روزنامه مردم
مردم، ارگان حزب توده ايران، نخستين شماره روزنامه مردم به صاحب امتيازي صفر نوعي و سردبيري عباس نراقي در 12 بهمن 1320ش منتشر شد.1 برخي منابع تاريخ انتشار نخستين شماره اين روزنامه را 13 بهمن نوشتهاند.2 ترتيب انتشار روزنامه مردم ابتدا روزانه، و از 1323ش به صورت هفتگي نامنظم و از 1325ش ماهانه بود. اين روزنامه ابتدا ارگان «جمعيت ضد فاشيست ايران» به رهبري مصطفي فاتح بود كه پس از رفتن او از هيئت تحريريه، روزنامه به عنوان ارگان رسمي حزبتوده ايران منتشر گرديد.3 عنوان اصلي روزنامه نامه مردم بود، ولي به مردم شهرت داشت.4 در 1321ش روزنامه مردم دو هفته توقيف گرديد و در شهريور همان سال امتياز آن به دكتر رضا رادمنش واگذار شد و در فرودين 1322ش سه بار ديگر توقيف گرديد. در 1323ش انتشار روزنامه مردم به صورت هفتگي اما نامنظم درآمد تا آنكه از مهر 1325ش به صورت مجله ماهانه با سردبيري احسان طبري و سپس جلال آلاحمد به انتشار خود ادامه داد.5
چندي پس از غير قانوني شدن حزبتوده، انتشار روزنامه از 10 مهر 1328ش به صورت مخفي از سر گرفته شد و تا 1334ش كه سازمان نظامي كشف گرديد، ادامه داشت و از آن پس تعطيل گرديد. در 10 فرودين 1338ش نخستين شماره از دوره پنجم روزنامه مردم منتشر شد.6
در دهه 40 و ميانههاي دهه 50 مردم به صورت نشريهاي زيرزميني منشر ميشد،7 تا اينكه پس از پيروزي انقلاب، نخستين شماره دوره هفتم با سردبيري و مدير مسئولي منوچهر بهزادي، در 23 اسفند 1357 منتشر شد و پس از انتشار 533 شماره در خرداد 1360 توقيف شد8 و از آن پس به كلي از انتشار فروماند.
مآخذ:
1. سالنامه توده. به مناسبت پنجاهمين سالگرد حزب كمونيست ايران، انتشارات حزبتوده ايران، 1349، ص 183.
2. ابوترابيان، حسين. مطبوعات ايران از شهريور 1320 تا 1326. تهران: مؤسسه اطلاعات، 1366، ص 143.
3. همانجا؛ اسكندري، ايرج. خاطرات سياسي. به كوشش علي دهباشي، تهران: علمي، 1368، ص 226.
4. برزين، مسعود. شناسنامه مطبوعات ايران از 1215 تا 1357. مركز بررسي اسناد تاريخي، تهران: بهجت، 1371، ص 363ـ364.
5. ابوترابيان. ص 144.
6. سالنامه توده. ص 196، 215.
7. برزين. ص 363.
8. ابوترابيان. همانجا.
مسعود عرفانیان