سرخس

آرامگاه لقمان بابا در سرخس ، قابل بازیابی از https://www.mizanonline.ir/fa/news/396714

سرخس، نام شهرستان، شهری مرزی و جلگه‌ای است در گوشه شمال شرقی استان خراسان رضوی، در همسایگی کشور ترکمنستان.

شهرستان سرخس برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری در 1383ش، دارای 2 شهر، 2 بخش و 6 دهستان است. این شهرستان از شمال و شرق با ترکمنستان از غرب با شهرستان‌های کلات و مشهد و از جنوب با شهرستان تربت جام همسایه است.

شهرستان سرخس با مختصات جغرافیایی "00 '10 ْ61 طول شرقی و "15 '32  ْ36 عرض شمالی و با ارتفاع 275 متر از سطح دریا و با نام باستانی «ساریگا»، در جلگه‌ای به همین نام واقع شده و رشته کوه قره‌داغ و کوه‌های بزنگان و مزدوران آن را از مشهد جدا می‌سازد. آب و هوای آن در تابستان گرم و در زمستان سرد و سخت و از نظر میزان بارندگی از نواحی خشک کشور است.

فاصله سرخس تا تهران 1026 و تا مرکز استان (مشهد)، 188 کم است.

پس از جدا ساختن بخش‌هایی از سرزمین بزرگ خراسان از کشور ایران و تحمیل مرزهای ساختگی، شهر سرخس که روزگاری بر سر راه مرو به طوس، دارای اهمیتی تجاری و مواصلاتی بود، در انزوای جغرافیایی پدید آمده، از بزرگی تاریخی خود فرو افکنده شد و به عنوان شهری مطرود و دورافتاده به حیات خود ادامه داد. پل تاریخی خاتون، رباط شرف و آثار باستانی دیگر، از جمله یادگارهای گذشته و بزرگانی چون فضل ابن سهل و برادرش حسن ابن سهل و نیز احمد بن طبیب سرخسی از افتخارات این شهر هستند.

در سال‌های اخیر، پس از فروپاشی اتحاد شوروی و تشکیل کشورهای مستقل و برقراری ارتباط و توسعه داد و ستد، شهرهای مرزی امکانات جدیدی برای رشد خود یافتند، از جمله سرخس که پس از احداث خط‌آهن تجن، سرخس، مشهد و نیز تأسیس مراکز گمرکی و مرزی و دیگر تأسیسات اقتصادی، وارد مرحله امیدبخشی از زندگی تاریخی خود شد. جمعیت شهر در سرشماری 1375ش تعداد 28547 تن بوده که در برآوردهای انجام شده جمعیت آن در 1384ش به 39888 تن رسیده است.

نیز نگاه کنید به

• استان خراسان رضوی
• مشهد

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

غلامحسین تکمیل همایون