ثریا: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''[[ثریا]]'''؛ هفتهنامة سیاسی، اجتماعی و ادبی که در 14 جمادیالآخر 1316ق / 2 نوامبر 1898م در قاهره تأسیس گردید و طی سه دوره به مدیریت علیمحمد خان کاشانی و سپس سیدفرجالله حسینی کاشانی در شهرهای قاهره، [[استان تهران|تهران]] و [[کاشان]] منتشر شد. | ||
''' | '''ثریای قاهره: '''این هفتهنامه در مصر در دو دوره انتشار یافته است: دورة اول، از 14 جمادیالآخر 1316ق / ؟م تا 20 محرم 1318ق / 20 مه 1900م شامل 16 تا 18 صفحه به صورت سربی انتشار مییافت. علیمحمد خان کاشانی، صاحب امتیاز و نویسنده و به شراکت سیدفرجالله حسینی کاشانی گردانندگان آن به شمار میآمدند. نام نشریه به خط نستعلیق درشت نوشته شده بود و در عنوان هر شماره این عبارتها به چشم میخورد: «ثریا روزنامهای است که از هرگونه وقایع پولتیکی و سیاسی و علوم و فنون و صنایع و ادبیات و تجارت و غیره بحث میکند و نیز مقالاتی که به حال دولت و ملت باشد به کمال ممنونیت طبع و نشر مینماید.». نیز در همان صفحة عنوان قیمت آبونة سالیانة آن در ممالک ایران، عثمانی، قفقاز و سایر شهرهای روسیه و در ممالک فرنگستان و آمریکا و هندوستان و چین، مصر را ذکر میکرد. علیمحمد خان دربارة تأسیس و نشر روزنامة ثریا در اولین شمارة سال اول، پس از «خطبه» در سبب نگارش ـ «میهن دوستی، تمدن، تربیت و آگاه کردن هموطنان را از سیاستهای غربیان» انگیزههای اصلی خود دانسته است. شمارههای 1 تا 50 در سال اول، در 16 صفحه و به صورت سربی طبع میگردید و با آنکه شمارة 51 آغازگرِ سال دوم به شمار میآمد، امّا به دلیل مطابقت نمودن شمارة اولِ سال دوم با تولّد مظفرالدین شاه، از شمارة 51 صرفنظر کرده و به نفع مشترکین جزو سال اول محسوب کردند و شمارة اول سال دوم به تاریخ 16 جمادیالثانی 1317ق / 25 اکتبر 1899م چاپ و منتشر شد با این تفاوت که تعداد صفحات ثریای سال دوم به 18 افزایش یافت. ظاهراً از سال دوم ثریا در مصر فقط 18 شماره منتشر و سپس توقیف و تعطیل شده است.<sup>1</sup> | ||
از جمله مندرجات | از جمله مندرجات ثریا شامل حوادث ایران، اخبار مفصل ایران و در مواردی اخبار جهان بود. خبرهای ایران توسط خبرنگاران و موکّلان علیمحمد خان در ایران تهیه میشد. | ||
بهار سبک نثر | بهار سبک نثر علیمحمد خان را به دلیل ذوق وی قابل توجه دانسته<sup>2</sup> و دربارة سبک نثر جراید دورة مشروطه بر این باور است که با وجودی که جراید فارسی پیش از مشروطه، غالباً به سبک قدیم بود و با توجه به این نکته که مقالات جراید آن عصر با شیوایی و لطافت، کم عمق بوده؛ اما مقالات علیمحمد خان را بسیار مؤثر، پر حرارت و مفید ارزیابی کرده و وی را در شمار نویسندگانی آورده است که لغات فرنگی، ترجمة واژگان و تعبیرات خارجی را وارد زبان فارسی کرده است.<sup>3</sup> کسروی گفتارهای تند این نویسنده را ستوده و ارزش ثریا را قائم به وجود نویسندة آن دانسته است<sup>4</sup> و نیز ادوارد براون، ثریا را گرانقدرترین و ارزشمندترین نشریة دورة استبداد محسوب کرده است.<sup>5</sup> | ||
دورة دوم | دورة دوم ثریا در مصر از 20 محرم 1318ق شروع به انتشار کرد صاحب امتیاز آن سیدفرجالله حسینی کاشانی، شریک سابق علیمحمد خان، بود. این هفتهنامه به سبک و سیاق سابق انتشار یافت. صدرهاشمی ثریا را تا شمارة 36 سال دوم مورخ 20 جمادیالاول 1318ق دیده است و به نظر ایشان، این هفتهنامه، به علت توقیف در مصر منتشر نگردید؛<sup>6</sup> برخی گفتهاند انتشار ثریا تا 10 رجب همان سال ادمه داشته است.<sup>7</sup> | ||
2. | 2. ثریای تهران: با مدیریت سیدفرجالله به تاریخ 22 رجب 1321ق<sup>8</sup> و به روایتی 24 محرم 1321ق<sup>9</sup> در تهران انتشار یافت و احتمالاً تا انقلاب مشروطه منتشر میشده است<sup>10</sup> اما ناصرالدین پروین زمان خاتمة آن را 16 ذیحجة 1323ق آورده است. دربارة ثریای تهران برخی از محققان معاصر نظر مساعد نداشتهاند و آن را نشریة مفید و وزینی به شمار نیاوردهاند.<sup>11</sup> | ||
