محمد بن وصیف سَگزی
محمد بن وصیف سَگْزی، (سَجْزی) (سدة 3ق / 9م)، شاعر.
بنابر روایت تاریخ سیستان، محمد بن وصیف سگزی از اوایل عهد قدرت یعقوب لیث صفاری (حك 247ـ265ق / 862-879م) در دستگاه او بود و منصب دبیری داشت. همچنین دوران پس از یعقوب را نیز درك كرد. ادب را نیكو میدانست و نخستین كسی بود كه به تقلید از اشعار عربی به فارسی شعر سرود.1 به نظر میرسد مطلب مؤلف تاریخ سیستان كه وی را از نخستین پایهگذاران وزنهای معمول شعر در ادب فارسی دانسته در مقایسه با گفتههای دیگران صحت بیشتری داشته باشد. دلیل این ادعا را میتوان به سستی اشعار باقی مانده از شاعر نسبت داد.2
ابیات او شامل 23 بیت از دو قصیدة ناقص و دو قطعه است. اولین قصیده به مناسبت كشته شدن عمار خارجی در 251ق / 865م و در مدح یعقوب، یك قطعه به سبب شكست رافع بن هرثمه و قتل او در273ق / 886م، یك قطعه بعد از اسارت عمرولیث به دست سامانیان در 287ق / 900م و دومین قصیده در باب وقایع سالهای 296ق / 909م و 297ق / 910م و گرفتاری یعقوب و طاهرـ پسران محمد بن عمرولیث ـ سروده شده است.3
مآخذ:
1. صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوسی، 1363، ج1، ص 167-168.
2. اقبال آشتیانی، عباس. تاریخ مختصر ادبیات ایران. به كوشش میرهاشم محدّث، تهران: نشرهما، 1376، ص 133.
3. مدبّری، محمود. احوال و اشعار شاعران بیدیوان. تهران: پانوس، 1370، ص10.
ابوالقاسم رادفر