ایران دفتری
دفتری، ایران (1325ق / 1907- 1374)، بازیگر تئاتر.
در رشت متولد شد و با وجود مخالفت با تحصیل او، با حمایت مادرش تحصیلات دوره ابتدایی را گذراند. در نوجوانی با ضیاء دفتری از هنرمندان نمایش گیلان ازدواج کرد. در نمایش «آرشین مالالان» به درخواست همسرش در نقش «گلچهره» ظاهر شد و آواز خواند[۱].
در 1307ش در رشت در «اپرت رستاخیز» نوشته میرزاده عشقی به روی صحنه رفت[۲]. بعداً به تهران آمد و پس از تأسیس استودیو درام کرمانشاهی به کار در این تشکیلات نمایشی دعوت شد و کرمانشاهی به تعلیم او پرداخت[۳].
ایران دفتری، در بسیاری از نمایشنامههای تاریخی و اپرت در تماشاخانه تهران ایفاگر نقشهای اصلی بود[۴]. پس از آن که یکی از سالنهای تئاتر تهران به نام دهقان نامگذاری شد، ایران دفتری در نمایشنامههای «خانواده فنا شده» و «ایدهآل عشقی» بازی کرد. بعد هم به جامعهی باربد پیوست و در نمایشهای خاقان میرقصد، قائم مقام، جان فدای وطن، نادرشاه، آقا محمدخان قاجار و یک شب در حرم ناصرالدین شاه[۲] در این جامعه نقش ایفا کرد.
نمایشهای دیگری که ایران دفتری در آن به ایفای نقش پرداخته عبارتند از: آخرین لحظه، بدرالدین و مهپاره، بلبل سرگشته، حافظ و صاحب عیار، شیرین و فرهاد، علی بهانهگیر، مرد مرموز[۵] و چند نمایش دیگر.
بازیگر سینما و تئاتر، که عمدتاً نقش زنان سالخورده و مادر را ایفا میکرد. یکی از نخستین زنان بازیگر بود که با بسیاری از گروههای تئاتری همکاری کرد. در رشت متولد شد، و نخستین نقشاش را در 1308 ش در نمایش «آرشین مالالان» ایفا کرد. در تهران با «استودیو درام کرمانشاهی» همکاری کرد، و در نمایشهای «آخرین لحظه»، «خاقان میرقصد» و «بلبل سرگشته» به ایفای نقش پرداخت. در 1313 در هندوستان در فیلم شیرین و فرهاد (عبدالحسین سپنتا)* ظاهر شد، و پس از آن در فیلمهای پریچهر (1330)، قیصر (1348)* و ایوب (1350) بازی کرد[۶]. در تهران درگذشت و رخشان بنیاعتماد قبل از مرگ وی فیلم آخرین دیدار با ایران دفتری را درباره او ساخت[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ حقیقت، عبدالرفیع (1383). فرهنگ هنرمندان ایرانی. تهران: نشر کومش، ص 186.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ آقاشیخ محمد، مریم، نوری نشاط، سعید (1377). گلزار مشاهیر. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ص 410.
- ↑ شعاعی، حمید (1354). فرهنگ سینمای ایران. تهران: شرکت تعاونی تهیه و توزیع ناشران و کتابفروشان، ص 282.
- ↑ اسکویی، مصطفی (1378). سیری در تاریخ تئاتر ایران. تهران: نشر آناهیتا- اسکویی، ص 363.
- ↑ امید، جمال (1377). فرهنگ سینمای ایران. تهران: انتشارات نگاه، ص 179.
- ↑ مرادی کوچی، شهناز (1379). زنان سینماگر ایران. انتشارات نوروز هنر، ص 91.
- ↑ «فیلم» (1374). شماره 182، ص 15.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
عباس بهارلو