عبدالحسین سپنتا
سپنتا، عبدالحسین (1286- 1348)، کارگردان، فیلمنامهنویس و سازنده نخستین فیلم ناطق سینمای ایران، که در هندوستان تهیه شد. فعالترین کارگردان نخستین دوره فیلمسازی (1309 ـ 1315) بود، و از 9 فیلمی که در این سالها ساخته شد پنج فیلم از آثار او است: دختر لر* (با مشارکت فنی خانبهادر اردشیر ایرانی،* 1312)[۱]، شیرین و فرهاد (1313)، فردوسی (1313)، چشمهای سیاه (1315) و لیلی و مجنون (1315). این فیلمها در هندوستان و با مشارکت مالی و صناعتی استودیوهای امپریال فیلم (بمبئی)، کریشنا فیلم (بمبئی) و کمپانی ایست ایندیا (کلکته) ساخته شدند، و موضوع و مضمون همه آنها صبغه تند ملی و تاریخی داشت[۲].
سپنتا* در تهران متولد شد، و در اصفهان درگذشت. در 1306 به هندوستان رفت، و با زرتشتیان هند (به ویژه دینشاه ایرانی سلیسیتر) محشور شد، و در همان جا کتابهایی همچون اخلاق ایران باستان (1311)، زرتشت که بود و چه کرد (1311)، نوآموز مزدیسنا (1311) و منتخبات اشعار میرزا عبدالوهاب گلشن ایرانپور (1312) را تألیف و چاپ کرد[۳]. همین علاقه سبب شد که وقتی سپنتا جذب فعالیتهای سینمایی شد موضوعهای سرگذشت فردوسی و چگونگی سرایش شاهنامه، ماجرای شورانگیز شیرین و فرهاد، عشق تراژیک لیلی و مجنون و لشکرکشی نادرشاه افشار به هندوستان و فتح لاهور را برای فیلمهای خود برگزیند[۴]. با بازگشت سپنتا به ایران دوره اول فیلمسازی* متوقف و فیلمسازی به مدت یک دهه دچار فترت شد[۵]. او تا قبل از فوت در سالهای 1322 تا 1332 در اصفهان هفتهنامه سپنتا را انتشار داد، و مدتی هم مترجم کنسولگری انگلستان در اصفهان و کارمند تشکیلات «اصل چهار» بود. از وی یک دیوان شعر هم بهجا مانده، که به همت همسرش گوهرتاج سپنتا منتشر شده است[۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ نقل از نسخه خطی خاطرات عبدالحسین سپنتا.
- ↑ سپنتا، ساسان (1354). فرهنگ و زندگی (ویژه سینمای ایران)، «آثار سینمایی عبدالحسین سپنتا». شماره 18، ص 46.
- ↑ سپنتا، گوهرتاج (1341). اشعار عبدالحسین سپنتا. چاپخانه امامی، ص 26ـ25.
- ↑ بهارلو، عباس (1381). صد چهره سینمای ایران. نشر قطره، ص 23.
- ↑ مهرابی، مسعود (1363). تاریخ سینمای ایران. انتشارات فیلم، ص 32.
- ↑ کاوسی، هوشنگ (1380). «فیلم»، نگرشی به زنده یاد استاد عبدالحسین سپنتا. شماره 267، ص 163.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
عباس بهارلو