا پایان دوره پهلوی در عرصههای مختلف فعالیت داشتند.
محمدحسین فروغی(ذكاءالملك اول) متولد اصفهان و فرزند محمد مهدی ارباب اصفهانی. ادیب و نویسنده بود كه توسط صنیعالدوله وزیر انطباعات وارد دربار ناصرالدین شاه شد و با دستور شاه تخلص فروغی را انتخاب كرد و به مدیریت و مترجمی دارالطباعه و مدتی بعد (1308ق / ؟م) به ریاست آنجا منصوب و در آن زمان از طرف شاه به ذكاءالملك ملقب شد.1 وی در بقیه عمر خویش به غیر از انتشار روزنامه تربیت* (1314 تا 1325ق / ؟م) به تدریس و مدیریت مدرسه علوم سیاسی مشغول بود و در سن 70 سالگی درگذشت.2
محمدعلی فروغی (ذكاءالملك دوم)، فرزند محمد حسین در متولد شد. وی در سن دوازده سالگی به دارالفنون رفته و در رشته ادبیات به تحصیل پرداخت و دست به ترجمه و تألیف مقالاتی فلسفی و تاریخی برای روزنامه تربیت زد.3 وی همچنین به ترجمه كتابهایی برای تدریس در مدرسه علوم سیاسی زد و از اولین ترجمههای او میتوان به ثروت ملل و تاریخ ملل مشرق زمین اشاره كرد. با رسیدن محمدحسین ذكاءالملك به ریاست مدرسه علوم سیاسی وی نیز به معاونت و تدریس تاریخ در آنجا انتخاب شد.4 وی در دوره اول مجلس شورای ملی رئیس دفتر و در دوره دوم و سوم مجلس از تهران به وكالت و در دوره دوم به ریاست مجلس انتخاب شد. وی از 1329 تا 1333 / ؟م به ترتیب به وزارت دارائی، وزارت دادگستری، ریاست دیوان عالی كشور رسید. در واقع وی در مدت حیات خود پنج بار وزیر خارجه، چهار بار وزیر دارائی، سه بار وزیر دادگستری، چهار بار وزیر جنگ، یك بار وزیر اقتصاد ملی و دربار و چهار بار نخست وزیری را برعهده داشت.5 وی اولین و آخرین نخست وزیر رضاشاه بود و نقش مهمی در روی كار آمدن محمدرضا شاه پهلوی و تثبیت قدرت او در زمان اشغال ایران (شهریور 1320) داشت.6 پس از آن از نخست وزیری استعفا داد و مدتی وزارت دربار را داشت.
در دوران رضاشاه، از وقایع مهم نخست وزیری او تشكیل كنگره هزاره فردوسی، افتتاح دانشگاه تهران، تشكیل فرهنگستان بود.7 پس از واقعه مسجد گوهرشاد وی از نخست وزیری بر كنار و به مدت شش سال خانهنشین شد. كه در این مدت به ترجمه آثاری چون سیر حكمت در اروپا، حكمت سقراط و آئین سخنوری و تصحیح گلستان و بوستان سعدی، شاهنامه فردوسی و خمسه نظامی و مقالات ارزشمند دیگری پرداخت.8 در اواخر عمر پس از بركناری از وزارت دربار به سفارت ایران در واشنگتن انتخاب شد.9 ولی قبل از حركت براثر عارضه قلبی در 5 آذر 1321 در سن 67 سالگی درگذشت.10
مآخذ:
1. بامداد، مهدی. شرح حال رجال ایران (در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384.
2. ملكزاده، مهدی. تاریخ انقلاب مشروطیت ایران. تهران: علمی، 1363، ص193- 192.
3. طلوعی، محمود. بازیگران عصر پهلوی. ج1، تهران: علم، 1373، ص45- 17.
4. مستوفی، عبدالله. شرح زندگانی من. ج2، تهران: زوار، 1371، ص14- 313.
5. اتحادیه (نظام مافی)، منصور. پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت در تهران. تهران: گستره، 1361، ص262 به بعد.
6. رجاییزاده، جلالاندر؛ جدیدی، مختار. پهلویها. ج2، تهران: مؤسسه فرهنگی و پژوهشی و نثر و نظر، 1378، ص336.
7. مسعود، بهنود. از سید ضیاء تا بختیار. تهران: جاویدان، 1374، ص133- 127.
8. عاقلی، باقر. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. ج2، تهران: گفتار، 1380، ص 1120- 1107.
9. عاقلی، باقر. ذكاءالملك فروغی و شهریور 1320. تهران: علمی و سخن. 1367، ص16- 15.
10. فردوست، حسین. ظهور و سقوط سلطنت پهلوی. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44.
اکبر قاسمی