مسجد کبود
مسجد کبود، این مسجد مطابق کتیبه سردر اصلی آن توسط ابوالمظفر جهانشاه قراقویونلو و به قولی توسط همسر و دختر او در 870 هـ.ق/ ؟ م در تبریز بنا شده است.
از این مسجد با نامهای جهانشاه[۱][۲] مظفریه[۳] کبود (به جهت رنگ زمینه نقوش سطوح داخلی رواق آن)، فیروزه اسلام[۴] (به واسطه گنبد فیروزهای که در قدیم داشت) و گوی مسجد[۵] (کبود به گویش محلی) یاد شده است. طبق نظر خانم دیولافوآ، این مسجد به اهل تسنن تعلق داشته است[۶]. در اثر زلزله سقفهای اصلی این بنا فرو ریخته و فقط ایوان، سردر، برخی جرزها و طاقهای اصلی باقی مانده است[۳].
سردر این مجموعه روی زمین بلندی بنا شده و طاقی جناقی بالای آن قرار دارد. دو ستون با طرح مارپیچی چسبیده به بنا در دوسوی سردر با نگارههای زیبای چهارباهو و چهارپیلی دیده میشود. این نگارهها از کهنترین نگارههای ایران هستند[۷]. در فاصله کوتاهی از سردر اصلی به نمازگاه با دو تالار بزرگ جدا از هم باز میشود. سقف اصلی هر دو تالار تخریب و بازسازی شده است. محراب اصلی مسجد در تالار دوم قرار دارد.
این محراب با کاشیهای تراشیده کبود و هشت ضلعی کوچک زینت یافته است[۸][۹]. کف بنا سنگفرش بوده و دیوارههای آن از کاشیهای رنگی به شکل قطعات خرد و ریز تراشیده و به هم پیوسته همچون پارچه شکل یافته است[۱۰]. دیوارها از سنگهای مرمرین و تزئینات آن از کاشی آجر (معقلی) و کاشی تراش (معرق) است.
سبک کاشیکاری این بنا به دلیل تفاوت و برتری خاص نسبت به سایر تزئینات سبک آذری منحصر به فرد است[۱۱]. کتیبههای متعدد برجسته با خطوط رقاع، کوفی، نسخ، ثلث و نستعلیق آذینبخش این مسجد است که مهمترین آن کتیبه بالای حاشیه عرضی طاقچهها به عرض 60 سانتیمتر است[۱۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ سیاحتنامه اولیاء حلیبی قسمت آذربایگان. ترجمه حاج حسین نخجوانی، ص16.
- ↑ دیولافوا، مادام (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علیمحمد فرهوشی . تهران: دانشگاه تهران، ص 55 تا 57.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ذکاء، یحیی (1368). تبریز، شهرهای ایران. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 183 تا 185.
- ↑ فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور (1380). شهرستان تبریز. سازمان جغرافیای نیروهای مسلح، ص136.
- ↑ افشارسیستانی، ایرج (1369). نگاهی به آذربایجان شرقی. موسسه تحقیقاتی و پژوهشی رایزن، جلد اول، ص 202.
- ↑ دیولافوآ، ژان (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علیمحمد فرهوشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 57.
- ↑ پیرنیا، محمدکریم (1383). سبکشناسی معماری ایرانی. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266.
- ↑ دیولافوآ، ژان (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علیمحمد فرهوشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 52-55.
- ↑ ذکاء، یحیی (1368). تبریز، شهرهای ایران. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 186.
- ↑ ذکاء، یحیی (1368). تبریز، شهرهای ایران. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 186.
- ↑ پیرنیا، محمدکریم (1383). سبکشناسی معماری ایرانی. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266-267.
- ↑ زندهدل، حسن (1376). مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی. آذربایجان شرقی: نشر ایرانگردان، ص 124 و 125.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
آزیتا رجبی