ایل دشمن زیاری
دشمن زیاری، از ایلات بزرگ لر استان كهگیلویه و بویراحمد.
مردم دشمن زیاری نام خود را برگرفته از نام نیای بزرگشان ـ علاءالدوله عضدالدین ابوجعفرمحمد بن دشمن زیار (دشمن زیار دیلمی) و نخستین خاستگاه جغرافیایی خود را سرزمینهای آل كاكویه مانند یزد، اصفهان، لرستان و... میدانند.1 در زمان صفویان شاخهای از ایل دشمن زیاری كهگیلویه و بویراحمد جدا شد و به همراه ایلات و طوایف ممسنی در شولستان (سرزمین ممسنی) سكنی گزید. این شاخه به ایل دشمنزیاری ممسنی معروف است.2
دشمن زیاریها از تیرهها و طایفههایی چند، مانند تیرههای الیاسی، باوردیناری (= وردانی، باوردانی)، سادات ونوئی ... و هر كدام از اولادهای متعدد، تشكیل شده است.3 رؤسا و خانهای ایل از طایفة شیرمحمدیِ تیرة الیاسی برخاستهاند.4 شماری از دشمنزیاریها اسكان یافتهاند و شمار زیادی كوچندهاند. كوچندگان دشمنزیاری بین دهستانهای شهرستانهای بویراحمد و كهگیلویه ییلاق و قشلاق میكنند.5
شمار كوچندگان دشمنزیاری در 1377ش 1138 خانوار و 7207 نفر گزارش شده است.6 دامداری و كشاورزی از مشاغل اصلی دشمنزیاری هاست. زنان دشمنزیاری نیز برای كمك به اقتصاد خانواده به بافتن و فروش گبه، قالیچه، جاجیم و... میپردازند.7
مآخذ:
1. مجیدی، نورمحمد. تاریخ و جغرافیای ممسنی. تهران: 1371، ص 267.
2. همو، همانجا.
3. جمعیت و شناسنامة ایلات كهگیلویه. تهران: 1347، ص 344-362.
4. افشار سیستانی، ایرج. مقدمهای بر شناخت ایلها، چادرنشینان و طوایف عشایری ایران. تهران: 1366، ص 1/593.
5. سرشماری اجتماعی اقتصادی عشایر كوچنده 1377، جمعیت عشایری دهستانها. تهران: 1378، ص 140-143.
6. سرشماری اجتماعی اقتصادی عشایر كوچنده 1377، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص 16.
7. افشارسیستانی، ایرج. همان. 1/598.
معصومه ابراهیمی