آدم

آدم ابوالبشر یا بابا آدم، پدر همه‌ی انسان‌ها که برابر نص کتاب‌های مقدس در ادیان ابراهیمی خداوند او را به «خلقت دفعی» از خاک آفریده و از روح خود در او دمیده است خداوند هم‌چنین، آدم را «خلیفه»ی خود در روی زمین و «صورت» (نماد یا ایماژ) خویش قرار داده⁽¹⁾ و ملائکه را به سجود و گرامی‌داشت او امر فرموده است. همه‌ی فرشتگان، آدم را سجده کردند، امّا شیطان (ابلیس) از فرمان خدا سرپیچی کرد. آدم و همسرش حوا در بهشت می‌زیستند، ولی به وسوسه‌ی شیطان از «شجره‌ی منهیه» خوردند و به کیفر آن از بهشت به زمین رانده شدند. در تفسیرها و روایت‌ها نیز داستان جدایی آدم و حوا به‌تفصیل به شکل داستان‌های دینی بازگو شده که سرانجام پس از پشیمانی و فراگرفتن «کلمات» (به‌قول شیعه توسل آدم به انوار مقدس پنج تن) به قبول توبه‌ی او و وصال مجدد آدم و حوا منجر می‌شود.

اکثر مفسّران معاصر، داستان خلقت آدم در قرآن مجید و دیگر متون دینی، به‌طور تمثیلی و رمزی تفسیر و تأویل کرده‌اند. شجره‌ی منهیه، رمز شرّ و مفسده است. شیطان، رمز نفس وسوسه‌گر است. تلقی به کلمات الله از سوی آدم، رمز استعداد فراگیری همه‌ی دانش‌های جهان است.

نیز نگاه کنید به

• ابلیس
• بهشت
• توبه

پاورقی

خلق‌ الله آدم علی صورته.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

سیدحسن امین