باباطاهر همدانی
بابا طاهر همدانی، سده 5ق / 11م عارف ، شاعر.
بابا طاهر همدانی مشهور و ملقب به باباطاهر عریان، در همدان زاده شد[۱].بعضی نام پدرش را فریدون نوشتهاند. برخی به اشتباه باباطاهر را از معاصران عینالقضاه همدانی (حـ . 525ق / ؟م) و یا خواجه نصیرالدین طوسی (د 672ق / ؟م) دانستهاند، حال آنکه وی در دوران سلاجقه میزیست و با سلطان طغرل سلجوقی (حک 429 ـ 455ق / ؟م) در 447 / 450ق / ؟م در زادگاهش دیدار داشته است. چون به قیود مادی و دنیاوی و ظاهر خویش اعتنایی نداشت، به عریان شهرت گرفت. از کیفیت معاش، تحصیلات و مسلک عارفانه وی آگاهی چندانی در دست نیست. درویشی و عزلتنشینی باباطاهر در ابتدای حال و نیز حکایات افسانهوار و کرامات گونههایی که به او نسبت دادهاند، بیشتر شخصیت وی را در هالهای از ابهام قرار داده است[۲]. محبوبیت و شهرت باباطاهر بیشتر مرهون سادگی افکار، نزدیکی لهجهاش به فارسی صحیح، روانی کلام و آهنگ دلنشین الفاظ و سرانجام سادگی وزن است[۳].دو بیتیهای منسوب به وی با همه سادگی و روانی مملو از معانی عرفانی است، اگرچه بسیاری از آنها را در واقع میتوان سروده شاعران دیگر دانست[۴]. سخنان کوتاه باباطاهر که به زبان عربی در کلمات قصار آمده از آشنایی او با نظریهپردازیهای تصوف در سدههای 9 و 10 م / 3 و 4ق حکایت دارد[۵]. پیروان آیین پارسان / اهل حق، وی را در شمار یاران هم عقیده و هم راز شاه خویشتن لُرستانی (406 ـ 467ق / ؟م) از بزرگان اهل حق آوردهاند[۶]. از آثارش افزون بر دو بیتیها به لهجه لُری رسالهای عرفانی به زبان عربی و با عنوان کلمات قصار است. دوبیتیهای باباطاهر به چند زبان از جمله به فرانسه توسط هوار [Huart]و به انگلیسی توسط آلن[Allen] و کریستن[C.Brenton] برنتن برگردان شده است[۷][۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ صفا، ذبيح الله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: ابن سينا، چ 4، 1347، ج2، ص383.
- ↑ رحیمیان ،هرمز. «باباطاهر» دایره المعارف بزرگ اسلامی. زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، چ1، 1380، ج10، ص 751 ـ 752 (ذیل باباطاهر).
- ↑ براون، ادوارد. تاریخ ادبی ایران (1). ترجمه علی پاشا صالح، تهران: امیرکبیر، چ 3، 2536 (1356)، ص130 ـ 131.
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین. ارزش میراث صوفیه. تهران: امیرکبیر، چ4، 2536 (1356)، ص143.
- ↑ برتلس، یوگنی ادواردویچ. تاریخ ادبیات فارسی. ترجمه سیروس ایزدی، تهران: هیرمند ، چ1، 1378، ج2، ص 340 ـ 341.
- ↑ رحیمیان ،هرمز. «باباطاهر» دایره المعارف بزرگ اسلامی. زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، چ1، 1380، ج10، ص753.(ذیل باباطاهر).
- ↑ رحیمیان ،هرمز. «باباطاهر» دایره المعارف بزرگ اسلامی. زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، چ1، 1380، ج10، ص754.(ذیل باباطاهر).
- ↑ مقصود، جواد. باباطاهر عریان همدانی. تهران: انجمن آثار ملی، 1355، ص4.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر