سنج

تصویر سنج، قابل بازیابی از https://barbadpiano.com/mag/%D8%B3%D9%86%D8%AC-%DB%8C%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%9F/

سنج از خانواده‌ی سازهای خودصدا^* است. این ساز متشکل از دوصفحه‌ی گرد فلزی بشقابی مانند و در برخی نمونه‌های نادر چوبی است. در وسط هر صفحه سوراخی وجود دارد که به آن نیز، تسمه یا دسته متصل می‌شود. این ساز در اندازه‌های مختلفی دیده می‌شود. نمونه‌هایی از آن که متعلق به دوره‌های پیش از اسلام است با جنس‌هایی چون مفرغ و ... بوده‌اند.

برخی از نمونه‌های آن امروزه در مراسم عزاداری محرم مورد استفاده قرار می‌گیرند. شاخص‌ترین نمونه در این رابطه سنج بوشهر است.

نمونه‌های کوچک آن تحت عناوینی چون سنجک، زنگ، قاشقک، شرینگ، جینگ و ... در مناطقی از ایران متداول است. این‌گونه سنجک‌ها گاه توسط بند یا کِش به انگشتان دست بسته می‌شوند و در برخی از مناطق توسط رقصندگان زن یا مرد در حین رقصیدن به صدا درمی‌آیند.

به طور کلی نمونه‌ی بزرگترین این ساز در ایران متعلق به مراسم سوگواری و نمونه‌های کوچکتر آن در مراسم عروسی و شادمانی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

نیز نگاه کنید به

• سازهای خودصدا

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمدرضا درویشی