عَسَس: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''عَسَس،''' نگهبان و پاسبان شب در محلهها و بازار شهر. عسس را در برخی دورهها گِزمه (واژة ترکی) و «احداس» (درست کلمه احداث) (حاکم شب) و «میرشب» نیز مینامیدند.<sup>1</sup> در قدیم هر محلّة شهر، و به ویژه محلة بازار شهرها، یک یا چند عسس یا گزمه داشت که ش...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''عَسَس،''' نگهبان و پاسبان شب در محلهها و بازار شهر. | '''عَسَس،''' نگهبان و پاسبان شب در محلهها و [[بازار]] شهر. | ||
عسس را در برخی دورهها گِزمه ( | عسس را در برخی دورهها گِزمه (واژه ترکی) و «احداس» (درست کلمه احداث) (حاکم شب) و «میرشب» نیز مینامیدند.<sup>1</sup> در قدیم هر محلّه شهر، و به ویژه محله بازار شهرها، یک یا چند عسس یا گزمه داشت که شبها میگردیدند و از خانهها و دکانها و اموال مردم پاسداری میکردند. این عسسها زیر نظر امیر عسس یا عسسباشی خدمت میکردند و عسسباشی یکی از معاونان داروغه<sup>*</sup> بود.<sup>2</sup> امیر عسس با ضابطین خود هر شب ولگردان و رُنُود و اوباش را به چنگ میآوردند و تبهکاران را تأدیب و تنبیه و بیگناهان و پیشهکاران را جریمه میکردند و از آنان «رسم عَسسی» (جریمه برای شبگردی» میگرفتند.<sup>3</sup> بنابر گزارش ارنست هولتسر [1]در 1863- 1883م/ 1280- 1301ق در اصفهان هر محله یک سرگزمه (امیر عسس) و 6 گزمه داشت.<sup>4</sup> | ||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
'''''مآخذ:''''' | '''''مآخذ:''''' | ||
1. ''''' | 1. '''''تذکره''''' '''''الملوک'''''. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بینا، 1332ش، 48- 49؛ مینورسکی، ولادمیر. '''''سازمان اداری حکومت صفوی.''''' ترجمه مسعود رجبنیا، تهران: زوار، 1334ش، 153؛ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1356ش، 2/1733. | ||
2. کمپفر، انگلبرت. ''''' | 2. کمپفر، انگلبرت. '''''سفرنامه''''' '''''کمپفر'''''. ترجمه کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، 104؛ مینورسکی، همانجا. | ||
3. کمپفر، 104، 106؛ پطروشفسکی، ایلیاپاولویچ. '''''کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول'''''. | 3. کمپفر، 104، 106؛ پطروشفسکی، ایلیاپاولویچ. '''''کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول'''''. ترجمه کریم کشاورز، تهران: انتشارات نیل، 1355ش، 2/646؛ مینورسکی، همانجا. | ||
4. هولتسر، ارنست. '''''ایران در یک صد و سیزده سال پیش'''''. | 4. هولتسر، ارنست. '''''ایران در یک صد و سیزده سال پیش'''''. ترجمه محمدعاصمی، تهران: مرکز مردمشناسی ایران، 1355ش، 11. | ||
علی بلوکباشی | علی بلوکباشی | ||
----[1]. Ernst Höltzer | ----[1]. Ernst Höltzer | ||
نسخهٔ ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۹
عَسَس، نگهبان و پاسبان شب در محلهها و بازار شهر.
عسس را در برخی دورهها گِزمه (واژه ترکی) و «احداس» (درست کلمه احداث) (حاکم شب) و «میرشب» نیز مینامیدند.1 در قدیم هر محلّه شهر، و به ویژه محله بازار شهرها، یک یا چند عسس یا گزمه داشت که شبها میگردیدند و از خانهها و دکانها و اموال مردم پاسداری میکردند. این عسسها زیر نظر امیر عسس یا عسسباشی خدمت میکردند و عسسباشی یکی از معاونان داروغه* بود.2 امیر عسس با ضابطین خود هر شب ولگردان و رُنُود و اوباش را به چنگ میآوردند و تبهکاران را تأدیب و تنبیه و بیگناهان و پیشهکاران را جریمه میکردند و از آنان «رسم عَسسی» (جریمه برای شبگردی» میگرفتند.3 بنابر گزارش ارنست هولتسر [1]در 1863- 1883م/ 1280- 1301ق در اصفهان هر محله یک سرگزمه (امیر عسس) و 6 گزمه داشت.4
مآخذ:
1. تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بینا، 1332ش، 48- 49؛ مینورسکی، ولادمیر. سازمان اداری حکومت صفوی. ترجمه مسعود رجبنیا، تهران: زوار، 1334ش، 153؛ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1356ش، 2/1733.
2. کمپفر، انگلبرت. سفرنامه کمپفر. ترجمه کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، 104؛ مینورسکی، همانجا.
3. کمپفر، 104، 106؛ پطروشفسکی، ایلیاپاولویچ. کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول. ترجمه کریم کشاورز، تهران: انتشارات نیل، 1355ش، 2/646؛ مینورسکی، همانجا.
4. هولتسر، ارنست. ایران در یک صد و سیزده سال پیش. ترجمه محمدعاصمی، تهران: مرکز مردمشناسی ایران، 1355ش، 11.
علی بلوکباشی
[1]. Ernst Höltzer