پرش به محتوا

شهید بلخی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
 
خط ۱: خط ۱:
'''شهيد بلخی''' (ـ ح‌ 325 ق) شاعر، حکيم و خوشنويس‌.
'''شهید بلخی''' (ـ ح‌ 325 ق) شاعر، حکیم و خوشنویس‌.


ابوالحسن‌ شهيد بن‌ حسين‌ جهودانکی بلخی از شاعران‌، متکلمان‌ و حکمای بزرگ‌ دوره خود و استاد علوم‌ اوائل‌ بود. برخی نام‌ وی را علی و بعضی ديگر سهيل‌ نوشته‌اند<ref>حکيميان‌، ابوالفتح‌. '''''فهرست‌ مشاهير ايران‌'''''. تهران‌: دانشگاه‌ ملی ايران‌، 1357، ج‌ 2، ص‌ 68.</ref>. در اصل‌ اهل‌ يکی از دهات بلخ‌ بود. در عصر امير نصر بن‌ احمد سامانی (301ـ 331 ق) میزيست‌ و او را در اشعارش‌ می ستود. با ابوبکر محمد بن‌ زکريای رازی (د 311 / 320 ق) مناظرات‌ حکمتی داشت‌ و هر دو در اين‌ باب کتاب‌هايی بر ردّ يکديگر نگاشتند. در ميان‌ فارسی زبانان‌ تنها به‌ شاعری شهرت‌ گرفت‌ و جنبة ‌حکمت‌ او فراموش‌ شد. از شعرای دو زباني بود و به‌ عربی و فارسی شعر می سرود<ref>اقبال‌ آشتيانی، عباس‌. '''''تاريخ‌ مختصرادبيات‌ ايران‌'''''. به‌ کوشش‌ ميرهاشم‌ محدث‌، تهران‌: نشرهما، 1376، ص‌ 142.</ref>.
ابوالحسن‌ شهید بن‌ حسین‌ جهودانکی بلخی از شاعران‌، متکلمان‌ و حکمای بزرگ‌ دوره خود و استاد علوم‌ اوائل‌ بود. برخی نام‌ وی را علی و بعضی دیگر سهیل‌ نوشته‌اند<ref>حکيميان‌، ابوالفتح‌. '''''فهرست‌ مشاهير ايران‌'''''. تهران‌: دانشگاه‌ ملی ايران‌، 1357، ج‌ 2، ص‌ 68.</ref>. در اصل‌ اهل‌ یکی از دهات بلخ‌ بود. در عصر امیر نصر بن‌ احمد سامانی (301ـ 331 ق) میزیست‌ و او را در اشعارش‌ می ستود. با [[زکریا رازی|ابوبکر محمد بن‌ زکریای رازی]] (د 311 / 320 ق) مناظرات‌ حکمتی داشت‌ و هر دو در این‌ باب کتاب‌هایی بر ردّ یکدیگر نگاشتند. در میان‌ [[فارسی]] زبانان‌ تنها به‌ شاعری شهرت‌ گرفت‌ و جنبه ‌حکمت‌ او فراموش‌ شد. از شعرای دو زبانی بود و به‌ [[عربی]] و [[فارسی]] شعر می سرود<ref>اقبال‌ آشتيانی، عباس‌. '''''تاريخ‌ مختصرادبيات‌ ايران‌'''''. به‌ کوشش‌ ميرهاشم‌ محدث‌، تهران‌: نشرهما، 1376، ص‌ 142.</ref>.


ثعالبی مؤلف‌ ''يَتيمَةُالدهر'' او را جزو چهارتن‌ از بزرگانی دانسته‌ که‌ از بلخ‌ بيرون‌ آمده‌ و در همه‌ جا مشهور بوده‌اند. خط‌ خوشی داشت‌ و فرخی او را بدين‌ هنر تمجيد کرده‌ است‌. ابن‌ نديم‌ گويد که تأليفاتی داشته‌ است‌<ref>صفا، ذبيح‌الله‌. '''''تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌'''''. تهران‌: ابن‌سينا، چ‌ 2، 1335، ج‌1، ص‌ 393.</ref>. نصر بن‌ احمد و ابوعبدالله‌ محمد بن‌ احمد جيهانی از ممدوحان‌ وی بودند. در انواع‌ شعر دست‌ داشت‌<ref>خانلری (کيا)، زهرا. '''''فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسی دری'''.'' تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 310.</ref>. در ميان‌ اشعارش‌ غزل‌های وی از شهرت‌ بيشتری برخوردار بود<ref>صفا، ذبيح‌الله‌. '''''تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌'''''. تهران‌: ابن‌سينا، چ‌ 2، 1335، ج‌1، ص‌ 393.</ref>.
ثعالبی مؤلف‌ ''یَتیمَهُ الدهر'' او را جزو چهارتن‌ از بزرگانی دانسته‌ که‌ از بلخ‌ بیرون‌ آمده‌ و در همه‌ جا مشهور بوده‌اند. خط‌ خوشی داشت‌ و فرخی او را بدین‌ هنر تمجید کرده‌ است‌. ابن‌ ندیم‌ گوید که تألیفاتی داشته‌ است‌<ref>صفا، ذبيح‌الله‌. '''''تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌'''''. تهران‌: ابن‌سينا، چ‌ 2، 1335، ج‌1، ص‌ 393.</ref>. نصر بن‌ احمد و ابوعبدالله‌ محمد بن‌ احمد جیهانی از ممدوحان‌ وی بودند. در انواع‌ شعر دست‌ داشت‌<ref>خانلری (کيا)، زهرا. '''''فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسی دری'''.'' تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 310.</ref>. در میان‌ اشعارش‌ غزل‌های وی از شهرت‌ بیشتری برخوردار بود<ref>صفا، ذبيح‌الله‌. '''''تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌'''''. تهران‌: ابن‌سينا، چ‌ 2، 1335، ج‌1، ص‌ 393.</ref>.


