شهید بلخی
شهید بلخی (ـ ح 325 ق) شاعر، حکیم و خوشنویس.
ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی از شاعران، متکلمان و حکمای بزرگ دوره خود و استاد علوم اوائل بود. برخی نام وی را علی و بعضی دیگر سهیل نوشتهاند[۱]. در اصل اهل یکی از دهات بلخ بود. در عصر امیر نصر بن احمد سامانی (301ـ 331 ق) میزیست و او را در اشعارش می ستود. با ابوبکر محمد بن زکریای رازی (د 311 / 320 ق) مناظرات حکمتی داشت و هر دو در این باب کتابهایی بر ردّ یکدیگر نگاشتند. در میان فارسی زبانان تنها به شاعری شهرت گرفت و جنبه حکمت او فراموش شد. از شعرای دو زبانی بود و به عربی و فارسی شعر می سرود[۲].
ثعالبی مؤلف یَتیمَهُ الدهر او را جزو چهارتن از بزرگانی دانسته که از بلخ بیرون آمده و در همه جا مشهور بودهاند. خط خوشی داشت و فرخی او را بدین هنر تمجید کرده است. ابن ندیم گوید که تألیفاتی داشته است[۳]. نصر بن احمد و ابوعبدالله محمد بن احمد جیهانی از ممدوحان وی بودند. در انواع شعر دست داشت[۴]. در میان اشعارش غزلهای وی از شهرت بیشتری برخوردار بود[۵].
فرخی غزلهای نغز او را ستوده و رودکی وی را شاعر مطلق خوانده است[۶].
شیوه وی ظاهراً با اسلوب رودکی چندان تفاوتی نداشت، به ویژه که وی را به سخن رودکی اعتقاد عظیم بود و او را تالی وحی می پنداشته است[۷]. معاصران و شاعران سدههای بعد با احترام و بزرگی از وی نام برده و گاه او را در کنار رودکی قرار دادهاند[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ حکيميان، ابوالفتح. فهرست مشاهير ايران. تهران: دانشگاه ملی ايران، 1357، ج 2، ص 68.
- ↑ اقبال آشتيانی، عباس. تاريخ مختصرادبيات ايران. به کوشش ميرهاشم محدث، تهران: نشرهما، 1376، ص 142.
- ↑ صفا، ذبيحالله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: ابنسينا، چ 2، 1335، ج1، ص 393.
- ↑ خانلری (کيا)، زهرا. فرهنگ ادبيات فارسی دری. تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1348، ص 310.
- ↑ صفا، ذبيحالله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: ابنسينا، چ 2، 1335، ج1، ص 393.
- ↑ فروزانفر، بديعالزمان. سخن و سخنوران. تهران: خوارزمی، چ 2، 1350، ص 16.
- ↑ زرينکوب، عبدالحسين. از گذشته ادبی ايران. تهران: انتشارات بينالمللی الهدی، 1375، ص224.
- ↑ مدبّری، محمود. شرحاحوال و اشعار شاعران بی ديوان. تهران: پانوس، 1370، ص 26.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر