ایران
ایران، روزنامة رسمی و ارگان دولت ایران و از قدیمترین روزنامههای ایران در عصر قاجاریه.
این روزنامه در 1288ق / 1871م مقارن با اواسط دورة ناصرالدین شاه با مدیری محمدحسن خان اعتمادالسلطنه* وزیر انطباعات شروع به انتشار كرد. با انتشار روزنامة ایران روزنامههای دیگر مانند روزنامة علمیه، روزنامة دولت ایران و روزنامة ملت سنیة ایران تعطیل گردید. مطالب و نوشتههای مندرج در روزنامة ایران به عنوان نظریات رسمی دولت ایران به شمار میرفت و نویسندگان و گزارشگران آن اكثراً از اعضا و كارمندان وزارت انطباعات بودند. در میان اینان میتوان از محمدحسین خان ذكاءالملك فروغی، میرزا علی خان نائینی، میرزا ابوتراب*، نقاش نامی آن عصر و چند تن دیگر نام برد.
این روزنامه به قطع بزرگ و چاپ سنگی بود و هر هفته سه شماره از آن در 4 صفحه طبع میشد. با مرگ اعتمادالسلطنه [در شوال 1313ق] مدیریت روزنامه به عهدة محمدباقر خان ادیبالملك برادرزادة وی قرار گرفت و همچنان نشر آن ادامه یافت.
مندرجات اصلی این روزنامه، اخبار ایران و اخبار دول خارجه بود كه البته همة آنها به نوعی سانسور میشد و منطبق با نظر رسمی دولت تنظیم میگردید. مدیر روزنامه، اعتمادالسلطنه در سرمقالة شمارة نخستین آن اصول و مرام روزنامه را اعلام داشت و یادآور گردید كه نویسندگان باید رعایت ادب روزنامهنگاری را نموده و اخبار و مطالب را به صورت صحیح و با لحن مناسب بنویسند. از این روزنامه تا سال 1299ق جمعاً 500 شماره منتشر شد اما او مدیریت روزنامه را تا هنگام مرگ بر عهده داشت و تا آن زمان 877 شماره روزنامه را منتشر كرد. این روزنامه همانند روزنامههای اروپایی پاورقی داشت و در همان شمارة اول مشروح سفر كاپیتان اطراس[1] به قطب شمال با ترجمة محمدحسن [ظاهراً محمدحسن خان اعتمادالسلطنه] در آن به چاپ رسید. غیر از آن پارهای مسائل علمی برای استفادة عموم از جمله مطالب آموزشی و بهداشتی در روزنامه درج میگردید.
مآخذ:
1- روزنامة ایران. [شمارههای مختلف]؛ صدرهاشمی، محمدصدر. تاریخ جرائد و مجلات ایران. اصفهان: 1327، ج1 / 305-312.
سید علی آل داود