ناصر خسرو: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ناصر خسرو''' (394-481ق / 1004-1088م)، حکیم، شاعر، نویسنده و جهانگرد. | '''ناصر خسرو''' (394-481ق / 1004-1088م)، حکیم، شاعر، نویسنده و جهانگرد. | ||
حکیم ناصربن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی مروزی مکنی به ابومعین و ملقب و متخلص به حجّت در قبادیان از نواحی بلخ زاده شد<ref>فروزانفر، بدیع الزمان''. '''سخن و سخنوران'''''. تهران: خوارزمی، 1350، ج.2، ص 154.</ref>. در جوانی افزون بر علوم ادبی و زبان | حکیم ناصربن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی مروزی مکنی به ابومعین و ملقب و متخلص به حجّت در قبادیان از نواحی بلخ زاده شد<ref>فروزانفر، بدیع الزمان''. '''سخن و سخنوران'''''. تهران: خوارزمی، 1350، ج.2، ص 154.</ref>. در جوانی افزون بر علوم ادبی و [[عربی|زبان عربی]]، به بیشتر علوم و فنون روزگار خود مانند طبّ، ریاضیات، فلسفه و موسیقی تسلّط یافت<ref>وزین پور، نادر. '''''برگزیده قصاید حکیم ناصرخسرو قبادیانی'''''. تهران: امیرکبیر، 1349، ص مقدمه.</ref>. هم در این دوره به دربار ملوک و صدور از جمله سلطان محمود (حک 389-421ق / 999-1030م) و سلطان مسعود غزنوی (حک 421-432ق / 1030-1041م) پیوست و صاحب جاه و مقام شد. پس از آن در دربار چغری بیگ داوود (د 451 یا 452ق / 1059 یا 1060م) امیر سلجوقی به شغل دبیری پرداخت<ref>قویم، علی. مقدمه بر '''''خوان الاخوان''''' ناصرخسرو. تهران: باران، 1338، ص ب (مقدمه).</ref>. به تدریج مانند اقران خود به مال و مکنت دست یافت. اما در 42 سالگی به سبب خوابی که دید احوالش دگرگون شد و با هدف زیارت خانه خدا، دیار و مشاغل خود را ترک گفت و هفت سال از عمرش (437 تا 444ق / 1045 تا 1052م) را در سفر گذراند<ref>محقق، مهدی. '''''تحلیل اشعار ناصرخسرو'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1363، ص 10، (پیشگفتار).</ref>. | ||
هنگام اقامت در قاهره با تأثیر و تبلیغ مؤیدالدین فاطمی به مذهب [[اسماعیلیه]] گروید و از سوی خلیفه فاطمی المستنتصر بالله (حک 427-487ق / 1036-1094م) لقب حجت خراسان گرفت<ref>شعار، جعفر. '''''گزیده اشعار ناصرخسرو'''''. تهران: علمی، 1368، ص هفت (مقدمه).</ref>. حدود 50 سالگی به زادگاه خود بلخ بازگشت و دعوت خویش را آغاز کرد. مدتی به سبب مخالفت متعصّبان دور از بلخ به سر برد. سرانجام به یمکان رفت و در آنجا تشکیلات مذهبی ایجاد کرد و در همان جا نیز درگذشت<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص.2993.</ref>. از عمده آثارش میتوان ''دیوان اشعار، زادالمسافرین''<sup>*</sup>''، [[وجه دین]]''<sup>*</sup>''، [[گشایش و رهایش]]''<sup>*</sup>''، [[خوان الاخوان]]''<sup>*</sup>''، جامع الحکمتین'' و ''[[سفرنامه ناصرخسرو|سفرنامه]]''<sup>*</sup> را نام برد<ref>دبیرسیاقی، محمد. '''''ره آورد سفر'''''. تهران: سخن، چ 1، 1370، ص یازده و دوازده (سرآغاز). </ref><ref>برتلس، یوگنی ادواردویچ. '''''ناصرخسرو و اسماعیلیان'''''. ترجمه یحیی آرین پور، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1346.</ref><ref>زرین کوب، عبدالحسین. '''''با''''' '''''کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، 1343، ص 59 ـ 81.</ref><ref>شیرزمان، فیروز. '''''فلسفه اخلاقی''''' '''''ناصر خسرو و ریشههای آن'''.'' اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، 1371.</ref><ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات''''' '''''در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 443ـ 469.</ref><ref>میرانصاری، علی. '''''کتابشناسی حکیم ناصرخسرو''''' '''''قبادیانی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1372.</ref><ref>مینوی، مجتبی. «ناصرخسرو»، '''''ادبیات''''' '''''مشهد.''''' س 8 (1351)، ش 2، ص 273 ـ 304.</ref><ref>ناصر خسرو، '''''دیوان''''' '''''ناصرخسرو'''''. به کوشش مجتبی مینوی و مهدی محقق، تهران: دانشگاه تهران، 1353.</ref><ref>'''''یادنامه''''' '''''ناصرخسرو'''''. مشهد: دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی، 1355.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[غزنویان]] | |||
* [[اسماعیلیه]] | |||
* [[سفرنامه ناصرخسرو]]<br /> | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
<references /> | <references /> | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۸: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
ابوالقاسم رادفر | ابوالقاسم رادفر | ||
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]] | |||
[[رده:ادبیات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۴
ناصر خسرو (394-481ق / 1004-1088م)، حکیم، شاعر، نویسنده و جهانگرد.
