لباب الالباب
لُبابُالاَلباب، تذكرهای به فارسی از محمد عوفی در شرح حال شاعران، ادیبان، شاهان، وزیران و امیران فارسی زبان، از آغاز شعر فارسی تا زمان نویسنده.
محمد عوفی حدود 618ق / 1221م لبابالالباب را در دو جلد كه جلد نخست دربارة زندگینامه و سرودههای 130 تن از ملوك، امیران و وزیران و جلد دوم در احوال 169 تن از شاعران ایران تألیف كرده است.1
ناتانیل بلند[1] در توصیف یكی دو نسخة موجود و شناخته شدة این كتاب در اروپا آن را کهنترین تذكرة شعرای فارسی خوانده و اته[2] نیز از آن بسیار سود جسته است.2 اهمیت لباب الالباب یکی در کهن بودن آن3 و دیگر آوردن شرح حال آن دسته از شاعران معاصر عوفی است كه دیوان شعر آنان پیش از انتشار کامل در حملة مغول نابود شده و نویسنده در سفرهای خود به نواحی مختلف از راهآشنایی با آنان احوال و اشعارشان را گردآوری كرده است.4
عوفی در این كتاب به آرایش كلام نظر داشته و به ایراد سجعها، جملههای مزیّن مرصع مبادرت كرده است. از این رو میتوان آن را به لحاظ سبك نگارش در شمار آثار مصنوع نثر فارسی آورد.5
ادوارد براون 2 مجلّد لبابالالباب، نخست جلد دوم (1903) و بعد جلد اول (1906) را در لیدن چاپ كرد و محمد قزوینی جلد اول آن را تصحیح كرد. لبابالالباب با اصلاحات تازه نخستین بار در 1335ش در تهران چاپ شد.6
مآخذ:
1. مصاحب، غلامحسین. دایرةالمعارف فارسی. تهران: فرانكلین، چ 3، 1381، ج 2، ص 2483؛ خانلری (كیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 430.
2. براون، ادوارد. از سنایی تا سعدی. ترجمة غلام حسین صدری افشار، تهران: مروارید، چ 1، 1351، ص 165 و 166.
3. نفیسی، سعید. مقدمه بر لباب الالباب. تهران: ابنسینا، 1335، ص چهارده (مقدمه).
4. صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابنسینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 1029.
5. حاكمی، اسماعیل. گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزین. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص106.
6. مصاحب، عبدالحسین. دایرةالمعارف فارسی. تهران: امیركبیر، 1381، ج 2، ص 2483.
[1]. N. Bland
[2]. Ethe
ابوالقاسم رادفر