چاووش خوانی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''چاووشخوانی'''، خواندن اشعار مذهبی با صدایی رسا و آهنگین در ستایش پیامبر (ص) و خاندان او در پیشاپیش زائران. | '''چاووشخوانی'''، خواندن اشعار مذهبی با صدایی رسا و آهنگین در ستایش پیامبر (ص) و خاندان او در پیشاپیش زائران. | ||
کلمه چاووش[ cavoš] [[ترکی]] و به معنای فرمانده لشکر و سرپرست قافله است<ref>شفیعی كدكنی، محمدرضا. '''''اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید محمد بن منور'''''. تهران: 1366، ج 2، ص 639.</ref><ref>استرآبادی، مهدی. '''''(سنگلاخ)، روشن خیاوی'''''. 1374، ذیل چاووش.</ref>. این نوع اشعار را چاووشی<ref>فرهنگنامه ادبی فارسی، '''''دانشنامه ادب پارسی'''''. ج 2، تهران: 1376، ذیل چاووشی.</ref> و خواننده آن را چاووش<ref>دبیرسیاقی، محمد. '''''مقالات دهخدا'''''. ج 1، تهران: 1358، ص 275. </ref> یا چاووشخوان مینامند. چاووش در تمام طول راه سفر زیارتی پیشاپیش زائران حرکت میکند و برنامهریزی و مسئولیت سفر نیز به عهده اوست<ref>دالمانی، هانری رنه. '''''از خراسان تا بختیاری'''''. ترجمه غلامرضا سمیعی، تهران: 1378، ج 1، ص 260. </ref>. | |||
او عَلَمی سه گوش و سبز رنگ دارد که روی آن معمولاً تصاویری از زیارتگاهها و شعاری مناسب حال نقش شده است. چاووش [[عَلَم]] را در محلهای عمومی نصب و یا بر دوش گرفته با خواندن اشعاری مردم را به سفر زیارتی<ref>عناصری، جابر. '''''درآمدی بر نمایش و نیایش در ایران'''''. تهران: 1366، ص 136.</ref> دعوت میکند. او اگر سیّد باشد پارچهای سبزرنگ به دور گردن و در غیر این صورت شالی سیاه رنگ بر خود میپیچد<ref>یوسفی، غلامحسین. '''''«چاووش»، ماهنامه فرهنگی و هنری کلک'''''. ش 14-15، 1370.</ref>. | |||
این | چاووش به جز صدای خوش باید حافظهای قوی نیز داشته باشد، مراسم زیارت و دعاها را بداند و جادهها و زیارتگاهها را بشناسد. پس از پایان اعمال زیارت و در مراجعت زایران، او قبل از دیگران باز میگردد تا خبر ورود زائران را به خانوادهای ایشان برساند. معمولاً خانواده زائران پس از شنیدن خبر هدیهای نیز<ref>'''''دایره المعارف ایرانیکا'''''، ذیل "cavoš".</ref> به او میدهند. امروزه این حرفه همچون گذشته متداول نیست و فقط در سفرهای زیارتی اشعاری به مناسبت خوانده میشود<ref>تلخیص از مقاله چاووش خوانی، مریم میرفخرائی، در '''''دایره المعارف کودکان و نوجوانان'''''، ج 11، ص. 1384.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[ترکی]] | |||
* [[عَلَم]] | |||
1- شفیعی | == مآخذ == | ||
1- شفیعی کدکنی، محمدرضا. '''''اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید محمد بن منور'''''. تهران: 1366، ج 2، ص 639. | |||
2- استرآبادی، مهدی. '''''(سنگلاخ)، روشن خیاوی'''''. 1374، ذیل چاووش. | 2- استرآبادی، مهدی. '''''(سنگلاخ)، روشن خیاوی'''''. 1374، ذیل چاووش. | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۵: | ||
6- عناصری، جابر. '''''درآمدی بر نمایش و نیایش در ایران'''''. تهران: 1366، ص 136. | 6- عناصری، جابر. '''''درآمدی بر نمایش و نیایش در ایران'''''. تهران: 1366، ص 136. | ||
7- یوسفی، غلامحسین. '''''«چاووش»، ماهنامه فرهنگی و هنری | 7- یوسفی، غلامحسین. '''''«چاووش»، ماهنامه فرهنگی و هنری کلک'''''. ش 14-15، 1370. | ||
8- ''''' | 8- '''''ایرانیکا'''''. ذیل cavoš. | ||
مریم میرفخرایی | مریم میرفخرایی | ||
----[1]. | ----[1]. | ||
نسخهٔ ۱۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۵۳
چاووشخوانی، خواندن اشعار مذهبی با صدایی رسا و آهنگین در ستایش پیامبر (ص) و خاندان او در پیشاپیش زائران.
کلمه چاووش[ cavoš] ترکی و به معنای فرمانده لشکر و سرپرست قافله است[۱][۲]. این نوع اشعار را چاووشی[۳] و خواننده آن را چاووش[۴] یا چاووشخوان مینامند. چاووش در تمام طول راه سفر زیارتی پیشاپیش زائران حرکت میکند و برنامهریزی و مسئولیت سفر نیز به عهده اوست[۵].
او عَلَمی سه گوش و سبز رنگ دارد که روی آن معمولاً تصاویری از زیارتگاهها و شعاری مناسب حال نقش شده است. چاووش عَلَم را در محلهای عمومی نصب و یا بر دوش گرفته با خواندن اشعاری مردم را به سفر زیارتی[۶] دعوت میکند. او اگر سیّد باشد پارچهای سبزرنگ به دور گردن و در غیر این صورت شالی سیاه رنگ بر خود میپیچد[۷].
چاووش به جز صدای خوش باید حافظهای قوی نیز داشته باشد، مراسم زیارت و دعاها را بداند و جادهها و زیارتگاهها را بشناسد. پس از پایان اعمال زیارت و در مراجعت زایران، او قبل از دیگران باز میگردد تا خبر ورود زائران را به خانوادهای ایشان برساند. معمولاً خانواده زائران پس از شنیدن خبر هدیهای نیز[۸] به او میدهند. امروزه این حرفه همچون گذشته متداول نیست و فقط در سفرهای زیارتی اشعاری به مناسبت خوانده میشود[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
1- شفیعی کدکنی، محمدرضا. اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید محمد بن منور. تهران: 1366، ج 2، ص 639.
2- استرآبادی، مهدی. (سنگلاخ)، روشن خیاوی. 1374، ذیل چاووش.
3- فرهنگنامه ادبی فارسی، دانشنامه ادب پارسی. ج 2، تهران: 1376، ذیل چاووشی.
4- دبیرسیاقی، محمد. مقالات دهخدا. ج 1، تهران: 1358، ص 275.
5- دالمانی، هانری رنه. از خراسان تا بختیاری. ترجمه غلامرضا سمیعی، تهران: 1378، ج 1، ص 260.
6- عناصری، جابر. درآمدی بر نمایش و نیایش در ایران. تهران: 1366، ص 136.
7- یوسفی، غلامحسین. «چاووش»، ماهنامه فرهنگی و هنری کلک. ش 14-15، 1370.
8- ایرانیکا. ذیل cavoš.
مریم میرفخرایی
[1].
- ↑ شفیعی كدكنی، محمدرضا. اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید محمد بن منور. تهران: 1366، ج 2، ص 639.
- ↑ استرآبادی، مهدی. (سنگلاخ)، روشن خیاوی. 1374، ذیل چاووش.
- ↑ فرهنگنامه ادبی فارسی، دانشنامه ادب پارسی. ج 2، تهران: 1376، ذیل چاووشی.
- ↑ دبیرسیاقی، محمد. مقالات دهخدا. ج 1، تهران: 1358، ص 275.
- ↑ دالمانی، هانری رنه. از خراسان تا بختیاری. ترجمه غلامرضا سمیعی، تهران: 1378، ج 1، ص 260.
- ↑ عناصری، جابر. درآمدی بر نمایش و نیایش در ایران. تهران: 1366، ص 136.
- ↑ یوسفی، غلامحسین. «چاووش»، ماهنامه فرهنگی و هنری کلک. ش 14-15، 1370.
- ↑ دایره المعارف ایرانیکا، ذیل "cavoš".
- ↑ تلخیص از مقاله چاووش خوانی، مریم میرفخرائی، در دایره المعارف کودکان و نوجوانان، ج 11، ص. 1384.