فرخی غزل‌های نغز او را ستوده‌ و رودکی وی را شاعر مطلق‌ خوانده‌ است‌<ref>فروزانفر، بديع‌الزمان‌. '''''سخن‌ و سخنوران‌'''''. تهران‌: خوارزمی، چ‌ 2، 1350، ص‌ 16.</ref>.
فرخی غزل‌های نغز او را ستوده‌ و رودکی وی را شاعر مطلق‌ خوانده‌ است‌<ref>فروزانفر، بديع‌الزمان‌. '''''سخن‌ و سخنوران‌'''''. تهران‌: خوارزمی، چ‌ 2، 1350، ص‌ 16.</ref>.


شيوه وی ظاهراً با اسلوب‌ رودکی چندان‌ تفاوتی نداشت‌، به‌ ويژه‌ که‌ وی را به‌ سخن‌ رودکی اعتقاد عظيم‌ بود و او را تالی وحی می پنداشته‌ است‌<ref>زرين‌کوب‌، عبدالحسين‌. '''''از گذشته ادبی ايران‌'''''. تهران‌: انتشارات‌ بين‌المللی الهدی، 1375، ص‌224.</ref>. معاصران‌ و شاعران‌ سده‌های بعد با احترام‌ و بزرگی از وی نام‌ برده‌ و گاه‌ او را در کنار رودکی قرار داده‌اند<ref>مدبّری، محمود. '''''شرح‌احوال‌ و اشعار شاعران‌ بی ديوان‌'''''. تهران‌: پانوس‌، 1370، ص‌ 26.</ref>.
شیوه وی ظاهراً با اسلوب‌ رودکی چندان‌ تفاوتی نداشت‌، به‌ ویژه‌ که‌ وی را به‌ سخن‌ رودکی اعتقاد عظیم‌ بود و او را تالی وحی می پنداشته‌ است‌<ref>زرين‌کوب‌، عبدالحسين‌. '''''از گذشته ادبی ايران‌'''''. تهران‌: انتشارات‌ بين‌المللی الهدی، 1375، ص‌224.</ref>. معاصران‌ و شاعران‌ سده‌های بعد با احترام‌ و بزرگی از وی نام‌ برده‌ و گاه‌ او را در کنار رودکی قرار داده‌اند<ref>مدبّری، محمود. '''''شرح‌احوال‌ و اشعار شاعران‌ بی ديوان‌'''''. تهران‌: پانوس‌، 1370، ص‌ 26.</ref>.


نیز نگاه کنید به
== نیز نگاه کنید به ==
 
* [[زکریا رازی]]
* [[فارسی]]


== مآخذ ==
== مآخذ ==
# حکيميان‌، ابوالفتح‌. '''''فهرست‌ مشاهير ايران‌'''''. تهران‌: دانشگاه‌ ملی ايران‌، 1357، ج‌ 2، ص‌ 68.
<references />
# اقبال‌ آشتيانی، عباس‌. '''''تاريخ‌ مختصرادبيات‌ ايران‌'''''. به‌ کوشش‌ ميرهاشم‌ محدث‌، تهران‌: نشرهما، 1376، ص‌ 142.
 