حکیم ناصربن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی مروزی مکنی به ابومعین و ملقب و متخلص به حجّت در قبادیان از نواحی بلخ زاده شد[۱]. در جوانی افزون بر علوم ادبی و زبان عربی، به بیشتر علوم و فنون روزگار خود مانند طبّ، ریاضیات، فلسفه و موسیقی تسلّط یافت[۲]. هم در این دوره به دربار ملوک و صدور از جمله سلطان محمود (حک 389-421ق / 999-1030م) و سلطان مسعود غزنوی (حک 421-432ق / 1030-1041م) پیوست و صاحب جاه و مقام شد. پس از آن در دربار چغری بیگ داوود (د 451 یا 452ق / 1059 یا 1060م) امیر سلجوقی به شغل دبیری پرداخت[۳]. به تدریج مانند اقران خود به مال و مکنت دست یافت. اما در 42 سالگی به سبب خوابی که دید احوالش دگرگون شد و با هدف زیارت خانه خدا، دیار و مشاغل خود را ترک گفت و هفت سال از عمرش (437 تا 444ق / 1045 تا 1052م) را در سفر گذراند[۴].
هنگام اقامت در قاهره با تأثیر و تبلیغ مؤیدالدین فاطمی به مذهب اسماعیلیه گروید و از سوی خلیفه فاطمی المستنتصر بالله (حک 427-487ق / 1036-1094م) لقب حجت خراسان گرفت[۵]. حدود 50 سالگی به زادگاه خود بلخ بازگشت و دعوت خویش را آغاز کرد. مدتی به سبب مخالفت متعصّبان دور از بلخ به سر برد. سرانجام به یمکان رفت و در آنجا تشکیلات مذهبی ایجاد کرد و در همان جا نیز درگذشت[۶]. از عمده آثارش میتوان دیوان اشعار، زادالمسافرین*، وجه دین*، گشایش و رهایش*، خوان الاخوان*، جامع الحکمتین و سفرنامه* را نام برد[۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۱۵].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ فروزانفر، بدیع الزمان. سخن و سخنوران. تهران: خوارزمی، 1350، ج.2، ص 154.
- ↑ وزین پور، نادر. برگزیده قصاید حکیم ناصرخسرو قبادیانی. تهران: امیرکبیر، 1349، ص مقدمه.
- ↑ قویم، علی. مقدمه بر خوان الاخوان ناصرخسرو. تهران: باران، 1338، ص ب (مقدمه).
- ↑ محقق، مهدی. تحلیل اشعار ناصرخسرو. تهران: دانشگاه تهران، 1363، ص 10، (پیشگفتار).
- ↑ شعار، جعفر. گزیده اشعار ناصرخسرو. تهران: علمی، 1368، ص هفت (مقدمه).
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 2، ص.2993.
- ↑ دبیرسیاقی، محمد. ره آورد سفر. تهران: سخن، چ 1، 1370، ص یازده و دوازده (سرآغاز).
- ↑ برتلس، یوگنی ادواردویچ. ناصرخسرو و اسماعیلیان. ترجمه یحیی آرین پور، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1346.
- ↑ زرین کوب، عبدالحسین. با کاروان حلّه. تهران: آریا، 1343، ص 59 ـ 81.
- ↑ شیرزمان، فیروز. فلسفه اخلاقی ناصر خسرو و ریشههای آن. اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، 1371.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 443ـ 469.
- ↑ میرانصاری، علی. کتابشناسی حکیم ناصرخسرو قبادیانی. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1372.
- ↑ مینوی، مجتبی. «ناصرخسرو»، ادبیات مشهد. س 8 (1351)، ش 2، ص 273 ـ 304.
- ↑ ناصر خسرو، دیوان ناصرخسرو. به کوشش مجتبی مینوی و مهدی محقق، تهران: دانشگاه تهران، 1353.
- ↑ یادنامه ناصرخسرو. مشهد: دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی، 1355.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر