ظهیر فاریابی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۰

ظهیر فاریابی (د 598 ق / 1202م)، شاعر.

ظهیرالدین ابوالفضل طاهر بن محمد فاریابی از شاعران پایان سده 6 و از قصیده سرایان و غزل گویان ایران است. در غزل‌های خود به ظهیر تخلّص می‌کرد. در فاریاب از توابع جوزجان بلخ به دنیا آمد^[۱]. در جوانی چندی در خراسان زیست و مدتی در نیشابور به کسب دانش پرداخت. در خراسان به دربار طغانشاه بن مؤیّد پیوست، اما از وی توجه و نواختی ندید. در 582ق / 1186م از نیشابور به عراق رفت و در اصفهان به خدمت خاندان خُجَند درآمد^[۲]. در عراق شهرت فراوانی به دست آورد و به ویژه مورد توجّه ابوبکر جهان پهلوان بن ایلدگز، اتابک آذربایجان قرار گرفت^[۳]. در اواخر عمر زندگی درباری را رها کرد و در تبریز به کنج تقوی روی‌ آورد و همان جا درگذشت^[۴]. در مقبره الشعرا تبریز یا حظیرهالقضاه در کنار خاقانی به خاک سپرده شد^[۵]. از ممدوحان وی می‌توان حسام الدین اردشیر بن حسن از ملوک آل باوند، اتابک قزل ارسلان (حک 573-590 ق / 1177-1193م) و طغرل بن ارسلان از سلاجقه عراق را نام برد^[۶]. تعریض سعدی درباب مدیحه گویی‌هایش او را نمونه برجسته شاعران اغراق پرداز نشان می‌دهد. سبک بیان او به دقت معانی و انسجام لفظ موصوف است^[۷]. در شعر او مدح، درخواست، درشتی و نرمی‌، یأس، ‌امید، نشاط و خستگی بسیار دیده می‌شود^[۸]. دیوان او چندین بار چاپ شده و اخیراً نیز با تصحیح و تحقیق امیرحسن یزدگردی (به کوشش اصغر دادبه، ‌تهران: نشر قطره، 1381ش) به چاپ رسیده است.

مآخذ

صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 750 و 751.
زرین کوب، عبدالحسین. از گذشته ادبی ایران. ‌تهران: انتشارات بین المللی الهدی، چ 1، 1375، ص 312.
عوفی، محمد. لباب الالباب. به کوشش سعید نفیسی، تهران: ابن سینا، ‌1335، ص 457.
براون، ادوارد. از سنایی تا سعدی. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، چ 1، 1351، ص 104.
حکیمیان، ‌ابوالفتح. فهرست مشاهیر ایران. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج 2، ص 208.
صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص755.
زرین کوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: زرین، ‌چ 1، 1363، ص 62.
بینش، تقی. مقدمه بر دیوان اشعار ظهیر فاریابی. مشهد: باستان، چ 1، 1337، ص هجده (مقدمه).

ابوالقاسم رادفر

↑ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، 1347، ج 2، ص 750 و 751.
↑ زرین کوب، عبدالحسین. از گذشته ادبی ایران. ‌تهران: انتشارات بین المللی الهدی، 1375، ج.1، ص 312.
↑ عوفی، محمد. لباب الالباب. به کوشش سعید نفیسی، تهران: ابن سینا، ‌1335، ص 457.
↑ براون، ادوارد. از سنایی تا سعدی. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ج.1، ص 104.
↑ حکیمیان، ‌ابوالفتح. فهرست مشاهیر ایران. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج 2، ص 208.
↑ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، 1347، ج 2، ص755.
↑ زرین کوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: زرین، ‌ 1363، ج.1، ص 62.
↑ بینش، تقی. مقدمه بر دیوان اشعار ظهیر فاریابی. مشهد: باستان، 1337، ج.1، ص هجده (مقدمه).

[1] صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، 1347، ج 2، ص 750 و 751.

[2] زرین کوب، عبدالحسین. از گذشته ادبی ایران. ‌تهران: انتشارات بین المللی الهدی، 1375، ج.1، ص 312.

