غازانخان
غازانخان، از حكمرانان ايلخاني در ايران (حك694-703ق / ؟ م).
او در تبريز بر تخت نشست و در همان روز مسلماني خود را با نام محمد اعلام كرد. 1 غازانخان در آغاز بر شام و بخشي از متصرفات مصر دست يافت و تبعيت از خاقانهاي مغول چين را كنار گذاشت. او سرداران خود را به قبول اسلام دعوت كرد و كليساها، معابد يهود، بودايي و زرتشتي را ويران ساخت.2 بر سكه و مهرهاي دولتي كلمة لا اله الا الله را نقش كرد و ديوان را رنگ اسلامي داد.3 اصلاحاتش در زمينة ماليات، ارتباطات (يامچيان)، ممنوعيت بهرة پول يكسان نمودن مقياسها، عيار مسكوكات، آبادي ويرانهها امنيت، اصلاح قضاوت در ايران تأثير بسيار گذاشت.4 وزير او خواجه رشيدالدين فضلالله همداني در پيشرفت اين اصلاحات مؤثر بود. غازانخان در 699ق و 702ق به شام و مصر لشكر كشيد. در نبرد اول (مجمعالهروج) پيروز و در نبرد دوم (موجالصفر) از ملك ناصر شكست خورد.5 غازانخان قانونمدار بود6 و برخي بناها مانند شنب غازاني از او و ربعرشيدي از وزير نشان از آباداني و توسعة نهادهاي آموزشي دارد.
مآخذ:
1. بياني، شيرين. مغولان و حكومت ايلخاني در ايران. تهران: 1379، سمت، ص210-208.
2. فضلاللههمداني، جامعالتواريخ. چاپ كارل يان هرتفورد و ستفن اوستين، 1358، ص93و92.
3. اشپولر، بارتولد. تاريخ مغول در ايران. ترجمة محمود ميرآفتاب، تهران: 1351، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، ص107.
4. خواندمير، غياثالدين حسيني. حبيبالسير. تهران: 1333، خيام، ص162و161، ج3.
5. مرتضوي، منوچهر. مسائل عصر ايلخانان. تهران: 1370، آگاه، ص55.
6. كاشاني، ابوالقاسم عبدالله بن محمد، تاريخ اولجايتو. به اهتمام مهين همبلي، تهران: 1348، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، ص89.
قاسم خردمندی