عباس زریاب خویی

زریاب‌خویی، عباس، (1297ق / ؟م ـ 1373ش). از دانشمندان و محققان برجسته فلسفه تاریخ، نویسنده و دایره المعارف‌نویس.

در شهر خوی به دنیا آمد وبه فراگیری فقه و اصول و فلسفه پرداخت و به علوم اسلامی در حوزه‌های تاریخ، فلسفه، اجتماعیات و ادب فارسی مسلط شد. وی پس از حوادث 1324ش به تهران آمد و به توصیه تقی‌زاده بورس آلمان را دریافت كرد. پس از پنج سال با درجه دكتری تاریخ به تهران بازگشت. او كه قبلاً در كار فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی كتابخانه‌ ملی مشغول بود، این بار در كتابخانه مجلس سنا و همچنین در كار ترجمه دایره المعارف تشیع و اسلام به همراه تقی‌زاده شركت داشت. به پیشنهاد پرفسور هنینگ [Professor Henning]به سمت دانشیاری دانشگاه بركلی[University of Berkeley] برگزیده و در 1345 استاد تمام وقت دانشگاه تهران شد. همكاری در تدوین دایره المعارف فارسی غلامحسین مصاحب، دانشنامه جهان اسلام و مدیر علمی بخش تاریخ دایره المعارف بزرگ و تألیف مقالاتی در این دایره المعارف‌ها از فعالیت‌های مهم علمی او است.⁴ از آثار او است:

ترجمه تاریخ فلسفه و لذات فلسفه ویل دورانت؛

تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان نولدكه[Noldeke]؛

تصحیح متن عربی .... ابوریحان بیرونی؛

و تألیف ده‌ها مقاله در تاریخ، فرهنگ، فلسفه و كلام و سیره حضرت رسول و...

زریاب خویی در 14 بهمن ماه 1373 در سن 76 سالگی درگذشت.

مآخذ

1.    میرزاصالح، غلامحسین. گفت و گو با دكتر عباس زریاب‌خویی. تهران: فروزان، 1381، ص20- 8.

2.    افشار، ایرج. نارده كاروان (سوگنامه ناموران فرهنگی و ادبی 1381- 1304هـ.ش). به كوشش محمود نیكلوبه، تهران: قطره، 1382، ص14- 813.

3.    افشار، ایرج. سواد و بیاض (مجموعه مقالات). ج2، تهران: دهخدا، 1349، ص604.

4.    یادگار عمر، خاطراتی از سرگذشت عیسی صدیق. ج4، تهران: وزارت فرهنگ و هنر، 2536، ص104.

5.    جمال‌زاده، محمدعلی، میرانصاری، علی. اسنادی از مشاهیر ادب معاصر ایران. تهران: سازمان اسناد ملی ایران، 1381، ص383.

مریم غلامعلی زاده

---

[1]

[2]

[3]

[4]