فغانی شیرازی
فغانی شیرازی (؟ ـ 925 ق)، مشهور به بابافغانی، شاعر غزلسرای اواخر سدة 9 و اوایل سدة 10 ق و معاصر صفویه.
در شیراز به دنیا آمد.1 در اوایلمانند پدر و برادرش به كاردگری (چاقوسازی) مشغول بود. سپس به شاعری روی آورد و در غزلسرآمد شاعران دورة خود شد. نخست تخلص «سكاكی» و پس از آن «فغانی» را انتخاب كرد.2
هنگام اقامت در شیراز روزها را در كنج میكدهها میگذرانید. پس از مدتی به هرات رفت و به خدمت مولانا جامی ( ) رسید.3 سپس رهسپار آذربایجان شد و چندی در تبریز سكنا گزید. آنگاه به دربار سلطان یعقوب آق قوینلو (حك 883 ـ 896 ق) تقرب جست و به جرگة شاعران وی پیوست.4 دیوانیفراهم آورده بود كه دریكی از جنگها به غارت رفت.5 مدتی بعد عازم خراسان شد و در ابیورد گوشهنشینی اختیار كرد. سرانجام در مشهد رضوی درگذشت.6
بابافغانی از بنیانگذاران سبك هندی (طرزتازه) بود كه در سدههای 10 و 11 ق پیروان بسیاری پیداكرد.7 به گفتة تقیالدین كاشی چون در غزل به شیوة حافظ بود، او را «حافظ كوچك» میخواندند.8
مآخذ:
1. خانلری (كیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی دری. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 80
2. صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 6، 1347، ج 4، ص 411.
3. فغانیشیرازی. دیوان اشعار. بهاهتمام احمد سهیلیخوانساری، تهران:اقبال، 1340، ص ده (مقدمه).
4. خانلری (كیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی دری. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 82.
5. فغانی شیرازی. دیواناشعار. بهاهتمام احمد سهیلیخوانساری، تهران: اقبال، 1340، ص سیزده (مقدمه).
6. صفوی، ساممیرزا. تحفة سامی. به تصحیح ركنالدین همایونفرخ، تهران: علمی، بیتا، ص 176.
7. صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 6، 1347، ج 4، ص 411.
8. سادات ناصری، حسن. سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دورة اسلامی. تهران: شورایعالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش اول، ص 211.
ابوالقاسم رادفر