3. | 3. ثریای کاشان: هفتهنامة ثریا در کاشان به مدیریت و دبیری سیدفرجالله حسینی کاشانی به تاریخ 25 ذیقعدةالحرام 1327ق، / 10 دسامبر 1909م در 4 صفحه به صورت سربی منتشر شد. انتشار ثریا در کاشان مصادف با دوازدهمین سال حیات ثریا بود و بدین علت، در عنوان هر شماره، سال دوازده هم ذکر شده است. سیدفرجالله در مقالة افتتاحیة شمارة اول 1327ق پس از یادکردی از شهدای مشروطه «مدنیت، معرفت، حفظ مشروطه و آگاهی از وقایع و حوادث شهری» را از اهداف ثریا به شمار آورده است. ثریا پس از نشر چند شماره دچار تغییراتی اندک گردید و این تغییرات به مدیرت سیدفرجالله حسینی و دبیری فخرالواعظین انجامید. ثریا، در هر هفته، دو بار منتشر میشد و کوشش مدیر آن، یومیه کردن این هفتهنامه بود. محمد صدرهاشمی تا شمارة 12 از سال دوازدهم، مورخ 6 صفر 1328ق را دیده و گزارش کرده است و از طول انتشار و خاتمة آن اظهار بیاطلاعی نموده است.<sup>12</sup> | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1. | 1. صدرهاشمی، محمد. '''''تاریخ جرائد و مجلات ایران'''''. اصفهان: 1363، ج 2، ص 155. | ||
2. بهار. ''''' | 2. بهار. '''''سبکشناسی'''''. تهران: 1369، ج 3، ص 346. | ||
3. همان، ص 401. | 3. همان، ص 401. | ||
4. | 4. کسروی، احمد. '''''تاریخ مشروطة ایران'''''. تهران: 1349، ص 41. | ||
5. براون، ادوارد. ''''' | 5. براون، ادوارد. '''''تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دورة مشروطیت.''''' محمد عباسی، تهران: 1341، ص 305. | ||
6. | 6. صدرهاشمی، ص 155. | ||
7. | 7. پروین، ناصرالدین. '''''تاریخ روزنامهنگاری ایرانیان و دیگر پارسینویسان.''''' تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1379، ج 2، ص 402. | ||
8. | 8. صدرهاشمی، ص 155. | ||
9. | 9. پروین، ص 402. | ||
10. | 10. صدرهاشمی، ص 155. | ||
11. | 11. کسروی، ص 41؛ پروین، ص 402. | ||
12. | 12. صدرهاشمی، ص 158. | ||
جمیله اعظمیان | جمیله اعظمیان | ||
نسخهٔ ۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۱
ثریا؛ هفتهنامة سیاسی، اجتماعی و ادبی که در 14 جمادیالآخر 1316ق / 2 نوامبر 1898م در قاهره تأسیس گردید و طی سه دوره به مدیریت علیمحمد خان کاشانی و سپس سیدفرجالله حسینی کاشانی در شهرهای قاهره، تهران و کاشان منتشر شد.
ثریای قاهره: این هفتهنامه در مصر در دو دوره انتشار یافته است: دورة اول، از 14 جمادیالآخر 1316ق / ؟م تا 20 محرم 1318ق / 20 مه 1900م شامل 16 تا 18 صفحه به صورت سربی انتشار مییافت. علیمحمد خان کاشانی، صاحب امتیاز و نویسنده و به شراکت سیدفرجالله حسینی کاشانی گردانندگان آن به شمار میآمدند. نام نشریه به خط نستعلیق درشت نوشته شده بود و در عنوان هر شماره این عبارتها به چشم میخورد: «ثریا روزنامهای است که از هرگونه وقایع پولتیکی و سیاسی و علوم و فنون و صنایع و ادبیات و تجارت و غیره بحث میکند و نیز مقالاتی که به حال دولت و ملت باشد به کمال ممنونیت طبع و نشر مینماید.». نیز در همان صفحة عنوان قیمت آبونة سالیانة آن در ممالک ایران، عثمانی، قفقاز و سایر شهرهای روسیه و در ممالک فرنگستان و آمریکا و هندوستان و چین، مصر را ذکر میکرد. علیمحمد خان دربارة تأسیس و نشر روزنامة ثریا در اولین شمارة سال اول، پس از «خطبه» در سبب نگارش ـ «میهن دوستی، تمدن، تربیت و آگاه کردن هموطنان را از سیاستهای غربیان» انگیزههای اصلی خود دانسته است. شمارههای 1 تا 50 در سال اول، در 16 صفحه و به صورت سربی طبع میگردید و با آنکه شمارة 51 آغازگرِ سال دوم به شمار میآمد، امّا به دلیل مطابقت نمودن شمارة اولِ سال دوم با تولّد مظفرالدین شاه، از شمارة 51 صرفنظر کرده و به نفع مشترکین جزو سال اول محسوب کردند و شمارة اول سال دوم به تاریخ 16 جمادیالثانی 1317ق / 25 اکتبر 1899م چاپ و منتشر شد با این تفاوت که تعداد صفحات ثریای سال دوم به 18 افزایش یافت. ظاهراً از سال دوم ثریا در مصر فقط 18 شماره منتشر و سپس توقیف و تعطیل شده است.1
از جمله مندرجات ثریا شامل حوادث ایران، اخبار مفصل ایران و در مواردی اخبار جهان بود. خبرهای ایران توسط خبرنگاران و موکّلان علیمحمد خان در ایران تهیه میشد.
