ترجمان البلاغه
ترجمانالبلاغه، کتابی در فن بدیع و بلاغت از محمد بن عمر رادویانی، نوشته سده 5ق / 11م.
رادویانی در دوران غزنویان و سلجوقیان اول، میان (481 ـ 507 ق/ 1088 ـ 1114 م) این اثر را در 73 فصل به نگارش درآورد[۱]. کتاب با مقدمهای کوتاه آغاز میشود، سپس فهرستی درباره 73 فصل در محاسن کلام و فنون بلاغی و شرح هریک از این محاسن و فنون میآید. عناوین فصلها به عربی نوشته شده است[۲]. ترجمان البلاغه را از جمله کتابهای معتبر فارسی در بلاغت پس از تألیفهای شاعرانی چون یوسف عروضی (سده 4 ق) و بهرام سرخسی (سده 5 ق) و نیز ابوالعلای شوشتری، شاعر عهد سامانی دانستهاند[۳]. پس از کشف نسخهای از ترجمان البلاغه رادویانی در 1326 ش / 1948 م در کتابخانه فاتح استانبول توسط احمد آتش، ایرانشناس ترک و تصحیح و نشر آن در سال بعد، این کتاب بهعنوان نخستین کتاب موجود در بلاغت فارسی شناخته شد[۴]. گفتنی است که پیش از این بسیاری این کتاب را از آثار فرخی سیستانی (د 429 ق) شاعر عهد غزنوی میپنداشتند[۵]. این کتاب اگرچه در بعضی موارد از محاسن الکلام نصر بن حسن مرغینانی (د 593 ق) ـ تألیف نیمه اول سده 5 ق تأثیر پذیرفته و رادویانی خود نیز به این تأثیرپذیری و تأثّر از کتاب زُهره تصنیف محمد بن داود اصفهانی (د 296 ق) اذعان کرده است ـ اما از قدمت و اصالت خاصی بهره دارد. از ویژگیهای دیگر آن کوشش مؤلف در استفاده از مثالهای فارسی است[۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر
- ↑ اسفندیارپور، هوشمند. عروسان سخن. تهران: فردوس، چ1، 1383، ص27.
- ↑ علویمقدم، محمد؛ اشرفزاده، رضا. معانی و بیان. تهران: سمت، چ1، 1376، ص15.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ4، 1347، ج2، ص917.
- ↑ علویمقدم، محمد؛ اشرفزاده، رضا. معانی و بیان. تهران: سمت، چ1، 1376، ص14، 15.
- ↑ الرادویانی، محمد بن عمر. ترجمان البلاغه. به اهتمام،تصحیح، حواشی و توضیحات احمد آتش، استانبول: بینا، 1949، دیباچه ناشر.
- ↑ فشارکی، محمد. «ترجمان البلاغه»، دانشنامه جهان اسلام. زیر نظر غلامعلی حداد عادل،تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، چ1، 1382، ج7 ، ص24.