امير مُعزّی

امیر مُعِزّی (ح 445 ـ ح 518 تا 521ق) شاعر.

ابوعبدالله محمد بن عبدالملک برهانی نیشابوری متخلص به معزّی از شاعران نامور خراسان و چون پدرش امیرالشعرای دربار سلجوقی بود. معزّی پس از مرگ پدرش (465ق / ؟م) در قزوین، مدتی سرگردان بود و با سرودن اشعاری در مدح شرفشاه جغری و بزرگان دربار او توجه آنان را به خود جلب می‌کرد، تا آنکه ملکشاه سلجوقی (حک 465ـ 485 ق / ؟م) در همان ایام به قزوین آمد و معزّی را بنا به توصیه قبلی و سابقه خدمت پدرش به عنوان شاعر دربار به کار گرفت. با این همه یک‌سال طول کشید تا به پایمردی ندیم و خویشاوند سلطان علاءالدوله علی فرامرز (د 488ق / ؟م) مورد توجه سلطان واقع شد و از وی صله و تشویق گرفت و سلطان او را به لقب خود (معزّالدین)، امیر معزّی خواند. پس از آن تا پایان عهد ملکشاه در خدمت او به سر برد. بعد از مرگ ملکشاه و آشفتگی کار جانشینان او، مدتی را در هرات، نیشابور و اصفهان گذراند و به مدح امرای سلجوقی و جز آنان مشغول شد. با آغاز حکومت سنجر بن ملکشاه (411ـ552ق / ؟م) در خراسان به خدمت وی درآمد و تا پایان عمر ملازم وی بود. به عللی که ماهیت آن روشن نیست در 511ق / 1117ـ1118م، آماج تیر سنجر قرار گرفت و مجروح شد و پس از مدتها رنجوری درگذشت. دیوان غزلیاتش شامل 18000 بیت است. از شیوه عنصری و فرّخی تقلید می‌کرد، اما به پایه آنان نمی‌رسید. با شعرایی چون مسعود سعد، سنایی، سیدحسن غزنوی، انوری و جز آنان معاصر بود.

نیز نگاه کنید به

• سلجوقیان
• استان قزوین
• مسعود سعد سلمان
• سنایی غزنوی
• انوری

برای مطالعه بیشتر

بیانی، ‌مهدی. کارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره کل انتشارات و رادیو، 1340، (تاریخ مقدمه)، ص 144.

حکیمیان، ابوالفتح. فهرست مشاهیر ایران. تهران: دانشگاه ملی ایران، ص 479- 480.

مدرس، محمدعلی. ریحانه الادب تبریز: چاپخانه شفق، چ 2، 1349، ج 5، ص 342ـ 343.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

نامعلوم