بهار سبک نثر علیمحمد خان را به دلیل ذوق وی قابل توجه دانسته2 و دربارة سبک نثر جراید دورة مشروطه بر این باور است که با وجودی که جراید فارسی پیش از مشروطه، غالباً به سبک قدیم بود و با توجه به این نکته که مقالات جراید آن عصر با شیوایی و لطافت، کم عمق بوده؛ اما مقالات علیمحمد خان را بسیار مؤثر، پر حرارت و مفید ارزیابی کرده و وی را در شمار نویسندگانی آورده است که لغات فرنگی، ترجمة واژگان و تعبیرات خارجی را وارد زبان فارسی کرده است.3 کسروی گفتارهای تند این نویسنده را ستوده و ارزش ثریا را قائم به وجود نویسندة آن دانسته است4 و نیز ادوارد براون، ثریا را گرانقدرترین و ارزشمندترین نشریة دورة استبداد محسوب کرده است.5
دورة دوم ثریا در مصر از 20 محرم 1318ق شروع به انتشار کرد صاحب امتیاز آن سیدفرجالله حسینی کاشانی، شریک سابق علیمحمد خان، بود. این هفتهنامه به سبک و سیاق سابق انتشار یافت. صدرهاشمی ثریا را تا شمارة 36 سال دوم مورخ 20 جمادیالاول 1318ق دیده است و به نظر ایشان، این هفتهنامه، به علت توقیف در مصر منتشر نگردید؛6 برخی گفتهاند انتشار ثریا تا 10 رجب همان سال ادمه داشته است.7
2. ثریای تهران: با مدیریت سیدفرجالله به تاریخ 22 رجب 1321ق8 و به روایتی 24 محرم 1321ق9 در تهران انتشار یافت و احتمالاً تا انقلاب مشروطه منتشر میشده است10 اما ناصرالدین پروین زمان خاتمة آن را 16 ذیحجة 1323ق آورده است. دربارة ثریای تهران برخی از محققان معاصر نظر مساعد نداشتهاند و آن را نشریة مفید و وزینی به شمار نیاوردهاند.11
3. ثریای کاشان: هفتهنامة ثریا در کاشان به مدیریت و دبیری سیدفرجالله حسینی کاشانی به تاریخ 25 ذیقعدةالحرام 1327ق، / 10 دسامبر 1909م در 4 صفحه به صورت سربی منتشر شد. انتشار ثریا در کاشان مصادف با دوازدهمین سال حیات ثریا بود و بدین علت، در عنوان هر شماره، سال دوازده هم ذکر شده است. سیدفرجالله در مقالة افتتاحیة شمارة اول 1327ق پس از یادکردی از شهدای مشروطه «مدنیت، معرفت، حفظ مشروطه و آگاهی از وقایع و حوادث شهری» را از اهداف ثریا به شمار آورده است. ثریا پس از نشر چند شماره دچار تغییراتی اندک گردید و این تغییرات به مدیرت سیدفرجالله حسینی و دبیری فخرالواعظین انجامید. ثریا، در هر هفته، دو بار منتشر میشد و کوشش مدیر آن، یومیه کردن این هفتهنامه بود. محمد صدرهاشمی تا شمارة 12 از سال دوازدهم، مورخ 6 صفر 1328ق را دیده و گزارش کرده است و از طول انتشار و خاتمة آن اظهار بیاطلاعی نموده است.12
مآخذ:
1. صدرهاشمی، محمد. تاریخ جرائد و مجلات ایران. اصفهان: 1363، ج 2، ص 155.
2. بهار. سبکشناسی. تهران: 1369، ج 3، ص 346.
3. همان، ص 401.
4. کسروی، احمد. تاریخ مشروطة ایران. تهران: 1349، ص 41.
5. براون، ادوارد. تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دورة مشروطیت. محمد عباسی، تهران: 1341، ص 305.
6. صدرهاشمی، ص 155.
7. پروین، ناصرالدین. تاریخ روزنامهنگاری ایرانیان و دیگر پارسینویسان. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1379، ج 2، ص 402.
8. صدرهاشمی، ص 155.
9. پروین، ص 402.
10. صدرهاشمی، ص 155.
11. کسروی، ص 41؛ پروین، ص 402.
12. صدرهاشمی، ص 158.
جمیله اعظمیان