# صفا، ذبيح‌الله‌. '''''تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌'''''. تهران‌: ابن‌سينا، چ‌ 2، 1335، ج‌1، ص‌ 393.
== منبع اصلی ==
# خانلری (کيا)، زهرا. '''''فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسی دری'''.'' تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 310.
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
# صفا، ذبيح‌الله‌. '''''تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌'''''. تهران‌: ابن‌سينا، چ‌ 2، 1335، ج‌1، ص‌ 393.
# فروزانفر، بديع‌الزمان‌. '''''سخن‌ و سخنوران‌'''''. تهران‌: خوارزمی، چ‌ 2، 1350، ص‌ 16.
# زرين‌کوب‌، عبدالحسين‌. '''''از گذشته ادبی ايران‌'''''. تهران‌: انتشارات‌ بين‌المللی الهدی، 1375، ص‌224.
# مدبّری، محمود. '''''شرح‌احوال‌ و اشعار شاعران‌ بی ديوان‌'''''. تهران‌: پانوس‌، 1370، ص‌ 26.


== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۵

شهید بلخی (ـ ح‌ 325 ق) شاعر، حکیم و خوشنویس‌.

ابوالحسن‌ شهید بن‌ حسین‌ جهودانکی بلخی از شاعران‌، متکلمان‌ و حکمای بزرگ‌ دوره خود و استاد علوم‌ اوائل‌ بود. برخی نام‌ وی را علی و بعضی دیگر سهیل‌ نوشته‌اند[۱]. در اصل‌ اهل‌ یکی از دهات بلخ‌ بود. در عصر امیر نصر بن‌ احمد سامانی (301ـ 331 ق) میزیست‌ و او را در اشعارش‌ می ستود. با ابوبکر محمد بن‌ زکریای رازی (د 311 / 320 ق) مناظرات‌ حکمتی داشت‌ و هر دو در این‌ باب کتاب‌هایی بر ردّ یکدیگر نگاشتند. در میان‌ فارسی زبانان‌ تنها به‌ شاعری شهرت‌ گرفت‌ و جنبه ‌حکمت‌ او فراموش‌ شد. از شعرای دو زبانی بود و به‌ عربی و فارسی شعر می سرود[۲].

ثعالبی مؤلف‌ یَتیمَهُ الدهر او را جزو چهارتن‌ از بزرگانی دانسته‌ که‌ از بلخ‌ بیرون‌ آمده‌ و در همه‌ جا مشهور بوده‌اند. خط‌ خوشی داشت‌ و فرخی او را بدین‌ هنر تمجید کرده‌ است‌. ابن‌ ندیم‌ گوید که تألیفاتی داشته‌ است‌[۳]. نصر بن‌ احمد و ابوعبدالله‌ محمد بن‌ احمد جیهانی از ممدوحان‌ وی بودند. در انواع‌ شعر دست‌ داشت‌[۴]. در میان‌ اشعارش‌ غزل‌های وی از شهرت‌ بیشتری برخوردار بود[۵].

فرخی غزل‌های نغز او را ستوده‌ و رودکی وی را شاعر مطلق‌ خوانده‌ است‌[۶].

شیوه وی ظاهراً با اسلوب‌ رودکی چندان‌ تفاوتی نداشت‌، به‌ ویژه‌ که‌ وی را به‌ سخن‌ رودکی اعتقاد عظیم‌ بود و او را تالی وحی می پنداشته‌ است‌[۷]. معاصران‌ و شاعران‌ سده‌های بعد با احترام‌ و بزرگی از وی نام‌ برده‌ و گاه‌ او را در کنار رودکی قرار داده‌اند[۸].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. حکيميان‌، ابوالفتح‌. فهرست‌ مشاهير ايران‌. تهران‌: دانشگاه‌ ملی ايران‌، 1357، ج‌ 2، ص‌ 68.
  2. اقبال‌ آشتيانی، عباس‌. تاريخ‌ مختصرادبيات‌ ايران‌. به‌ کوشش‌ ميرهاشم‌ محدث‌، تهران‌: نشرهما، 1376، ص‌ 142.
  3. صفا، ذبيح‌الله‌. تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌. تهران‌: ابن‌سينا، چ‌ 2، 1335، ج‌1، ص‌ 393.
  4. خانلری (کيا)، زهرا. فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسی دری. تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 310.
  5. صفا، ذبيح‌الله‌. تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌. تهران‌: ابن‌سينا، چ‌ 2، 1335، ج‌1، ص‌ 393.
  6. فروزانفر، بديع‌الزمان‌. سخن‌ و سخنوران‌. تهران‌: خوارزمی، چ‌ 2، 1350، ص‌ 16.
  7. زرين‌کوب‌، عبدالحسين‌. از گذشته ادبی ايران‌. تهران‌: انتشارات‌ بين‌المللی الهدی، 1375، ص‌224.
  8. مدبّری، محمود. شرح‌احوال‌ و اشعار شاعران‌ بی ديوان‌. تهران‌: پانوس‌، 1370، ص‌ 26.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر