نیما یوشیج: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''نيما يوشيج''' (1315ق / 1897م - 1338ش)، شاعر. علي اسفندياري شاعر نوپرداز و پرآوازة ايران و فرزند ابراهيم نوري در يوش، يكي از دهات توابع نور در مازندران به دنيا آمد. پدرش با كشاورزي و گله داري گذران ميكرد. نيما خواندن و نوشتن را نزد آخوند ده آموخت و تا 12...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''نیما یوشیج''' (1315ق / 1897م - 1338ش)، شاعر. | ||
علی اسفندیاری شاعر نوپرداز و پرآوازه ایران و فرزند ابراهیم نوری در یوش، یکی از دهات توابع نور در [[استان مازندران|مازندران]] به دنیا آمد. پدرش با کشاورزی و گله داری گذران میکرد. نیما خواندن و نوشتن را نزد آخوند ده آموخت و تا 12 سالگی در زادگاه خود به سر برد<ref>دست غیب، عبدالعلی''. '''نیما یوشیج''''' (نقد و بررسی). تهران: پازند، چ2، 1354، ص 5.</ref>. در حدود 1332ق / 1914م / 1291ش برای ادامه تحصیل به [[استان تهران|تهران]] آمد. در این شهر همراه برادر کوچکش لادبن، در مدرسه سن لویی[1] به تحصیل پرداخت و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%AE%D8%B7_%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%88%DB%8C زبان فرانسه]، علوم، ادبیات، خوشنویسی و نقاشی را فراگرفت. افزون بر تحصیل در سن لویی در مدرسه خان مروی نیز به تحصیل پرداخت. نظام وفا و آقا شیخ هادی یوشی از استادان او در این مدارس بودند. در 1335ق / 1917م از سن لویی مدرک دیپلم گرفت<ref>میرانصاری، علی. '''''اسنادی درباره نیما یوشیج'''''. تهران: انتشارات سازمان اسناد ملی ایران، چ 1، 1375، ص 48-51.</ref>. به تشویق استادش نظام وفا به شعر و شاعری پرداخت. او در ابتدا به شیوه زمان شعر میسرود و با شاعران روزگارش مانند حیدرعلی کمالی، ملک الشعرای بهار<sup>*</sup>، علی اشتری و علی اصغر حکمت محشور بود و از محضر آنان فیض میبرد.<sup>3</sup> | |||
شعرهای اولیه یا تمرینهای شاعری نیما نوعی تقلید از شیوه کلاسیک فارسی بود، اما او بر خلاف بسیاری از شاعران و ادبای معاصر از ادبیات فارسی برداشت دیگری داشت. اشعارش ساده و ابتدایی بود و تعابیر و اصطلاحات و زبان کلاسیک ادیبانه را به کار نمیبرد. نخستین منظومهاش ''قصّه رنگ پریده'' نام داشت که آن را 1299ش در قالب مثنوی و در حدود 500 بیت سرود و در 1300ش به چاپ رسانید.<sup>4</sup> پی آمدهای سیاسی ـ اجتماعی کودتای 1299ش او را از تهران به جنگلها و کوهپایهها کشاند و همان جا بود که ''افسانه'' را سرود. بخشی از ''افسانه'' در دی ماه 1301ش در روزنامه ''قرن بیستم'' میرزاده عشقی<sup>*</sup> در چند شماره پیاپی به چاپ رسید.<sup>5</sup> هم در این سال منظومه ''ای شب'' او که پیش از آن سروده بود، در روزنامه هفتگی ''نوبهار'' چاپ شد. در 1302 یا 1303ش اشعارش صفحات زیادی از ''منتخبات آثار شعرای معاصر'' را پُرکرد.<sup>6</sup> | |||
در بهار 1305ش پدرش را از دست داد و | در بهار 1305ش پدرش را از دست داد و سرپرستی خانوادهاش را به عهده گرفت. در این سال با عالیه جهانگیر وصلت کرد و از او صاحب پسری به نام شراگیم شد.<sup>7</sup> در 1309ش همراه همسرش به آستارا رفت و در دبیرستان حکیم نظامی آن شهر به تدریس ادبیات پرداخت. در آنجا علی رغم مشکلات بسیار خیلی زود با شاگردانش ارتباط برقرار ساخت و آنها را با شعر و آثار خود آشنا کرد.<sup>8</sup> نیما در 1311ش به تهران بازگشت. پس از چندی برای رسیدگی به امور خانوادگی به مازندران بازگشت. در 1317ش به سلک نویسندگان مجله ''موسیقی'' پیوست و اشعار و مقالاتی پیاپی در آن مجله چاپ کرد.<sup>9</sup> پس از آن در 1318 ـ 1319ش اصلاحاتی در منظومه ''افسانه'' انجام داد. منظومه افسانه که در 1339ش به صورت مستقل منتشر شد، آغاز و تولد شعر نو در ایران به شمار میرود.<sup>10</sup> | ||
در 1320ش اشعارش را | در 1320ش اشعارش را برای چاپ در اختیار مجله '''''مردم''''' گذاشت. در 1326ش در اداره نگارش وزارت فرهنگ (آموزش و پرورش کنونی) به کار مشغول شد. پس از کودتای 28 مرداد 1332ش مدت کوتاهی به زندان افتاد. پس از آزادی از زندان گوشه نشینی گزید. در خردادماه 1335ش وصیت نامه خود را نوشت و سه سال پس از آن درگذشت.<sup>11</sup> | ||
برخی آثار نیما در زمان حیات و برخی دیگر پس از مرگش به چاپ رسیده است. به جز آثار یاد شده، ''مانلی'' (1336ش)، ''ناقوس'' (1346ش)، ''ماخ اولا'' (1346ش)، ''برگزیده اشعار'' (1342ش) و ''نامههای نیما به همسرش'' (1350ش) از کارهای مشهور وی هستند. بخشی از آثارش به زبانهای فرانسه، انگلیسی، روسی و عربی برگردانیده شدهاند.<sup>12</sup> | |||
نیما پیشوای شعر فارسی جدید است. او به این نتیجه رسیده بود که شعر وزن و قافیه نیست و شاعر باید اندیشههایش را هرچه آزادتر بگوید و قید لفظ را از دست و پای سخنش بگشاید. او پس از شهریور 1320ش گروهی از شاعران جوان را در پی خود کشاند و به حدّی آنان را رهگشایی کرد تا شعر نو پای گرفت و پس از چندی در آثار کسانی چون نادرپور<sup>*</sup>، شاملو<sup>*</sup>، اخوان ثالث<sup>*</sup>، کسرایی<sup>*</sup>، فروغ فرخزاد<sup>*</sup> و دیگران نمایان شد.<sup>13</sup> نیما کاری کرد که در تاریخ بیش از هزارساله شعر فارسی، هیچ شاعری قادر به انجام آن نبود.<sup>14</sup> تأثیر بزرگی که مکتب نیما در شعر امروز فارسی به جا گذاشته، تأملانگیز است. تازگی موضوع و مضمون، جنبههای اجتماعی و انتقادی در شعر، انس با طبیعت و همدلی با آن، و کارکرد متفاوت وزن و قافیه از ویژگیهای شعر نیماست. اما مهمترین و بارزترین ویژگی شعر او بدعتی است که در موسیقی شعر با کوتاه و بلندی مصراعها و جابه جایی قافیهها پدید آورده است. در میان آثاری که در معرفی و تجزیه و تحلیل شعر نیما نوشته شدهاند، میتوان به ''عطا و لقای نیما یوشیج''، از مهدی اخوان ثالث (تهران، 1361)، مقاله «مشکل نیما یوشیج، از جلال آل احمد<sup>*</sup>؛ و برخی از مقالات رضا براهنی<sup>*</sup> اشاره کرد.<sup>15</sup> همچنین درباره نیما دو کتابشناسی: 1ـ به قلم حسین صمدی (تهران، 1369ش) و 2ـ از علی میرانصاری (تهران، 1375ش) تدوین و چاپ شده است. | |||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
# دست | # دست غیب، عبدالعلی''. '''نیما یوشیج''''' (نقد و بررسی). تهران: پازند، چ2، 1354، ص 5. | ||
# | # میرانصاری، علی. '''''اسنادی درباره نیما یوشیج'''''. تهران: انتشارات سازمان اسناد ملی ایران، چ 1، 1375، ص 48-51. | ||
# | # آرین پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، چ 1، 1350، ج 2، ص 467. | ||
# | # زرین کوب، حمید. '''''چشم انداز شعر نو فارسی'''''. تهران: توس، 1358، ص 48ـ49. | ||
# | # یاحقی، محمدجعفر. '''''جویبار لحظهها'''''. تهران: جامی، 1378، ص 42. | ||
# | # آیتی، عبدالمحمد. '''''شرح''''' '''''منظومه مانلی و پانزده قطعه دیگر از نیما یوشیج'''''. تهران: چ 2، 1376، ص 9 (مقدمه). | ||
# دست | # دست غیب. '''''همان'''''. ص 7. | ||
# | # میرانصاری. '''''همان'''''. ص 13ـ 15. | ||
# دست | # دست غیب. همانجا. | ||
# | # کلیا شتورینا، ورا. ب. '''''شعر نو در ایران'''''. ترجمه همایونتاج طباطبایی، تهران: نگاه، 1380، ص17. | ||
# | # آیتی. '''''همان'''''. ص 40-43 (مقدمه). | ||
# دست | # دست غیب. '''''همان'''''. ص 11 و 12. | ||
# | # استعلامی، محمد. '''''ادبیات دوره بیداری و معاصر'''''. تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب ایران، 1355، ص 418 و 419. | ||
# ناصر، محمد. '''''تحول موضوع و معنا در شعر معاصر'''''. تهران: نشر نشانه با | # ناصر، محمد. '''''تحول موضوع و معنا در شعر معاصر'''''. تهران: نشر نشانه با همکاری شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی، 1382، ص 33. | ||
# | # یوسفی، غلامحسین. '''''چشمه روشن'''''. تهران: علمی، چ 1، 1362، ص 478، 479، 480، 481 و 482. | ||
[1]. | [1]. | ||
ابوالقاسم رادفر | ابوالقاسم رادفر | ||
نسخهٔ ۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۸
نیما یوشیج (1315ق / 1897م - 1338ش)، شاعر.
