براهویی
براهویی، یا برهویی، اتحادیهای از طایفههای براهویی زبانِ پراکنده در استان سیستان و بلوچستان و برخی نقاط همجوار در کشورهای پاکستان و افغانستان. درباره اصل و ریشه نام براهویی اختلاف نظر است. برخی براهویی را برگرفته از ابراهیم و مبنی بر مسلمان بودن براهوییها در برابر همسایگان جط هندو میدانند[۱].
براهوییها را از بازماندگان اقوام اولیه ساکن ایران و هند، پیش از مهاجرتاریاییها به این مناطق دانستهاند. آنها در هندوستان به دراویدیان مشهورند و طبقه پاریا (نجس) از این دستهاند[۲]. برخی بر اساس ویژگیهای ظاهری و اندامی براهوییها، آنها را غیربلوچ دانستهاند[۳]. برخی از محققان هم با توجه به خاستگاه اولیه براهوییها در جنوب شرقی پنجگور در جبیری، آنها را از لُرِهای ماماسنی (مَمَسنی) دانستهاند. دیگران نیز اصلانها را به اختلاف کُرد، دراویدی، بلوچ و از مهاجران هندی ذکر کردهاند[۴][۵][۶][۷].
کوچکترین تا بزرگترین واحد اجتماعی در سازمان طایفگی براهوییها عبارتست از: شلوار ← تیره ← طایفه. براهوییهای ایران و افغانستان و پاکستان از 27 طایفه ترکیب یافتهاند. 8 طایفه آنها اصلی (مانند قلندرانی، میرواری و...) و بقیه وابسته هستند (مانند مِنْگل، بنگلزیی، بَیزنْجو و...)[۸].
براهویی در مناطقی در پاکستان، افغانستان، ترکمنستان و ایران پراکندهاند. براهوییهای ایران در حوزه بلوچستان و در نواحی سراوان، خاش و سیستان سکونت دارند. براهوییهای کوچنده نیز بین مناطق خاش و قطار خنجک و جونآباد ییلاق و قشلاق میکنند[۹].
براهوییها اکثراً دامدارند. آمار جمعیت کل براهوییها در منابع نیامده است. کوچندگان براهویی در 1377ش، 583 خانوار برآورد شدهاند[۱۰].
زبان براهویی منشأ دراویدی دارد که ممکن است زبان اقوام بومی ارتفاعات کلات قبل از ورود ایلات و طوایف براهویی و بلوچ به این سرزمین بوده باشد[۱۱][۱۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ EI 1, II/630; Iranica, IV/4360.
- ↑ حکمت، علیاصغر. نه گفتار در تاریخ ادیان. شیراز: 1339، ص 55-56.
- ↑ فیروزان، ت. «درباره ترکیب ایلات و عشایر ایران»، ایلات و عشایر. تهران: 1362، ص 33.
- ↑ تیت، ج. ب. سیستان. ترجمه غلامعلی رئیسالذاکرین، زاهدان: 1362، ص 323.
- ↑ مردوخ کردستانی، محمد. تاریخ. تهران: چاپخانه ارتش، جلد 1، ص. 80.
- ↑ مقدسی، محمد. احسن التقاسیم. به کوشش دخویه، لیدن، 1906م، ص 471.
- ↑ Elfenbein, J., “The Brahui Problem Again” Textdestiné au colloque international du CNRS, Le Fait ethnique en Iran et en Afghanistan: pertin ence, formes, genēse et enjeux, Paris, october, 1985: P 1-2.
- ↑ Iranica, IV/437-438.
- ↑ Iranica, IV/433-434.
- ↑ سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص 25-26.
- ↑ EI 1,Iranica .
- ↑ تلخیص از محمودی بختیاری، بهروز. "براهویی". دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، قابل بازیابی از: https://www.cgie.org.ir/Fa/article/228511/%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%88%DB%8C%DB%8C
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
عباس عبدالله گروسی و محمد سعید جانب اللهی
تلخیص معصومه ابراهیمی