آفرینش(دردین زرتشت)
آفرینش (در دین زرتشتی)، فرآیند پیدایش کائنات در دوره دوازده هزار ساله هستی مطابق دین مزدایی.
در دین زرتشتی / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدوده زمانی دوازده هزار سالهای حرکت میکند، و این دوازده هزار سال به چهار دوره سه هزار ساله تقسیم میشود،[۱] یعنی یک سال کیهانی.
در متون پهلوی، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشنی بی پایان و در بالا و اهریمن نادان در تاریکی بی پایان و در پایین هستی جای داشتند و میان آنها خلأ بود. اهریمن به بالا آمد، روشنی را دید و آن را از خود برتر یافت، پس به جهان تاریکی رفت و دیوان را آفرید تا به قلمرو نورانی خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پیشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهریمن که از آینده ناآگاه بود، آن را پذیرفت. سپس اهورا مزدا دست به کار آفرینش زد[۲]. او جهان را در دو مرحله آفرید: نخست حالت مینوی و آن گاه بدان هستی مادی بخشید (گیتی) و با این کار آفرینش کامل و عرصه برای نبرد با بدی و از بین بردن آن فراهم شد[۳].
او ابتدا امشاسپندان را آفرید که جلوههای خود اویند[۴] و سپس ایزدان را به وجود آورد که قوای مقابل دیواناند[۵]. در اوستای متأخر آمده که پس از ایزدان، از روشنی بی کران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمین و همه هستی مادی آفریده شد[۶].
ترتیب آفرینش گیتی در سه هزاره دوم بدین قرار است: آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و انسان.
در بندهش آمده که اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یک از این آفرینشها 5 روز درنگ کرد[۷].
همچنین، وی گاو «ایوداد» یا «ایوَکْداد»(Ēvakdād)، یعنی یکتا آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای زنده میرا، را که نمونه انسان کامل است، خلق کرد[۸]. این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی حرکت و فعالیت بر جای ماندند[۹].
در ابتدای سه هزاره سوم اهریمن، به آفریدههای مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شکاند و لرزاند و کوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله کرد؛ همچنین به گاو حمله کرد و چون او مرد، از اندامهایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفه او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری کردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفه او با روشنی خورشید پاک شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخه ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آنگاه تبدیل به پیکر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان بهوجود آمد[۱۰].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ كریستنسن، آرتور. نخستین انسان و نخستین شهریار. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26؛ Encyclopaedia Iranica. Vol. VI, P. 303.
- ↑ گزیدههای زادسپرم. ترجمه محمدتقی راشد محصل، تهران: 1366، ص 1 و2؛ Enc. Iranica, ibid.
- ↑ بویس، مری. زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 49؛ موله، م. ایران باستان. ترجمه ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و 101؛ نیز: Boyce, M. Zoroastrians, Their Religious Beliefs and Practices. London: Routledge, 1979, P. 25.
- ↑ آموزگار، ژاله. تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.
- ↑ آموزگار، ژاله. تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت، 1374، ص 17-33.
- ↑ بهار، مهرداد. ادیان آسیایی. تهران: چشمه، 1375، ص 45.
- ↑ بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42؛ گزیدههای زادسپرم. ص 3؛ Duchesne - Guillemin, J., Religion of Ancient Iran. Bombay: 1973, PP. 212-213.
- ↑ آموزگار. همان. ص 41؛ اسماعیلپور، ابوالقاسم. اسطوره بیان نمادین. تهران: سروش، 1377، ص 94؛ كریستنسن، آرتور. نخستین انسان و نخستین شهریار. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 28.
- ↑ كریستنسن، آرتور. نخستین انسان و نخستین شهریار. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.
- ↑ بندهش. ص 51-67؛ روایت پهلوی. ترجمه مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 56؛ كریستنسن، آرتور. نخستین انسان و نخستین شهریار. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 27 به بعد؛ Enc. Iranica, Vol. VI, PP. 303-304.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ندا اخوان اقدم index.php?title=رده:ادیان و مذاهب index.php?title=رده:ادیان