علی اسفندیاری شاعر نوپرداز و پرآوازه ایران و فرزند ابراهیم نوری در یوش، یکی از دهات توابع نور در مازندران به دنیا آمد. پدرش با کشاورزی و گله داری گذران میکرد. نیما خواندن و نوشتن را نزد آخوند ده آموخت و تا 12 سالگی در زادگاه خود به سر برد[۱]. در حدود 1332ق / 1914م / 1291ش برای ادامه تحصیل به تهران آمد. در این شهر همراه برادر کوچکش لادبن، در مدرسه سن لویی[1] به تحصیل پرداخت و زبان فرانسه، علوم، ادبیات، خوشنویسی و نقاشی را فراگرفت. افزون بر تحصیل در سن لویی در مدرسه خان مروی نیز به تحصیل پرداخت. نظام وفا و آقا شیخ هادی یوشی از استادان او در این مدارس بودند. در 1335ق / 1917م از سن لویی مدرک دیپلم گرفت[۲]. به تشویق استادش نظام وفا به شعر و شاعری پرداخت. او در ابتدا به شیوه زمان شعر میسرود و با شاعران روزگارش مانند حیدرعلی کمالی، ملک الشعرای بهار*، علی اشتری و علی اصغر حکمت محشور بود و از محضر آنان فیض میبرد.3
شعرهای اولیه یا تمرینهای شاعری نیما نوعی تقلید از شیوه کلاسیک فارسی بود، اما او بر خلاف بسیاری از شاعران و ادبای معاصر از ادبیات فارسی برداشت دیگری داشت. اشعارش ساده و ابتدایی بود و تعابیر و اصطلاحات و زبان کلاسیک ادیبانه را به کار نمیبرد. نخستین منظومهاش قصّه رنگ پریده نام داشت که آن را 1299ش در قالب مثنوی و در حدود 500 بیت سرود و در 1300ش به چاپ رسانید.4 پی آمدهای سیاسی ـ اجتماعی کودتای 1299ش او را از تهران به جنگلها و کوهپایهها کشاند و همان جا بود که افسانه را سرود. بخشی از افسانه در دی ماه 1301ش در روزنامه قرن بیستم میرزاده عشقی* در چند شماره پیاپی به چاپ رسید.5 هم در این سال منظومه ای شب او که پیش از آن سروده بود، در روزنامه هفتگی نوبهار چاپ شد. در 1302 یا 1303ش اشعارش صفحات زیادی از منتخبات آثار شعرای معاصر را پُرکرد.6
در بهار 1305ش پدرش را از دست داد و سرپرستی خانوادهاش را به عهده گرفت. در این سال با عالیه جهانگیر وصلت کرد و از او صاحب پسری به نام شراگیم شد.7 در 1309ش همراه همسرش به آستارا رفت و در دبیرستان حکیم نظامی آن شهر به تدریس ادبیات پرداخت. در آنجا علی رغم مشکلات بسیار خیلی زود با شاگردانش ارتباط برقرار ساخت و آنها را با شعر و آثار خود آشنا کرد.8 نیما در 1311ش به تهران بازگشت. پس از چندی برای رسیدگی به امور خانوادگی به مازندران بازگشت. در 1317ش به سلک نویسندگان مجله موسیقی پیوست و اشعار و مقالاتی پیاپی در آن مجله چاپ کرد.9 پس از آن در 1318 ـ 1319ش اصلاحاتی در منظومه افسانه انجام داد. منظومه افسانه که در 1339ش به صورت مستقل منتشر شد، آغاز و تولد شعر نو در ایران به شمار میرود.10
در 1320ش اشعارش را برای چاپ در اختیار مجله مردم گذاشت. در 1326ش در اداره نگارش وزارت فرهنگ (آموزش و پرورش کنونی) به کار مشغول شد. پس از کودتای 28 مرداد 1332ش مدت کوتاهی به زندان افتاد. پس از آزادی از زندان گوشه نشینی گزید. در خردادماه 1335ش وصیت نامه خود را نوشت و سه سال پس از آن درگذشت.11