[3] عوفی، محمد. لباب الالباب. به کوشش سعید نفیسی، تهران: ابن سینا، ‌1335، ص 457.

[4] براون، ادوارد. از سنایی تا سعدی. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ج.1، ص 104.

[5] حکیمیان، ‌ابوالفتح. فهرست مشاهیر ایران. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج 2، ص 208.

[6] صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، 1347، ج 2، ص755.

[7] زرین کوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: زرین، ‌ 1363، ج.1، ص 62.

[8] بینش، تقی. مقدمه بر دیوان اشعار ظهیر فاریابی. مشهد: باستان، 1337، ج.1، ص هجده (مقدمه).

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''ظهير فاريابي''' (د 598 ق / 1202م)، شاعر.
+'''ظهیر فاریابی''' (د 598 ق / 1202م)، شاعر.
-ظهيرالدين ابوالفضل طاهر بن محمد فاريابي از شاعران پايان سدة 6 و از قصيده سرايان و غزل گويان ايران است. در غزل‌هاي خود به ظهير تخلّص مي‌كرد. در فارياب از توابع جوزجان بلخ به دنيا آمد.<sup>1</sup> در جواني چندي در خراسان زيست و مدتي در نيشابور به كسب دانش پرداخت. در خراسان به دربار طغانشاه بن مؤيّد پيوست، اما از وي توجه و نواختي نديد. در 582ق / 1186م از نيشابور به عراق رفت و در اصفهان به خدمت خاندان خُجَند درآمد.<sup>2</sup> در عراق شهرت فراواني به دست آورد و به ويژه مورد توجّة ابوبكر جهان پهلوان بن ايلدگز، اتابك آذربايجان قرار گرفت.<sup>3</sup> در اواخر عمر زندگي درباري را رها كرد و در تبريز به كنج تقوي روي‌ آورد و همان جا درگذشت.<sup>4</sup> در مقبرة الشعرا تبريز يا حظيرةالقضاة در كنار خاقاني به خاك سپرده شد.<sup>5</sup> از ممدوحان وي مي‌توان حسام الدين اردشير بن حسن از ملوك آل باوند، اتابك قزل ارسلان (حك 573-590 ق / 1177-1193م) و طغرل بن ارسلان از سلاجقة عراق را نام برد.<sup>6</sup> تعريض سعدي درباب مديحه گويي‌هايش او را نمونة برجستة شاعران اغراق پرداز نشان مي‌دهد. سبك بيان او به دقت معاني و انسجام لفظ موصوف است.<sup>7</sup> در شعر او مدح، درخواست، درشتي و نرمي‌، يأس، ‌اميد، نشاط و خستگي بسيار ديده مي‌شود.<sup>8</sup> ''ديوان'' او چندين بار چاپ شده و اخيراً نيز با تصحيح و تحقيق اميرحسن يزدگردي (به كوشش اصغر دادبه، ‌تهران: نشر قطره، 1381ش) به چاپ رسيده است.
+ظهیرالدین ابوالفضل طاهر بن محمد فاریابی از شاعران پایان سده 6 و از قصیده سرایان و غزل گویان ایران است. در غزل‌های خود به ظهیر تخلّص می‌کرد. در فاریاب از توابع جوزجان بلخ به دنیا آمد<ref>صفا، ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، 1347، ج 2، ص 750 و 751.</ref>. در جوانی چندی در خراسان زیست و مدتی در نیشابور به کسب دانش پرداخت. در خراسان به دربار طغانشاه بن مؤیّد پیوست، اما از وی توجه و نواختی ندید. در 582ق / 1186م از [[نیشابور]] به عراق رفت و در [[اصفهان]] به خدمت خاندان خُجَند درآمد<ref>زرین کوب، عبدالحسین. '''''از گذشته ادبی ایران'''''. ‌تهران: انتشارات بین المللی الهدی، 1375،  ج.1، ص 312.</ref>. در عراق شهرت فراوانی به دست آورد و به ویژه مورد توجّه ابوبکر جهان پهلوان بن ایلدگز، اتابک آذربایجان قرار گرفت<ref>عوفی، محمد. '''''لباب الالباب'''''. به کوشش سعید نفیسی، تهران: ابن سینا، ‌1335، ص 457.