بالابان
بالابان، از گروه سازهای هواصدای زبانهدار با زبانهای منفرد و دو لایه.
در آذربایجان به بالابان و در کردستان و کرمانشاهان به نرمهنای* معروف است. نوعی از این ساز در ارمنستان رایج است که دودوک نامیده میشود. بالابان دارای بدنهای چوبی با هفت سوراخ صوتی در جلو و یک سوراخ صوتی در پشت بدنه و یک زبانه بزرگ و پهن میباشد. زبانه این ساز خود از سه قسمت تشکیل شده است که شامل قسمت اصلی زبانه، حلقهای برای تنظیم کوک و طوقی بیضی مانند برای محافظت از زبانه ـ در مواقعی که نواخته نمیشود ـ میباشد.
زبانه بالابان در مقایسه با زبانه سازهای هواصدای دارای زبانه از همه بزرگتر و پهنتر است و به عبارتی مهمترین و حساسترین قسمت این ساز محسوب میشود. زبانه بالابان در اندازههای مختلفی وجود دارد که هر کدام برای یک کوک یا یک سقف صوتی متفاوت مورد استفاده قرار میگیرد. در کردستان و کرمانشاهان نرمهنای به همراهی تمبک نواخته میشود.
رپرتوار نرمهنای در کردستان و کرمانشاهان شامل آهنگهای رقص و ترانههای کُردی میباشد. در آذربایجان شرقی بالابان در اجرای موسیقی عاشیقی شرکت دارد. بدین ترتیب موسیقی عاشیقی در آذربایجان شرقی شامل خواننده (عاشیق، نوازنده ساز عاشیقی)، بالابان و قاوال (دایره) است. رپرتوار بالابان در آذربایجان شرقی شامل هاواها یا مقامهای موسیقی عاشیقی و بعضاً آهنگهای رقص است[۱][۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدرضا درویشی