چاووش خوانی
چاووشخوانی، خواندن اشعار مذهبی با صدایی رسا و آهنگین در ستایش پیامبر (ص) و خاندان او در پیشاپیش زائران.
کلمه چاووش[ cavoš] ترکی و به معنای فرمانده لشکر و سرپرست قافله است[۱][۲]. این نوع اشعار را چاووشی[۳] و خواننده آن را چاووش[۴] یا چاووشخوان مینامند. چاووش در تمام طول راه سفر زیارتی پیشاپیش زائران حرکت میکند و برنامهریزی و مسئولیت سفر نیز به عهده اوست[۵].
او عَلَمی سه گوش و سبز رنگ دارد که روی آن معمولاً تصاویری از زیارتگاهها و شعاری مناسب حال نقش شده است. چاووش عَلَم را در محلهای عمومی نصب و یا بر دوش گرفته با خواندن اشعاری مردم را به سفر زیارتی[۶] دعوت میکند. او اگر سیّد باشد پارچهای سبزرنگ به دور گردن و در غیر این صورت شالی سیاه رنگ بر خود میپیچد[۷].
چاووش به جز صدای خوش باید حافظهای قوی نیز داشته باشد، مراسم زیارت و دعاها را بداند و جادهها و زیارتگاهها را بشناسد. پس از پایان اعمال زیارت و در مراجعت زایران، او قبل از دیگران باز میگردد تا خبر ورود زائران را به خانوادهای ایشان برساند. معمولاً خانواده زائران پس از شنیدن خبر هدیهای نیز[۸] به او میدهند. امروزه این حرفه همچون گذشته متداول نیست و فقط در سفرهای زیارتی اشعاری به مناسبت خوانده میشود[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ شفیعی كدكنی، محمدرضا. اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید محمد بن منور. تهران: 1366، ج 2، ص 639.
- ↑ استرآبادی، مهدی. (سنگلاخ)، روشن خیاوی. 1374، ذیل چاووش.
- ↑ فرهنگنامه ادبی فارسی، دانشنامه ادب پارسی. ج 2، تهران: 1376، ذیل چاووشی.
- ↑ دبیرسیاقی، محمد. مقالات دهخدا. ج 1، تهران: 1358، ص 275.
- ↑ دالمانی، هانری رنه. از خراسان تا بختیاری. ترجمه غلامرضا سمیعی، تهران: 1378، ج 1، ص 260.
- ↑ عناصری، جابر. درآمدی بر نمایش و نیایش در ایران. تهران: 1366، ص 136.
- ↑ یوسفی، غلامحسین. «چاووش»، ماهنامه فرهنگی و هنری کلک. ش 14-15، 1370.
- ↑ دایره المعارف ایرانیکا، ذیل "cavoš".
- ↑ تلخیص از مقاله چاووش خوانی، مریم میرفخرائی، در دایره المعارف کودکان و نوجوانان، ج 11، ص. 1384.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
مریم میرفخرایی