</ref>. در اواخر عمر زندگی درباری را رها کرد و در [[تبریز]] به کنج تقوی روی‌ آورد و همان جا درگذشت<ref>براون، ادوارد. '''''از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ج.1، ص 104.</ref>. در مقبره الشعرا تبریز یا حظیرهالقضاه در کنار خاقانی به خاک سپرده شد<ref>حکیمیان، ‌ابوالفتح. '''''فهرست مشاهیر ایران'''''. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج 2، ص 208.</ref>. از ممدوحان وی می‌توان حسام الدین اردشیر بن حسن از ملوک آل باوند، اتابک قزل ارسلان (حک 573-590 ق / 1177-1193م) و طغرل بن ارسلان از سلاجقه عراق را نام برد<ref>صفا، ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، 1347، ج 2، ص755.</ref>. تعریض سعدی درباب مدیحه گویی‌هایش او را نمونه برجسته شاعران اغراق پرداز نشان می‌دهد. سبک بیان او به دقت معانی و انسجام لفظ موصوف است<ref>زرین کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: زرین، ‌ 1363، ج.1، ص 62.</ref>. در شعر او مدح، درخواست، درشتی و نرمی‌، یأس، ‌امید، نشاط و خستگی بسیار دیده می‌شود<ref>بینش، تقی. مقدمه بر '''''دیوان اشعار ظهیر فاریابی'''''. مشهد: باستان، 1337، ج.1، ص هجده (مقدمه).</ref>. ''دیوان'' او چندین بار چاپ شده و اخیراً نیز با تصحیح و تحقیق امیرحسن یزدگردی (به کوشش اصغر دادبه، ‌تهران: نشر قطره، 1381ش) به چاپ رسیده است.
-'''مآخذ:'''
+== مآخذ ==
+# صفا، ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 750 و 751.
-# صفا، ذبيح الله. '''''تاريخ ادبيات در ايران'''''. تهران: ابن سينا، چ 4، 1347، ج 2، ص 750 و 751.
+# زرین کوب، عبدالحسین. '''''از گذشته ادبی ایران'''''. ‌تهران: انتشارات بین المللی الهدی، چ 1، 1375، ص 312.
-# زرين كوب، عبدالحسين. '''''از گذشتة ادبي ايران'''''. ‌تهران: انتشارات بين المللي الهدي، چ 1، 1375، ص 312.
+# عوفی، محمد. '''''لباب الالباب'''''. به کوشش سعید نفیسی، تهران: ابن سینا، ‌1335، ص 457.
-# عوفي، محمد. '''''لباب الالباب'''''. به كوشش سعيد نفيسي، تهران: ابن سينا، ‌1335، ص 457.
+# براون، ادوارد. '''''از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، چ 1، 1351، ص 104.
-# براون، ادوارد. '''''از سنايي تا سعدي'''''. ترجمة غلامحسين صدري افشار، تهران: مرواريد، چ 1، 1351، ص 104.
+# حکیمیان، ‌ابوالفتح. '''''فهرست مشاهیر ایران'''''. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج 2، ص 208.
-# حكيميان، ‌ابوالفتح. '''''فهرست مشاهير ايران'''''. تهران: دانشگاه ملي ايران، 1357، ج 2، ص 208.
+# صفا، ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص755.
-# صفا. '''''همان'''''. ص755.
+# زرین کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: زرین، ‌چ 1، 1363، ص 62.
-# زرين كوب، عبدالحسين. '''''سيري در شعر فارسي'''''. تهران: زرين، ‌چ 1، 1363، ص 62.
+# بینش، تقی. مقدمه بر '''''دیوان اشعار ظهیر فاریابی'''''. مشهد: باستان، چ 1، 1337، ص هجده (مقدمه).
-# بينش، تقي. مقدمه بر '''''ديوان اشعار ظهير فاريابي'''''. مشهد: باستان، چ 1، 1337، ص هجده (مقدمه).
 ابوالقاسم رادفر