برخی آثار نیما در زمان حیات و برخی دیگر پس از مرگش به چاپ رسیده است. به جز آثار یاد شده، مانلی (1336ش)، ناقوس (1346ش)، ماخ اولا (1346ش)، برگزیده اشعار (1342ش) و نامههای نیما به همسرش (1350ش) از کارهای مشهور وی هستند. بخشی از آثارش به زبانهای فرانسه، انگلیسی، روسی و عربی برگردانیده شدهاند.12
نیما پیشوای شعر فارسی جدید است. او به این نتیجه رسیده بود که شعر وزن و قافیه نیست و شاعر باید اندیشههایش را هرچه آزادتر بگوید و قید لفظ را از دست و پای سخنش بگشاید. او پس از شهریور 1320ش گروهی از شاعران جوان را در پی خود کشاند و به حدّی آنان را رهگشایی کرد تا شعر نو پای گرفت و پس از چندی در آثار کسانی چون نادرپور*، شاملو*، اخوان ثالث*، کسرایی*، فروغ فرخزاد* و دیگران نمایان شد.13 نیما کاری کرد که در تاریخ بیش از هزارساله شعر فارسی، هیچ شاعری قادر به انجام آن نبود.14 تأثیر بزرگی که مکتب نیما در شعر امروز فارسی به جا گذاشته، تأملانگیز است. تازگی موضوع و مضمون، جنبههای اجتماعی و انتقادی در شعر، انس با طبیعت و همدلی با آن، و کارکرد متفاوت وزن و قافیه از ویژگیهای شعر نیماست. اما مهمترین و بارزترین ویژگی شعر او بدعتی است که در موسیقی شعر با کوتاه و بلندی مصراعها و جابه جایی قافیهها پدید آورده است. در میان آثاری که در معرفی و تجزیه و تحلیل شعر نیما نوشته شدهاند، میتوان به عطا و لقای نیما یوشیج، از مهدی اخوان ثالث (تهران، 1361)، مقاله «مشکل نیما یوشیج، از جلال آل احمد*؛ و برخی از مقالات رضا براهنی* اشاره کرد.15 همچنین درباره نیما دو کتابشناسی: 1ـ به قلم حسین صمدی (تهران، 1369ش) و 2ـ از علی میرانصاری (تهران، 1375ش) تدوین و چاپ شده است.
مآخذ:
- دست غیب، عبدالعلی. نیما یوشیج (نقد و بررسی). تهران: پازند، چ2، 1354، ص 5.
- میرانصاری، علی. اسنادی درباره نیما یوشیج. تهران: انتشارات سازمان اسناد ملی ایران، چ 1، 1375، ص 48-51.
- آرین پور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، چ 1، 1350، ج 2، ص 467.
- زرین کوب، حمید. چشم انداز شعر نو فارسی. تهران: توس، 1358، ص 48ـ49.
- یاحقی، محمدجعفر. جویبار لحظهها. تهران: جامی، 1378، ص 42.
- آیتی، عبدالمحمد. شرح منظومه مانلی و پانزده قطعه دیگر از نیما یوشیج. تهران: چ 2، 1376، ص 9 (مقدمه).
- دست غیب. همان. ص 7.
- میرانصاری. همان. ص 13ـ 15.
- دست غیب. همانجا.
- کلیا شتورینا، ورا. ب. شعر نو در ایران. ترجمه همایونتاج طباطبایی، تهران: نگاه، 1380، ص17.
- آیتی. همان. ص 40-43 (مقدمه).
- دست غیب. همان. ص 11 و 12.
- استعلامی، محمد. ادبیات دوره بیداری و معاصر. تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب ایران، 1355، ص 418 و 419.
- ناصر، محمد. تحول موضوع و معنا در شعر معاصر. تهران: نشر نشانه با همکاری شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی، 1382، ص 33.
- یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن. تهران: علمی، چ 1، 1362، ص 478، 479، 480، 481 و 482.
[1].
ابوالقاسم رادفر