ایل سنجابی
سنجابي (سنجاوي)، از ايلات کرد پراکنده در کرمانشاه.
دربارة وجه تسمية اين ايل نظرات مختلفي وجود دارد که همة آنها بر مبناي فقهاللغة عاميانه است. مثلاً برخي به نقل از خود مردم ايل، بر تن داشتن جامهاي با آستر پوست سنجاب را علت نامگذاري ايل سنجابي ميدانند.1
سنجابيها در گذشته در منطقة فارس و نزديک شيراز به سر ميبردند. در زمان نادرشاه افشار آنها را به نواحي کرمانشاه و جوانرود کوچاندند و به ابواب جمعي ايلات زنگنه و گوران پيوستند؛ حسن خان سنجابي با تشکيل سازمان ايلي مستقلي در 1287ق / ؟؟؟؟ م، توانست ايل سنجابي را از گوران و زنگنه جدا کند.2
ايل سنجابي در مناطق اطراف کرمانشاه و جلگة ماهيدشت در سرزميني به نام سنجابي سکونت دارند. سنجابيها اکثراً يکجانشين شدهاند و شماري از آنها در مناطق ماهيدشت و جوانرود و سرزمينهاي جنوب رود حلوان در دهستانهاي شهرستانهاي پاوه، قصر شيرين، اسلام آباد غرب، جوانرود، سر پل ذهاب استان کرمانشاه و دهستانهاي شهرستان شيروان و چرداول استان ايلام ييلاق و قشلاق ميکنند.3
ايل سنجابي از 18 تيره و چند طايفه تشکيل شده است. همة خوانين سنجابي از تيرة بزرگ و مهم چالاوي (چالابي) برخاستهاند.4
آمار مختلفي از جمعيت سنجابيها گزارش شده است.5 از اين رو از جمعيت کنوني سنجابيها اطلاع دقيقي در دست نيست. شمار کوچندگان ايل سنجابي را در 1377ش 767 خانوار و 5032 نفر دادهاند.6
سنجابيها اکثراً اهل حق هستند.7 حاصلخيزي جلگة ماهيدشت اقتصاد پر رونقي براي معيشت سنجابيها به بار آورده است. کشاورزي و باغداري و دامپروري و صنايع دستي مانند جاجيم و فرش... از مشاغل عمدة سنجابيهاست.8
مآخذ:
1- سلطاني، محمدعلي. ايلات و طوايف کرمانشاهان. تهران: 1372، ج 2/835-836.
2- همو. همان. 2/829، 840.
3- سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير کوچنده 1377، جمعيت عشايري دهستانها. تهران: 1378، ص 41، 133-139.
4- سلطاني، محمدعلي. همان. 2/829-835.
5- افشار سيستاني، ايرج. ايلها، چادرنشينان، و طوايف عشايري ايران. تهران: 1366، ص 1/265.
6- سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير کوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 17.
7- ادموندز، سيسيل جي. کردها، ترکها، عربها. ترجمة ابراهيم يونسي، تهران: 1367، ص 212؛ سلطاني، محمدعلي. همان. 2/829.
8- افشار سيستاني، ايرج. همان. 1/282؛ ايرانشهر، نشرية شمارة 22 کميسيون ملي يونسکو در ايران. تهران: 1342، ص 1/137.
معصومه ابراهیمی